Lex

uilegium conceſſum hominibꝰ alicuius loci comprehendit etiam clericos illius loci. licet nō exprimat. Facit. c. dilecti de foro compe. nota Io. de lig.in capitulo clericus de foro cōpe. et Bal. in. l. cunctos populos. C. de ſum. trini. ⁊ nota quādo talislex generaliter diſponens poteſt ſe habere ad comodum ⁊ incōmodū non poteſt dici p̄iudicialis.Exemplum ſtatutū diſponit ꝙ pͥmogenitus ſuccedat: certe ſecundogenitus licet ſit clericus nō ſuccedet. Similiter in ſtatuto quo maſculi excludūtmulieres nō ſuccedet mulier qͣꝫuis ſit effecta religioſa. Et ideo omnes leges diſponentes ſuꝑ contractibus emp. vendi. locato: cōmodato: ⁊ huiuſmodi. ſi nō contradicunt canonibꝰ ſunt ſeruandeetiam quo ad eccleſiaſticas perſonas. Facit. c. j. denoui oper. nunc. ⁊ eſt de mente Hoſtiē. et Io. an.in capitulo pͥmo vt lit. pen. Secus ſi ſimpliciter afferret p̄iudicium vt qui nō facit inuentarium: velqui infra tale tempus nō adiuit hereditatē ſit priuatus et huiuſmodi. quia nunqͣꝫ poteſt eſſe ad cōmodum eccleſiaſticoꝝ. et ideo non tenent̉. Similiter quādo ſtatuitur ne poſſit aliquid vendi nonſubditis. Aut lex ciuilis eſt generalis ⁊ rationalis:ſed deuiat a iure canonico: tunc in foro ſeculari ſeruabitur. ſed non in foro eccleſiaſtico: neqꝫ in terrisſubiectis dominio eccleſie quia tunc debet ſeruarilex canonica in vtroqꝫ foro. Facit. c. ſi duobꝰ de appella. ⁊ quod no. in capitulo ꝙ clericꝭ de foro ꝯpe.Aut lex ciuilis diſponit ſuper materia ad eccleſiaꝫpertinente: nō diſponendo ipſam materiā. ſed tollendo lucrum qd̓ al̓s dederat: vel imponendo penam actionum explicanti. Exemplū primi de raptore cōtrahente matrimoniū cum rapta: in quocaſu lex priuat omnibꝰ bonis datis ſibi a raptore.et ſic non valet. vt vult glo. nota. in. c. de puellis.xxxvj. queſtio. ij. et eam ſequi videtur Fede. conſilio .xxxv. et mihi placet quia videtur intimidarematrimoniū. et ſic non eſt ſeruanda etiam quo adnō eccleſiaſticos. Exemplū ſecundi lex punit mulierem contrahentem infra annū luctus. vt. C. deſecun. nup. quaſi per totū. et non valet ratione p̄dicta. Sed hoc limito niſi pena apponeret̉ fauorefiliorum: ſicut lex que imponit penam matri. queagnouit tutelam filij tranſeunti ad ſecunda votanon petito tutore filio. vt in. l. omneꝫ matri. C. adtertū. quia tunc valet. Aut lex ciuilis diſponit circa accidentia temporalia ad actum ſpiritualem vtvt in dote: ⁊ tunc ſi non contradicit canoni valet.c. Raynutius. et. c. Raynaldus de teſtamentis. ⁊quod legitur ⁊ notatur in capitulo ſecūdo. de do.poſt diuor. re. Et hoc verum niſi intimidet contractionem matrimonij. Si v̓o contradicit canonitunc pendet ab illa queſtione cuius fori ſit cauſadotis. et Innoce̓. in capitulo de prudentia de do.poſt diuor. re. et Pan. tenent ꝙ eſt mixti fori. et ſiclex ſeruabitur in foro ſuo. et canon in ſuo foro. ⁊ locus erit p̄uentioni. c. cuꝫ ſit generale de foro cōpe.Aut lex ciuilis ꝓcedit circa actum ſpiritualē preſumendo et lex canonica inuenitur contraria. putalex p̄ſumit matrimoniuꝫ ſi maſculus et femina ſimul habitant. l. in libere. ff. de ritu nup. ſi ſit libera

et nō faciat queſtuꝫ de corpore. vt ibi lex canonicap̄ſumit adulteriū ſiue fornicationē. xxx. q. v. aliter.et ſic ſtandū eſt in vtroqꝫ foro iuri canonico. quialex imitatur canones. c. cierici de iudi. Et ẜm hoclimita iura q̄ dicunt leges ſeruandas: que nō contradicunt canonibus.¶ Utrum in penalibus fiat extenſio legis? Rn̄. SIo. de Imo. et ſequit̉ Ge. in. c. ſi poſtꝙͣ de elec. libro ſexto. ꝙ ẜm mentem comprehenſiuam ſic: etfortius in fauorabilibus: ſed ẜm mentem extenſiuam non ſit in penalibus. c. ſtatutum. de elect. libro ſexto. In alijs autem non penalibus fit extenſio ex idemptitate rationis. vide de hoc glo. ⁊ Gemi. in. c. ſepe de tempo. ordi. libro ſexto. ⁊. jͣ. Pena.§. qͥnto.¶ Sed quomō mens comprehenſiua legis mon­ 7ſtratur? ℟. ẜm Io. de Imo. et Ge. in dicto capitulo ſi poſtqͣꝫ. de ele. libro ſexto ꝙ ex quatuor. Primo ex cōmuni vſu verborum: quia preualet omnirigori et ſignificationi verborum. ff. de leg. iij. l. librorum. §. ꝙ tamen caſius. et de conſue. c. cum dilectus. Secundo ſi aliter intelligendo ſequereturabſurdus ſenſus cum debeat eſſe poſſibilis et honeſta. iiij. diſtin. erit autem. ⁊ nota. Bar. in. l. omnes populi. ff. de iuſti. et iure. Exemplum lex dicitqui occiderit hominē capite puniatur. ſi ad literaꝫdeberet intelligi ſequeretur ꝙ occidens ſe defendendo: vel furioſus eſſet occidendus contra cle. ſifurioſus de homi. quod eſt abſonū. Tercio monſtratur mens comp̄henſiua quando in illa eſt expreſſa ratio. quia ex illa vt dictum eſt colligit̉ menslegis. Facit clemē. j. de elec. Exemplum in capitulo ex parte de poſtulan. vbi ꝓhibitio de aduocando facta monachis extēditur ad canonicos. quialicet ſint diuerſi tamen quia conſtitutio fundat ſeſuper religione: ideo extenditur etiam ad canonicos. et ideo omnis conſtitutio que habet reſpectūad religionem: licet loquatur de monachis comp̄hendit etiam canonicos et omnes qui ꝓmittunttria vota. ſecus ſi loqueretur de religione cum aliqua qualificatione. puta monachus niger et huiuſmodi. Quarto comprehenditur mens legisquando per eandem conſtitutionem: vel ꝑ aliamapparet id quod ibi eſt poſitum: gratia exemplifuiſſe poſitum. ſicut in. l. pͥma. ff. vti poſſi. diciturꝙ licet verba edicti loquantur de ede. tamē in fundo etiam habet locū. vt in. §. hoc interdictum inomnibꝰ ibidem.¶ Qualiter deprehenditur mens extenſiua legis. E℟. Io. de Imo. et Gemi. vbi ſupra ꝙ comprehenditur ex idemptitate rationis nō ſcripte. vt in. l. j.C. de interdict. et re. Facit. ca. inter ceteras. de reſcrip. et. c. ij. de tranſla. prela. Nam de ſimilibusad ſimilia idem iudicium eſt. vt in dicto capitulodicitur.¶ Utrū lex ſeu conſtitutio cōcernat futura ſolū? ꝯ℟. Pa. in. c. cognoſcentes de cōſti. ꝙ ſic. ne afficiat aliquos ſine culpa. et hoc niſi caueat̉ in lege vtextendat̉ etiā ad p̄terita.¶ Utrum cū lex vel ſtatutuꝫ loquitur per verba i opreteriti temporis indulgēdo aliquid extendatur