IrbiterRViter. Cum ab vno de pluribꝰarbitris vel iudicibus alijs p̄ſentibus ⁊mandantibus. ſcripta ſententia recitat̉pinde eſt ac ſi ab omnibꝰ eſſet recitata. Oportet autem vt qui illam recitat nō vtat̉ verbis ſingularisnumeri. ſꝫ pluralis. dicēdo. Nos tales arbitri. veliudices ꝓnunciamus ⁊cͣ. niſi in arbitris ſuꝑ election. que debet fieri ab vno vice omniū. de re iudicum ab vno. li. vj. Nota etiam Panor. in. c. ſane.de arbi. ꝙ ſi tres arbitri eligant̉ ad aliquod negocium ad hoc vt valeat ſnīa duorum ex tribus requirit̉ p̄ſentia tercij. ẜm glo. ibi. que facit ꝓ opinioneBart. in. l. duo ex tribus. ff. de re iudi. vbi dicit ꝙſi tercius fuit p̄ſens in diſputatione ſuper meritiscauſe. ⁊ dixit quicquid voluit. ſi tn̄ ipſe tercius monitus a duobus non vult adeſſe. nec allegat legitimam cauſam abſentie. tunc poſſunt duo ꝓcedereſine tercio. Et ſatis eſt ꝙ duo conueniūt ſpē arbitrorum. Rn̄. doc. in. c. quintauallis. de iureiurā. ⁊ibi Panor. dicunt ꝙ ſunt due .ſ. iuris ⁊ aliorū quieligunt̉ a partibus ſeu a ꝑſonis priuatis. qui ꝓprienō ſunt arbitri. ſed ſunt quaſi quidā ꝓſonete. ⁊ cōmunes amici vel quidā compromiſſarij. vnde abiſtis arbitris nō recedit̉. nec alius eſt eligendus. exquo partes nō concordant. Et a dicto iſtorum nōappellat̉. vt in. c. a iudicibus. ij. q. vj. Sed a ſentētia arbitrorum iure bene appellat̉. Ratio diuerſitatis eſt. quia iſti arbitri iure aſſumunt̉ ex neceſſitate. ⁊ habent iuriſditionem. ⁊ ex ſnīa eoruꝫ poteſtagi. Arbitri aūt cōpromiſſarij eligunt̉ ex nuda vopoteſtinluntate partium. nec habent iuriſditionem. Itemẜm Panor. vbi sͣ. ſunt multe differētie inter arbitrum compromiſſariū ⁊ arbitratorem. Prima eſt.nam arbiter eſt ille. qui habet iudicare de iure. ẜmordinem iudiciorum. Arbitrator v̓o eſt. qui ſumit̉xide iure ⁊ de facto. Scd̓a differētia. qꝛ arbiter eligit̉vt ſit loco iudicis ita ꝙͣ habet ꝓcedere. iuris ordineſeruato. Itē dꝫ ꝓcedere in forma iudicij ſicut iudexvn̄ corā eo debet dari libellus. Itē coraꝫ eo ſit litisconteſtatio. Itē iurat̉ de calūnia. Item debet ferreſnīam in ſcriptis. Item nō poteſt ꝓcedere diebusferiatis in honorem dei. ⁊ ſi ꝓcederet nō valeret ꝓceſſus. Que oīa ſecus in arbitratore. Tercia differentia. qꝛ in facto ꝓprio nō poteſt quis eſſe arbiter.ſed bene arbitrator. Quarta differentia. qꝛ arbiternō iurat. nec ꝑtes debēt iurare de obſeruātia arbitrij: ſꝫ ī arbitratore nō reꝑit̉ ꝓhibitū. Et noͣ. ꝙ ſicutarbiter pōt recuſari vt ſuſpectus. ita et arbitratorẜm Panor. Quinta. qꝛ mulier pōt eſſe arbitratrixſꝫ nō arbitrix niſi eſſet femina. q̄ ex dignitate haberet iuriſditionem. vt qꝛ regina vel cōmitiſſa.Quid dicendum de monacho. an poſſit eſſe arbiter. Spe. videt̉ velle ꝙ nō poſſit eſſe arbiter ſinevtilitate monaſterij ⁊ abbate imperante. ar. c. ij. depoſtu. ⁊. c. monachi. xvj. q. j. Sed arbitrator poteſteſſe ex ſola licentia abbatis. Et hoc placet Panor.Sexta. nam ſnīa arbitri emologat̉ .i. approbat̉ taciturnitate decem dierum. vt ſic poſtmodum deturactio ⁊ exceptio. l. pe. C. de arbi. Intellige ſi ſine pena fuit compromiſſum. vt in. c. ꝑ tuas. de arbi. DiFo. XIX.ctum aūt arbitratoris nō emologat̉ p̄dicto modo.Septima. qꝛ arbiter nō poteſt ſnīam ferre in eccleſia. ſicut nec iudex. ⁊ lata nō tenet. de immū. ec. decet. li. vj. Secus in arbitratore. Octaua. excōmunicatus nō poteſt eſſe arbiter ſicut nec iudex. de re iudi. ad ꝓbandum. Intellige de notorio excōicato.in arbitratore ſunt opiniones. Bart. in. l. cum pater. §. hereditatem. de le. ij. ⁊. in. l. ex facto. §. ſi quisrogatus. ff. ad treb̓. ſentit ꝙ poſſit. quia excōicatusequiparat̉ deportato. deportatus aūt non ꝑdit eaque dependent ex conſenſu. ⁊ que ſunt de iuregentium. Io. an. in regula. dolo. de re. iu. li. vj. in mercu. tenet oppoſitum dicēs. ꝙ ſi eſt notorie excōicatus nō cadit in eo arbitramentū. qd̓ ſit ꝑ modumlaudi. Et Panor. videt̉ tenere opi. Io. an̄. ꝓ quobonus tex. in. c. poſt ceſſionem. de ꝓbat̉. vbi patetꝙ excōicatus non poteſt eſſe ꝓcurator. fortius necofficium arbitratoris aſſumere poteſt. cum hoc caſu habeat arbitrari tanqͣꝫ bonus vir. ſed non poteſt dici bonus vir exquo ꝑſeuerat in excōicatiōe.Unde licet ꝑ ſe poſſit excōicatus valide contrahere ẜm aliam opinionem. nō tn̄ aſſumere hoc officium ciuile inter alios. Et ẜm hoc non erit differentia inter arbitrū ⁊ arbitratorem.¶ Utrum de rebus ſpūalibus poſſit in laicum cōpromitti. tanqͣꝫ in arbitrū. vl̓ arbitratorē. Rn̄. Panor. in. c. contingit. de arbi. dicit. ꝙ non. qꝛ text. loquit̉ generaliter. qꝛ laici nō debent tractare negocia eccleſiaſtica. Et ex glo. ibi collige. ꝙ nullus citraꝑ apam pōt cōmittere cām ſpūalē laico. Item nulius citra papam pōt auctorizare vt in ſolum laicūpoſſit cōpromitti de iure ſpūali. Et hoc videt̉ verum. qꝛ nullus diſpēſat cōtra cōſtitutionē pape. niſi in caſibꝰ cōceſſis. vt in. c. dilectus. de tem. or. Cūergo ſit ſolū iure exp̄ſſum. vt aucͣtate ſuꝑioris poſſit cōpromitti in clericū ⁊ laicū. c. ꝑ tuas. eo. ti. ergoin ſolū laicum nō pōt cōpromitti aucͣtate ſuꝑiorisRatio aūt quare laicus ꝓhibet̉ arbitrari in cauſaſpūali ẜm Panor. in. d. c. p tuas. eſt. nō ꝓpter incapacitatem. ſed rōne honeſtatis. Honeſtas autemſatis cōſeruat̉ ex mixtura clerici. qui ſociatus laicofacit eum capacē̓. etiaꝫ ſi eſſent plures laici ⁊ vnusclericus. nō tn̄ extendas caſum huius capituli adactum ſpūalem. qꝛ laicus nō poteſt effici capax inris ſpūalis ꝑ mixturā clericorum. vt in. c. maſſanade elec.An aūt ep̄s poſſit cām ſpūalē cōmittere clerico⁊ laico. Dic ꝙ non. licet em̄ valeat compromiſſumin clericū ⁊ laicū. non tn̄ pōt cā ſpūalis delegari clerico ⁊ laico. Ratio diuerſitatis. quia vt dicit Ioh̓.an. in. d. c. ꝑ tuas. arbitrium de re ſpirituali nō eſtactus ſpiritualis. merito in clericum ⁊ laicum pōtcompromitti. ſed iudicare de cauſa ſpūali eſt quidſpūale. vt in. c. quāto. de iudi. ſꝫ laicus nō eſt capaxiuris ſpūalis etiam aſſociato ſibi clerico. vt in. d. c.maſſana.¶ An aūt laicus poſſit eſſe aſſeſſor iudicis eccleſiaſtici. Hoc. cōiter dicunt ꝙ ſic.Utrum arbiter poſſit pro bono pacis capere deiure vnius ⁊ dare alteri. Rn̄. Panor. in. d. c. quintauallis. dicit ꝙ licet iudex vel arbiter non poſſint