adeſſe ꝓ illo tempore.Sed que dicenda eſt neceſſitas que excuſet abauditione miſſe? Rn̄. Archi. flo. ꝙ a tranſgreſſione huius precepti excuſat neceſſitas. vnde infirmiqui non poſſunt ſine periculo exire ad audiendū:excuſantur. Idem in his qui ſeruiūt illis. Similiter habentes paruulos quos non poſſunt cōgruenter dimittere ſine periculo. ar. extra de regū. iu.Quod non eſt. Similiter qui aliquod arduum etiuſtum negociū haberent facere ⁊ audiendo miſſam impedirent̉: vidētur excuſari. Officiales quiratione officij nō poſſunt exire: vt caſtellani. ⁊ alijſeruientes dominis: videntur excuſari. Dominietiam ⁊ conſiliarij qui tempore miſſe ſuper vrgentibus cauſis occupati ſunt: vident̉ excuſari. Puelle nubiles que. ſcꝫ volunt nubere: videntur excuſari ſi earum parentes non permittunt: ignorantes tale preceptum: vel facientes quod in ſe eſt: vtvadant non enim eſſet decens vt ſole irent: parentes autem inducēdi ſunt ad mittendum. Si autēnolunt. excuſantes ⁊ allegantes conſuetudinē incontrarium: quia ſic ſolent ſtare quaſi clauſe in domo ob honeſtatem. videtur tolerandum. arg. deconſue. c. fi. niſi parentes ad choreas ⁊ huiuſmodimitterent eas. quia tunc non excuſarētur: vl̓ quādo permittunt eas morari in vijs vel ad feneſtrasvt videant̉. Uidue diu ſtantes ratione viduitatis: vt quaſi pro honore mariti: non vidētur benepoſſe excuſari. diſt. viij. conſuetudo. niſi forte perbreue tempus: vt vnius ebdomade vel menſis.Coniugate que non poſſunt ſine magno ſcandalo virorum: quia ſcilicet cum hoc non poſſunt itabene preparare neceſſaria familie: videntur poſſeexcuſari. xxxiij. q. v. noluit. Secus ſi mariti facerētſtudioſe ad impediēdum eas a bono. Patroni tn̄⁊ patrone debent ſic ordinare iuxta poſſe de famulis ⁊ famulabus ſuis: vt audiant miſſam in feſtis.vnde dicit Pe. de pal̓. ꝙ ab hoc precepto nō ſeruiplus qͣꝫ domini. Immo ſeruus ⁊ ancilla ita debētvacare ⁊ quieſcere deo: ſicut dn̄i. Tenentur etiamſilios inducere ad hoc. Tenētur etiam omnes audire miſſam qui hn̄t vſum ratiōis ẜm Pe. de pal̓.Quod intelligo qn̄ ſciūt vel ſcire cōmode poſſunt.hec Archi. flo. Itinerantes etiam ẜm Archi. flo.non excuſantur ab hoc precepto ſi cōmode audirepoſſunt. al̓s ſecus. puta aliquis eſt in ſocietate aliorū qui nolūt expectare miſſam ⁊ ſine ſocietate illanō poteſt bene iter facere: vel qꝛ ignorat viam: velquia difficilis ⁊ ꝑiculoſa: vel quia nō eſt tuta a latronibus: vel quia ab illis habet expēſas ⁊ huiuſmodi: excuſatur ab auditione miſſe ẜm eū. Uidetamē ad p̄dicta quod notat Rich. angli. in quolꝫet Aſten̄. li. iiij. vbi diſtinguūt ꝙ ſecularibus nonaudire miſſam in dominica aliquādo eſt peccatuꝫmortale. aliquando veniale. aliquando nullum.Tūc enim eſt peccatū mortale: quādo quis omittit ex contemptu vero vel interpretatiuo. Uocoautem contemptū interpretatiuū quādo ſine cauſa legitima miſſam non audire in diebus dominicis aſſueſcit. Cauſam auteꝫ legitimam voco quā-Miſſado corporali infirmitate detinetur: vel inimicoruꝫtimore: vel aliquo alio ſimili quod ẜm rectum iudicium: excuſatio legitima debeat reputari. Et talis non audiens miſſam ex contemptu vero velinterpretatiuo ab epiſcopo debet confundi. dictoc. miſſas. ⁊ etiam peccat mortaliter. Quod patꝫ qꝛtalis debet excōmunicari. de conſe. diſt. j. qui die.Tunc auteꝫ eſt peccatum veniale cum omittit: nōex cauſa legitima: ſed ex aliqua mentis infirmitateſicut ex aliqua paſſione: vel ex aliqua pigricia ſi tamen ad hoc non fuerit aſſuetus. Tūc autem nullum eſt peccatum cum omittit ex aliqua cauſa legitima. Et ex predictis patet quid ſit dicendum deillis pauperculis mulieribus que aliquando nonhabent veſtes: aut velamina: aut alia neceſſariaad corporis tegumētum: tum ob paupertatē: tumquia maritꝰ ea impignorauit vel huiuſmodi: queſi irent ad eccleſiam ſine conſuetis veſtibus: deriderentur ab alijs. hoc dico in locis vbi mulieresaſſuete ſunt portare veſtes ⁊ huiuſmodi: tales videntur excuſari a peccato mortali. Idem dic in ſimilibus caſibus.An autem ſeculares teneantur audire miſſaꝫdiebus dominicis in eccleſijs ſuis parochialibusqꝛ de diebus priuatis non eſt dubitatio quin quilibet vbiqꝫ poſſit audire miſſam? Rn̄. Panor. inc. vt dominicis. de parochijs. dicit. ꝙ aut qͥs hocfacit ex contemptu proprij preſbyteri ſine cauſa legitima. ⁊ tunc peccat: quia venit contra p̄ceptumſuperioris. ⁊ ip̄e ſacerdos qui admittit parochianum alienum ſupradicto caſu cōmittit quodam/modo furtum ⁊ rapinam. Si tamen ex cauſa legitima contēneret proprium ſacerdotem. puta quiaeſt notorius fornicator vel preciſus ab eccleſia. tūcnon peccaret: quia hoc caſu non eadit proprie cōtemptus: ſed iuris auctoritate facit. aut deſerit ꝓprium preſbyterū ſine contemptu. ⁊ tunc nō peccat. pro hoc tex. in dicto. c. vt dominicis. qui ponderat contemptū. Sed hodie videmus cōmuniter populum cōfluere ad eccleſias fratrum mēdicantiuꝫ derelicto proprio preſbytero. Et credo ꝙipſie decōteſi hoc faciunt bono zelo: non peccant. puta quiavit mnſagamdenotius ibi celebratur. Item quia audiūt ibi preEhnct verūdicationeꝫ. ⁊ īmediate ante vel poſt audiunt miſſam. Quidā etiam non irrationabiliter dicunt ꝙdictū. c. vt dominicis. nihil ip̄is parochianis precipit: ſed ſolum ipſis preſbyteris. Ibi em̄ dicitur.vt dominicis vel feſtiuis diebus preſbyteri anteqͣꝫ celebrent plebem interrogent: ſi alterius parochianus in eccleſia ſit qui proprio contempto preſbytero ibi miſſam velit audire: quem ſi inuenerit: ſtatim ab eccleſia abijciat. hec ibi. Manifeſtuꝫeſt autem ꝙ ibi nihil precipitur laicis parochianis: ſed ſolum preſbyteris. ⁊ non alijs preſbyterisniſi parochialibus. nam alij preſbyteri qui nonſunt parochiales: ſiue ſint ſeculares ſiue regulares: quando volunt celebrare in ſuis eccleſijs. nōoportet ꝙ interrogent plebem: cum tales preſupponantur non habere plebem. Nec oportet ꝙ faciant illam diſtinctionem: ſi alterius parochia