Emptioeſt melior influentia aſtrorum: ibi producitur metallum precioſius vnde per influentiam aſtroruꝫ⁊ cum lapidibus ⁊ cum herbis quibꝰ inſunt multe virtutes pōt naturaliter vna ſpecies metalli cōuerti in aliā magis p̄cioſaꝫ.Et circa defectuꝫ menſure queritur. an excuſentur tabernarij dantes menſuras vini diminutas.ſcꝫ vſqꝫ ad collum dolij. vel alterius menſure cumhoc ſit de more tabernariorū. Rn̄. archi .f. dicit ꝙnon excuſantur. qꝛ ementes decipiunt̉: cum intedant recipere plenam menſuram. ⁊ ꝯtra voluntatem ipſorum diminuit̉. Nec cōſuetudo excuſat q̄dicenda eſt corruptela. niſi hoc faciant: vt ſe ſeruētinclemnes: vel cum aliquo lucro et rationabili: vtquia al̓s nō lucrarent̉ ſi plenas menſuras darent.quia oporteret precium augere: in quo nō inuenirent emptores: vel paucos. Sed verte caſuꝫ. quidde mulieribꝰ que ẜm morē patrie dant lanam vellinum ad nendū vel filandū: et ꝯputant filatū adrationeꝫ. xiij. vnciarum ꝓ lb̓r. quando hoc ſcit quilaborat illa filando. ſi non ſoluit de. xiij. vncijs niſi pro vna lb̓r. Reſpondit qui ſupͣ. ꝙ proprie h̓ nōeſt fraus: quia non decipitur cum ſciat ſic debereſolui. ⁊ ſic intelligitur pactum cum a principio ſibidatur opus. Scienti em̄ ⁊ ꝯſentienti nō fit iniuriaqͣꝫuis turpis videat̉ mos.Circa defectum qualitatis queritur. quid ſi qͥsvendat equum: ⁊ pꝰ paucos dies moritur. an vendens teneatur reſtituere preciuꝫ? Rn̄. Panor. inc. iniuſtum. de rerum ꝑmuta. poſt Cy. dicit ꝙ autmorbus notus erat vtriqꝫ. et non cōpetit aliquodremediuꝫ. quia ſcienti ⁊cͣ. Aut vterqꝫ ignorabat ⁊competit actio quanti minoris: nō autē ad totumdamnū. Aut ſciebat alter tm̄. Et ſi emptor ſibi imputetur: ratōne predicta. Si venditor tenetur adomne intereſſe: quod inde paſſus eſt emptor: nonſolum ad preciuꝫ. vt ī. l. Iulianꝰ. ff. de act. emp. niſi interueniſſet pactū: vt nō teneret̉.Sed quid ſi emptor fuit minus diligens? Rn̄.Cy. ꝙ nihilominus tenetur venditor: qꝛ licet emptor fuiſſet in quadam culpa vel negligentia: tam̄venditor fuit in dolo. qꝛ nō patefecit vicium. ⁊ dolus p̄ponderat culpe. vt in. l. Item ſi obſtetrix. ff.ad. l. aquil̓. Io. an. tamen poſt alios dicit ꝙ ſiequꝰvēditus infra triduū moritur: et reperitur haberecor marcidum: preſumendum eſt illum morbumtemꝑe venditōnis habuiſſe. et hoc preſumitur exparuitate temporis. De eo auteꝫ qui vendit equūpro morboſo et vmbroſo: et alijs defectibꝰ. vides.Arbiter.¶ Quero de. q quotidiana. Uendidi tibi fundūexpreſſis ꝯfinibus ⁊ declarata menſura terre. puta dixi ꝙ erat duorum modiorum: nunc autem reperitur in maiori quantitate. an id quod plus eſtcedat venditori: vel emptori? Oldra. concluditoqn̄qꝫ loquens vtitur terminis denotantibus certum numerum vel menſuram: et agit ad ſupplementum quando .ſ. exprimit conceptum ſuum: incipiendo a numero vel menſura. Quandoqꝫ vtitur cerminis denotantibus ſpeciem: ſeu corpus:licet adijciat certum numerum vel menſuraꝫ. Ettūc illud quod eſt plus cedit emptori: quia hoc caſu: numerus: vel menſura videtur adiunctus loco demonſtratōnis que licet ſit falſa: nō viciat necminuit id cui adijcitur. vt. l. falſa demonſtratō. ff.de ꝯdi. ⁊ demō. Exemplum ſecundi. vendo tibi tale fundum: ſic ꝯfiniatuꝫ: qui eſt trium modiorumEtemplum primi. vt vendo tibi terram quatuormodiorū in talibus confinibus. hec Panor. in. c.per tuas. de dona. vel dic clarius ꝙ aut preciuꝫ taxatur per modia. ⁊ tunc emptor non plus poterithabere. Secus ſi precium nō taxatur per modia.qꝛ tūc totū habebit.Utrū venditor teneatur dicere vicium rei vēdite? Rn̄. ẜm Tho. vbi sͣ. venditor qui rem vicioſam exponit vendendam: ex hocipſo dat emptoridamni vel periculi occaſionem. Damni quidem:ſi propter huiuſmodi vicium res ſit minoris precij. ⁊ ipſe de precio nihil minuit. Periculi autem: ſipropter huiuſmodi vicium: vſus rei reddatur impeditꝰ vel noxius. puta ſi quis alicui vendat equūclaudicantem pro veloci: vel domum ruinoſam ꝓfirma: vel cibum corruptū aut venenoſum ꝓ bono. vnde ſi huiuſmodi vicia ſint occulta: et venditor non detegat eſt doloſa ⁊ illicita venditio. ⁊ venditor tenetur ad damni recompenſatōneꝫ. Si v̓ovicium ſit manifeſtū. puta cuꝫ equus ſit monoculus: vel vſus rei ⁊ ſi non competat vni: poteſt cōpetere alij. ⁊ venditor propter huiuſmodi viciumſubtrahat de precio qͣntum oportet: non tenet̉ admanifeſtandum vicium rei. quia forte propter huiuſmodi vicium emptor vellet plus ſubtrahi qͣꝫ eſſet ſubtrahendū. vnde venditor pōt licite viciumrei ſubticere. Idem dicenduꝫ eſt: ſi quis habeat librum venalem: ſed corruptum. non tenetur dicere eius vicium: dūmodo ſubtrahat de p̄cio ꝓpterhmōi viciū: vt dictū eſt.Quid ſi aliquis portans merces ad locum: vnde ſcit multos ſequi ſe cum ſimilibus qd̓ ſi diceret.non poſſet ſuas adeo care vendere. Rn̄. ẜm Thomam vbi sͣ. Uenditor qui vendit rem ẜm preciūquod inuenit: non videtur contra iuſticiam facere: ſi qd̓ futurum eſt nō dicit. Si tamen diceret: vl̓de precio ſubtraheret: abundantioris eſſet virtutis: ꝙͣuis ad hoc non videatur teneri ex debito iuſticie.Pone. quis intendens nocere alij: ſcribit literādirigendam alicui ſuo amico: admonens vt ematmultum de aliquo mercimonio: vt aromatibus:lana et huiuſmodi. quia erunt cara in futuruꝫ: qd̓nouit eſſe falſum. et permittit ſibi cadere litteraꝫ inaliquo certo loco: vbi frequēter aliquis: queꝫ odiohabet conuerſatur. vt eaꝫ inuentam legat: et taliaemat: et multum inde perdat. et totum hoc ſequitur. Reſpondet Archi. florenti. ꝙ talis mortaliterpeccat intendens proximo ſuo nocere. non tamētenetur ſatiſfacere de damno. quia non dedit occrſionem damni efficaciter. extra de iniuri. ſi culpa.non enim ita leuiter debuit credere. Et ſibi imputet leuitatem ſuam. licet aliqui alij teneant ꝙ talis