Maleficium

2 ¶ Utrum liceat maledicere creature irrationali?℟. ẜm Alex. vbi sͣ. ꝙ maledicere creature irrationali ẜm ſe conſiderate eſt ocioſum ⁊ vanū ⁊ ꝑ ꝯn̄sillicitum. Maledicere aūt eis ꝓut ordinant̉ ad hominē. ſic eſt idem peccatū ac ſi fieret homini. et itamortale. ſicut dictum eſt. ⁊ de talibꝰ intelligit̉ illud.maledici regnum dei nō poſſidebūt. xxiiij. q. iij. §.illicita. ⁊ de pena maledicentium deū vel ſanctos:vide sͣ. Blaſphemia.Aleficium dicit̉ aliqn̄ ſortilegim um vel incantatio: vt. xxvj. q. v. nec mirum. ⁊ de hoc. jͣ. ſortilegiuꝫ. ⁊ quō poteſtdeſtrui. vide. jͣ. Suꝑſtitio. §. xiij. Aliqn̄ dicit̉ qd̓cūqꝫ crimen vt furtum. rapinam ⁊ hmoi: vt inſti. deobliga. que ex deli. na. Eſt etiam quaſi maleficiumnocumētum qd̓ fit ꝓximo p̄ter ꝓpoſitum: vt inſti.de oblig. que ex quaſi delic. na. ꝑ totum.All CA dicit̉ tripliciter. Primo prohabitu vicioſo ex quo procedit ꝙ homoeſt valde inclinatus ⁊ ꝓmptus ad agendum opera illius vicij habituati. ⁊ ſic eſt peccare exmalicia .i. ex electione mali ꝓpter illam inclinationēhabitus vicioſi. ſed nō eſt peccatum in ſpiritūſanctum. Secundo dicit̉ malicia cōtemptus. ⁊ abhominatio rerum ſpiritualium ꝓcedens aliqn̄ ex inordinata triſticia mentis. ⁊ iſto modo eſt filia accidie. Tercio malicia dicit̉ peccatum in ſpiritumſanctum. de quo dic vt. jͣ. Peccatum. §. iij. Et iſtis duobus modis ſemper eſt peccatuꝫ mortale maliciaex qua in contemptū bona ſpūalia vel diuina habent̉. ſi eſt in deliberatiōe voluntatis ẜm .s. Tho.ſcd̓a ſcd̓e. q. xxxv.Andatum dicit̉ qn̄ quis ad ſatiſfactionem ſue voluntatis imponit aliquid alicui nulla data pecunia: ſeu quocunqꝫ alio. interueniant quecunqꝫ verba. ita tn̄ ꝙſint que mandant̉ ad vtilitatem ſeu ſatiſfactioneꝫmandantis. Si v̓o ſunt ad vtilitatem illius cui cōmittit̉. ſic dicet̉ ꝑſuaſio. et ꝑſuaſor non mandator:vt nota. Barto. in. l. non ſolum. §. ſi mandato. ff.de iniur. Si autem data pecunia ſi eſt circa delictūſic dicit̉ mādatum accipiēs aſiſſinus. de quo in. c.ꝓ humani. de homici. lib̓. vj. ⁊ dicta. l. non ſolum.Ubi vero non eſt circa delictum mandatarius dicitur locator. ⁊ mandans conductor. nec eſt mādatum ꝓprie.¶ Utrum mandās delictum includat̉ ſub diſpoſitione iuris vel ſtatuti punientis eum qui fecerittale delictum? ℟. Panor. in. c. mulieres. de ſen. ex.ſic diſtinguit aut verba ſcripta ſunt in rem: puta:dicit ius ſiue ſtatutum pro homicidio imponaturtalis pena. ⁊ ſic includitur ex propria ſignificatōneverborum. quia de homicidio quod mandauit tenetur. l. hec verba. ff. de adulte. ⁊. l. aut qui aliter. §.hec verba. ff. quod vi aut clam. ⁊ vtrobiqꝫ ꝑ Barto. ⁊ per Cy. in. l. non ideo minus. C. de accuſatio.Aut verba ſunt ſcripta in ꝑſonam. vt quia dicit̉. ſiquis commiſerit homicidium puniatur tali pena.

et ſic ſi committitꝭ per inſtrumentum quod neceſſario operatur neceſſitate facti ſicut mittens ſagittam et huiuſmodi. vel operat̉ per inſtrumentumneceſſitate iuris. ſicut quando procuratori vel ſubdito aliquid mandat̉ licitum. ſic includit̉ mandāsquia ipſe vere facit quoniam actus attribuit̉ principio. facit. l. item mella. §. j. ff. ad. l. aqui. ⁊ pro hoctex. in. l. ſi pater. in fi. ff. de manu. vin. ⁊. l. iij. §. ſi ꝓcurator. ff. ꝙ quiſqꝫ iur. ⁊ ideo ſtatutum puniēsponentem exceptionem contra inſtrumētum. mādans procuratori proponere tenetur pena ſtatutiSi v̓o inſtrumentum per quod explicatur operat̉voluntate propria non neceſſitate facti vel iuris: vtputa quia mandauit delictum committi. mandatarius non tenetur obedire. tunc in diſpoſitiōe iuris cōmunis mandator comp̄henditur. non ex ꝓpria ſignificatione. ſed interpretatione iuris. quodvult parum intereſſe vel per ſe vel per alium facerevt dicit tex. in. l. j. §. deieciſſe. ff. de vi ⁊ vi arma. ſednon habebit locum in ſtatuto in quo fictio nō habet locum. l. iij. §. hec verba. ff. de neg. geſt. Et hoctene. licet Bald. in. d. l. non ideo minus. aliter diſtinxerit. Diſtinguo tamen ẜm Bald. in. l. omnespopuli. ff. de iuſticia ⁊ iure ſic ꝙ aut ſtatutū indulget. ⁊ ſic comprehenditur. quia ceſſat odium. et fauor eſt ampliandus. regula odia. libro. vj. Aut punit ⁊ tunc: aut de pena regulari que non multū exorbitat a iure cōmunis diſpoſitione. ⁊ ſic includit̉.quia tunc ſtatutum debet interpretari ẜm ius cōmune: vt in. c. cum dilectus. ⁊ de conſuetudine. nōta Inno. in. c. cauſam que. de reſcriptio. ⁊ Barto.in dicta. l. omnes populi. quam quidem penā iuscommune vult vt comprehēdatur. vt ſupra dictūeſt. Aut punit pena irregulari. et que exorbitatacommuni iure. Et ſic non includitur. ſed habebitlocum in caſu ſuo. ⁊ hoc ſenſerūt doctores antiquiin ſimili in. l. quicunqꝫ. C. de ſeruis fugi. in illa queſtione nunquid maſculinum concipiat femininū.quod in odio regulari comprehenditur. ſed in irregulari non. Nec obſtat predictis. cap̄. mulieres. deſenten. excom. in verbo vere quod videtur innuere ꝙ non interpretatiue. quia illud verum eſt ẜmBarto. in. l. ſed ſi vnius. ff. de iniur. in peccato. ſednon in pena. ⁊ quod non vere comprehendat. Facit. c. vt fame. de ſenten. excom. vbi tex. inquit facere videantur. Ergo interpretatiue ad idem. de cle.pu. in duel. c. ij. Ubi pugil vere homicida dicitur.et mandans non. licet teneatur de homicidio. Itēquia textus ponit vt diuerſa facere et mandare. l.diſtinctione. ſi quis viduam. ⁊ de homicid̓. c. ſicutdignum. Ergo in penis irregularibus a iure communi per ſtatuta nō habebit locum. vbi fictio nōhabet locum. vt dixi. Idem dic̄ ꝙ quo ad effectusnaturales qui ex ipſo facto proueniunt vel requiruntur nunqͣꝫ ſunt paria facere per ſe vel per aliū.Facit quod no. Bart. in. d. §. deieciſſe. vbi vult ꝙnon eſt idem adulteriū facere per alium. ſicut ꝑ ſeſed quo ad effectus ciuiles qui conſiſtunt in reprimendis iniurijs. ſic tene qd̓ sͣ. dixi. Et ſic intellige.Et limita glo. in. c. ſciant cuncti. de elec. li. vj. ⁊ iurain ea allegata.