Lex.CLXXXI.

ad futura? ℟. Pa. in dicto. c. cognoſcentes ꝙ nōne detur materia delinquendi. vt eſt tex. limitanshanc materiā in. l. cum lex. ff. de legi. per quā dicitBar. ꝙ ſi ſtatuto cauetur ꝙ quilibet bānitus ſoluens decem eximatur de banno: non habet locūreſpectu eoꝝ qui bānuntur de futuro. quia daret̉materia delinquendi. ſecus ſi ceſſaret hec ratio. qꝛlicet loquatur per verba p̄terita vel p̄ſentia extenditur ad futura. quia lex ſemper loquit̉. l. arriani.C. de here.i i ¶ Quomodo interp̄tatur. videsͣ. Interp̄tatio inprincipio.i2 ¶ Quādo lex incipit ligare? ℟. ꝙ ad hoc ꝙ lex ſitoportet vt conſtituatur. ſecundo vt ꝓmulgetur. ⁊publicatio eſt vltimus actus perficiens legem ẜmglo. in cle. ꝓlogo per. l. humanū. C. de legi. Et id̓opoſtqͣꝫ eſt ſolēniter edita ligat ſtatim ſcientes ſineexpectatione alterius temporis. vt no. Pa. in. c. j.de poſtu. prela. ⁊ glo. ⁊ pau. in. c. ij. de re. eccle. nonalie. li. vj.i z ¶ Sed qn̄ p̄ſumitur ſcientia legis. ℟. Pa. in. d. c.cognoſcentes ꝙ in legibꝰ et cōſtitutionibꝰ inferiorum tēpus eſt arbitrariū ẜm loci qualitatē ⁊ cōditionem ꝑſonarū. In legibꝰ autē imperatoꝝ preſumitur ſcientia poſt duos mēſes a publicatione facta in ꝓuincia. vt in aut̓. vt facte noue conſti. Incōſtitutione v̓o pape Io. an. in data. li. vj. vult vtliget poſt duos mēſes a publicatione facta Romeſꝫ rōnes ſue nō mihi placent. ⁊ ideo idē dicā qd̓ decōſtitutione imꝑatoris. ⁊ ſic videt̉ etiā tenere Pa.in. d. c. cognoſcentes. ⁊ licet papa dicat̉ hr̄e pedesplūbeos hꝫ tamē ep̄os et archiep̄os: per quos noticiam dare poteſt.14 ¶ Utꝝ volens ꝓbare ignorantiā ſit admittēdus℟. Pa. in. d. c. cognoſcentes ꝙ ſic ſine aliquo dubio. vt in. c. fi. qui mat. accu. po. ⁊ in. l. fina. ff. de decre. ab or. Et ſic patꝫ ꝙ in cōſcientia nō ligat̉ ignorans ſine culpa ſua. aliter ſuꝑflue ⁊ fruſtratorie admitteret̉ ad ꝓbandum ignorantiā. Et hoc eſt ſinedubio qn̄ lex requirit dolum. facit glo. in. c. ad falſarioꝝ de cri. fal. al̓s ſecus eſſet. videsͣ. Ignorātia.§. iiij. ⁊ diſtingue vt ibi.i5 ¶ Quomō tollitur lex ſeu cōſtitutio ꝑ conſuetudinem. vide ſupra Conſuetudo. §. ix. et. x. et. jͣ. Statutum. §. xxj.1 6 ¶ Utrū tollatur ꝑ legē contrariā? ℟. Pa. in. c. cūacceſſiſſent de conſtitu. et Bar. poſt Cy. vt in. d. l.omnes populi dicunt ꝙ ſic. licet nō fiat mentio deprima: niſi habeat clauſulam derogatoriam ad ſecundam. quia tunc opus eſſet facere mentionē deprima. ar. l. ſi quis in pͥncipio. ff. de le. iij. ⁊ in. c. nōnulli de reſcrip. Aliqui tamen in dicta. l. ſi quis dicunt ꝙ ſi loquamur de priuilegio vel reſcripto etteſtamēto que ſunt priuata lex: ſic oportet fiat mētio quādo habent clauſulam derogatoriam ad ſecundum. Si autē loquimur de legibus ⁊ ſtatutisnō oportet fiat mētio etiā ſi habent clauſulā derogatoriā ad ſecundū ꝑ cle. dudū de ſepultū. quia cūp̄ſumant̉ omnia ſcire vident̉ ſcient̓ velle reuocareſtatuēdo in contrariū. ſꝫ ſecus eſt in pͥuata: q̄ eſt infacto: et mihi placet.

¶ Utrū ex noͣ vſu inducat̉ conſuetudo derogato i7ria legi? ℟. vt colligo ex Pa. in. c. Iohānes de cle.coniuga. ꝙ aut nō vſus habet in ſe actum tacituꝫcontra diſpoſitionē iuris. ⁊ tunc inducit̉ conſuetudo. Exemplū lex defert hereditatem cōmuniter ⁊equaliter filijs taꝫ maſculis qͣꝫ feminis. l. maximūvicium. C. de lib. p̄ter. ſꝫ conſuetudo defert pͥmogenito: vel ſolū maſculis: et ſecunduſgenitus velremine nunꝙͣ ſunt vſe illa lege. ideo cōſuetudo inducitur ꝓpter actum contrarium legi. Si v̓o nonvſus non habet actum contrariū nec tacitum necexpreſſum legi. ſic nō inducitur conſuetudo cōtralegē ꝑ nō vſum. ſic verbi gratia. licꝫ forte ſint plusqͣꝫ centum anni ꝙ nullus vendidit hermofroditunō tamē eſt abrogata. l. querit̉. ff. de ſta. ho. q̄ vultvt extimet̉ ẜm ſtatū p̄ualentē. Similit̓ lꝫ non agācōtra eū qui mihi dānuꝫ dedit actione legis aqͥlienō tn̄ ꝑ hoc abrogat̉ illi legi. quia illa lex nō neceſſitat ad agendū: ſꝫ dat facultatē.¶ Utrum actus geſtus contra legem ſit nullus 18ipſo iure? ℟. ꝙ nō in quatuor caſibus. Primo qn̄cauſa ꝓhibitionis nō eſt perpetua ſꝫ temporalis.vt in capitulo primo de mat. contra. inter. eccleſie.⁊ dicit̉ temporalis quando eſt reſtricta ad certumtempus. puta ꝓhibetur matrimoniū propter venerationem certi diei. Similiter de profeſſione facta infra annū que ꝓhibetur in capitulo ad apoſtolicam de regularibus et trā. Secus ſi ꝓhibitionis cauſa eſt perpetua. puta cum ꝓhibetur aliqͥdpropter malum quod inde ſequi poteſt. vt matrimonium propter conſanguinitatē et huiuſmodi.et ſic intellige. l. non dubium. C. de legibus. ⁊. c. vides. x. di. et. c. contradicimus. xxxv. queſtione. iij.et. c. nō oportet. xxxiij. queſtio. iiij. Et iſta eſt theorica glo. in capitulo tua fraternitas de ſpon. duorum. Secundo quando ꝓhibitio legis concernitpͥncipaliter fauoreꝫ alicuius: talis ꝓhibitio habetpotius vim exhortationis reſpectu illius ꝓ cuiusfauore pͥncipaliter fit. quia poteſt renūciare. ꝓ hociiij. diſ. §. hec et ſi legibꝰ. hoc ponit Panor. in capitulo ad apoſtolicā de reguia. et infert quod poſſetper hoc intentari: licet ſtatuto caueatur: ne mulierpoſſit contractū facere ſine p̄ſentia duoꝝ agnatorum ꝙ valeat contractus ſine eoꝝ preſentia. ſi ſtatutum expreſſe nō annullet actum factū. Facit. l. ſiquis in conſcribendo. C. de pac. facit. d. c. ad apoſtolicam. vbi patet obligationeꝫ acquiri deo: licetſit actus ꝓhibitus a lege fauore ꝓfiteri volentis.Tercio qn̄ lex dat certaꝫ formā ſuper eo qd̓ alicuiconuenit ex ſua poteſtate. Exemplū epiſcopus exſua iuriſditione poteſt abſoluere ab excōmunicatione. vbi conditor canonis ſibi nō reſeruat. Attamen lex dicit ꝙ non abſoluat: niſi faciat ſic vel ſic.Si facit contrarium tenet tamen abſolutio: ſecusquādo lex dat poteſtatē illi qui eam al̓s nō habetcum tali forma. quia ſi nō ſeruat formā nihil̓ facit.hoc capit̉ ex. d. Car. in clemē j. de iure patro. ⁊ cōcor. glo. ibidem. et Pau. Quarto qn̄ lex punit contrāfacientem. quia tenet ſi expreſſe nō annullet factum contra. ſecus quando nō punit: ſꝫ ſolum ꝓhibet quia ſic nō tenet. ⁊ ſic loquit̉ lex nō dubium