Mendacium

cogitatum. ⁊ ideo ſoluto eo qd̓ debetur ſublata eſtobligatio imꝑpetuum. qꝛ in infinitū nō debet obligari. nam infirmitas euitat̉. ff. loca. l. martinus inglo. Sed tu dic ꝙ aut redijt ex culpa infirmi. et ſicnō tenet̉. l. qd̓ quis ex culpa. ff. de re. iur̄. Si nō exculpa infirmi: tūc aūt ſtatim redit. et ſic tenet̉ quianō videt̉ eum liberaſſe. aut ex interuallo: ⁊ ſic nontenet̉: vt. ff. de re. iur. l. quicquid.ꝓprie quid ſit. videsͣ.EMbrum Homicidiū. v. §. vj.Et ideo in ſtatutis ita accipit̉: niſi aliudappareat de mente ſtatuentis: vt notatBar. in. l. ij. ff. de publi. iudi.ẜm Augu. eſt falſaEndacium vocis ſignificatio:cū intentōe fallendi. xxij. q. ij. §. ille ergol ¶ Que dr̄ia eſt inter mendaciū ⁊ falſum? ℟. ꝙ mētiri eſt contra mentē ire. Un̄ ille qui dicit ꝙ putataliud: ſiue illud ſit erū. ſiue falſuꝫ mentit̉. c. is autē.ij. q. ij. Falſum v̓o pōt quis dicere ſine mēdacio cūſcꝫ credit veꝝ qd̓ tn̄ nō eſt. ⁊ ſi debitā adhibuit diligentiā nō peccat. ꝙ ſi nō: peccat venialiter: vt in. c.hoīes .xxij. q. ij. niſi in caſu in qͦ teneret̉ debitā diligentiā adhibere: puta in actu teſtificādi vbi imminet notabile damnū ꝓximo: vel in iudicio. qꝛ ſic eſſet mortale. vel cuꝫ vult iurare. xxij. q. ij. c. animaduertendum.2 ¶ Quot ſunt genera mendaciorū? ℟. ẜm Aug. inc. primū. xxij. q. ij. ꝙ ſunt octo. Primū in doctrinaregionis xp̄iane. ⁊ ẜm Alex. in ſcd̓a ſcd̓e. religio hicaccipit̉ nedū ꝓ eo ꝙ nos religat ad ea q̄ ſunt fidei:ſed etiā ꝓut religat ad bonos mores. qꝛ in his duobus ꝯſiſtit religionis xp̄iane ſumma. Scd̓m eſt vtaliquē ledat iniuſte in corꝑalibꝰ cum nullius vtilitate: ſicut falſus teſtis in cā criminali. Terciū eſt ꝙalicui nocet: ſed tn̄ alteri ꝓdeſt. vt teſtimoniū in cāpecuniaria. Quartū eſt qd̓ fit ſola mentiēdi vel fallendi libidine: vt cū delectat̉ in aſtutia mendaciorum cōpoſitione nō habens reſpectū: nec ad nocēdum: nec ad adiuuandū alicui: ſed ſolum qꝛ placetſibi. Quintū eſt qd̓ fit placendi cupiditate: vt mendacium adulatōnis. Sextū eſt qd̓ nulli nocet ⁊ alicui ꝓdeſt .ſ. ne pecunia ſibi auferat̉: indebite vel iniuſte ledat̉. Septimum eſt qd̓ ſil̓r alicui eſt vtile adcorpus .ſ. vt mortē euadat. Octauū ē qd̓ ſil̓r ꝓdeſtalteri: vt virginitatē ſeruet. Sed ẜm Alex. vbi sͣ. ⁊s. Bo. in. iij. di. xxxiij. ⁊ Ri. ibidē. Mendaciū hobet ꝓſuo formali cōpletiuo intentionē fallendi. etideo ẜm intentionē mentiētis diuerſum erit mendacium in ſpecie. Si em̄ intendit ſolum ꝓdeſſe. ſicerit mendaciū officioſum. Si delectate: ſic eſt ocioſum. Si ledere ſic eſt ꝑnicioſum. Pernicioſum cōtinet tres differētias. qui aut in ſpiritualibus ⁊ ſiceſt primum. Aut in corporalibus: ⁊ ſic eſt ſecundūAut in temporalibus. ⁊ ſic eſt tercium. Officioſuꝫcontinet tres vltimas ſpēs .ſ. ſi in temporalibꝰ. Siceſt ſextū. Si in corꝑalibus: ſic ſeptimū. Si in ſpūalibus: ſic eſt octauū. Ocioſum continet quartam ⁊quintam ſpēm. qꝛ aut vult delectare ſeip̄m. ⁊ ſic eſtquartū. Aut alterum: ſic eſt quintū. Primū iſtorūeſt grauius ⁊ vltimū leuius.

¶ Utrum omne mendacium ſit peccatum: ℟. ꝙ 3ſic. c. ſuꝑ eo. de vſuris cum ſil̓ibus: ⁊ etiam mortalepeccatū eſt ẜm. s. Bo. Ale. ⁊ Ri. vbi sͣ. Primo rōne ſue ſpeciei: ſiue ꝑ ſe ⁊ ſic tm̄ tres prime ſpēs ſuntpeccatū mortale. vn̄ quicunqꝫ mentit̉ cōtra veritatem diuinā eam mendatio occultādo: vel corrumpendo peccat mortaliter. Sil̓r circa ea quorum cognitio ꝑtinet ad hoīs bonum: puta ad ꝑfectioneꝫſcīe ⁊ informationē morum erit mortale. qꝛ contracharitatē dei ⁊ ꝓximi. Secus ſi eſſet circa aliquidqd̓ nō refert ad ſalutem vtrum ſic vel ſic cognoſcatur. qꝛ eſſet veniale. Idem dic ꝙ eſt mortale qn̄ eſtin nocumentū corꝑis ꝓximi: vel rerum de aliquoalicuius importantie etiam ſi alteri ꝓdeſſet. ſecusſi in damnū alicuius rei minime. qꝛ nō eſſet contracharitatem. ⁊ ideo veniale. Scd̓o eſt peccatū mortale ꝑ accidens. Et hoc dupliciter. Primo rōne intentionis: puta qꝛ ita afficit̉ ꝙ nō curaret offendere deum vel ꝓximum notabiliter. qꝛ p̄ponit mendacium charitati dei ⁊ ꝓximi. multomagis ſi intēdit dicendo mendaciū iniuriare deum: vel lederenotabiliter ꝓximum: etiam ſi nō ledat peccat mortaliter. Scd̓o rōne ſcandali: vt cum quis dicēs mēdacium ꝓbabiliter ſcandalū ſequi aduertit: nō tn̄curat ſed dicit mendaciū ⁊ peccat mortaliter. Et inhoc cōcordant cōiter Theo. in. iij. diſt. xxxviij. Additur ⁊ tercium ex quo fit mortale .ſ. cum dr̄ in iudicio. Unde ẜm Durandū omne mendacium p̄teriocoſum qd̓ in iudicio dr̄ de his que ad iudicium ꝑtinent eſt mortale. qꝛ ſubuertit veritatē iudicij: qd̓cedit in ꝑniciem vniuerſitatis. ⁊ placet qn̄ dr̄ de eode quo tenet̉ dicere veritatem: al̓s non. ⁊ qn̄ ſit habes sͣ. Confeſſio delicti. ⁊ sͣ. Furtum. §. xxvij. et. jͣ.teſtis. §. xxvj. Addit̉ ⁊ quartum ex quo efficit̉ mortale ẜm Hoſti .ſ. rōe cōtemptus .ſ. cū quis ꝓ nihilo habet dicere mendacia iocoſa ſicut vera: ſicut faciunt ioculatores ⁊ ſil̓es. ar. xxv. di. §. al̓s ea demū.Quod limito verum qn̄ etiam ſi eſſet mortale nollet abſtinere: aliter nō. ⁊ ſic incidit cum primo. Additur ⁊ quintum ẜm alios .ſ. rōe ꝑfectionis. ſꝫ iſtisnō aſſentio: niſi vel qn̄ ꝑfectio eſt talis ꝙ obligauitſe voto vel iuramento in nullo caſu mentiri: vel rōne ſcandali. vt dictum eſt. Et ita cōiter tenent doctores. Facit qd̓ ſupra dixi. Circūſtantia. §. iiij. Inalijs aut caſibus cōiter eſt veniale peccatū: niſi conſcientia eis dictaret ꝙ eſſet mortale. qꝛ ſic eſſet eis ſicontra tale dictamen dicerent mendacium peccatum mortale.¶ Utrum p̄dicator vel doctor ſemꝑ peccetmorta4liter mentiendo? ℟. Pe. in. iij. di. xxxviij. ꝙ nō. niſi ſcandalum vel cōtemptus doctrine ſit annexusqꝛ ſi hoc ſciens mentit̉ peccat mortaliter. Sil̓r ſi diceret cōtra id qd̓ eſt faciendū ex neceſſitate. ſecus ſiex cōſilio niſi rōne ſcandali: vt dixi.¶ Utrum liceat ꝓ alterius vita cōſeruanda men 5tiri? ℟. ꝙ nō. d. c. ſuꝑ eo. ⁊ qualitercunqꝫ dicat̉ mēdatium ſemꝑ eſt peccatum ſaltem veniale. xxij. q.ij. ꝑ totum. Quidā excipiunt iocoſum. quod ꝓprienon videt̉ mendacium. quia vt dicit̉ in. c. ne quisxxij. q. ij. nō fallit. qꝛ nouit ille cui dicit̉ iocandi cauſa fuiſſe dictum.