Ignorantia

2 ¶ Sed que ſunt neceſſaria ad ſaluteꝫ ſcire? ℟. ẜmTho. pͥma ſcd̓e. q. lxxvj. ꝙ omnes tenent̉ ſcire cōmuniter ea que ſunt fidei et vniuerſalia iuris precepta. Singuli autē ea que ad eoꝝ ſtatū ſeu officiūſpectant.z ¶ Utrū ignorantia excuſet aliquē a peccato? ℟.ẜm. S. Bona. vbi sͣ. q. vltima. ꝙ ſi tāta ſit. ꝙ priuet rōnē voluntarij ⁊ rōnē cōtemptꝰ excuſet a toto. ſicut eſt ignorātia inuincibilis q̇ pͥuat ſimplicit̓cognitione iuris. ſicut in furioſo ⁊ in infante. niſiin talē ignorantiā veniſſet ex culpa ſua. qꝛ tunc nōexcuſat a toto. ſꝫ a tanto. de qͦ dic vt sͣ. ebrietas. §.iij. Itē dic ẜm Tho. in quol̓. de eo qͥ hꝫ ſufficiensimpedimentū ꝓpter qd̓ ſcire non potuit. puta fuitin carcere vel in terris ad qͣs cōſtitutio pape nonꝑuenit ⁊ hmōi. ꝙ nō peccat faciens ꝯͣ cōſtitutionēSi v̓o ignorātia oīno nō priuat rōneꝫ voluntarijet rōnē contēptus. ſic diſtinguo ẜm Ricar. eadeꝫdi. et li. ꝙ aūt eſt ignorātia cōmiſſionis qͣ quis nōvult ſcire. vt liberius peccet: q̄ dicit̉ affectata. Etſic nec excuſat nec alleuiat peccatum. Aut eſt rōneomiſſionis. qua qͥs negligit ſcire q̄ tenet̉. que ſatisfaciliter potuiſſet ſcire. Et hec dr̄ craſſa ⁊ ſupina. ⁊hec excuſat a tanto .ſ. ꝙ nō eſt tāgraue peccatuꝫ. ſꝫnō excuſat qͥn ſit mortale. ſi eſt circa ea q̄ ſunt p̄cepti diuini aut nature. xxiiij. queſ. .j. ſi qͥs dederit. etxxxviij. di. c. qui ea. Si autē ſit circa ea q̄ ſunt p̄cepti turis poſitiui. ſic credo ꝙ aliqn̄ excuſet a mortali ẜm eā diſtinctionē. de qua dicā infra in obedientia. Et ẜm p̄dictā intellige qd̓ dicit̉. vj. q. j. quero.et. xxiiij. q. j. c. ſciſma. et. xxxij. q. vij. quēadmoduꝫ.xxviij. q. j. §. ex his.¶ Ex p̄dictis et ad euitandū cōfuſionē multoꝝ q̄circa ignorantiā ſcribunt̉. aduerte ꝙ ſi ex ignorantia qͥs facit aliqͥd qd̓ nō eſt cōtra legē dei nec nature. credens nō fore ꝓhibitū aliqͣ lege cū tn̄ ſit ꝓhibitum. ⁊ talis ignorātia nō eſt affectata nec craſſavel ſupina. puta quia laborat ꝓ viribꝰ ſcire ſibi neceſſaria. puta ſi eſt mulier vel ruſticus mercator ethmōi. vadit libent̓ ad p̄dicationes ⁊ alia loca vbideclarant̉ talia. ⁊ facit qd̓ cōiter faciūt alij de ſua qͣlitate et cōuenit facere. Si eſt religioſus ſtudet libenter interrogat. ⁊ hmōi. ꝙ talis ignorātia excuſat eū ab omni pena etiā excōicationis in iure poſita quo ad foꝝ anime etiā ab omni culpa. per tex.clarū in. c. fi. qͥ matri. accuſa. poſ. et ꝑ rōnem. c. cognoſcentes. de cōſti. Abſurdū em̄ eſſet ad penamobligari ignorantē. Facit. l. fi. ff. de decre. ab or. facien. Iura v̓o q̄ vidēt̉ innuere ꝯͣriū fundāt ſe ſuꝑp̄ſumptione. vt euidenter colligit glo. in. l. j. C. deinterdic. matri. approbata ꝑ doc. ibi. ⁊ in. l. fi. ff. deritu nup. ⁊ in. l. qͥ ꝯtra. C. de ince. ⁊ inuti. nup. Etmagis aperte colligit̉ ex his que notant̉ in. d. c. cōgnoſcētes. vbi determinat̉ ꝙ volens ꝓbare ignorantiā ad euitandā penā ſit audiendus. Hec nōintelligo de p̄latis officialibꝰ. medicis. artificibuset hmoi. qui exercere habēt aliqua officia. ex quibꝰdamnū notabile poſſet inferri ꝓximo ex ignorantia: quia nō debent officia talia aſſumere: niſi ſintſufficienter inſtructi ad ea exercenda. aliter eis imputatur. Si autē ignorantia ſit affectata nō euitat

penā: quia in dolo eſt. Si v̓o ſit craſſa vel ſupina:puta quia neſcit qd̓ cōiter oēs ſue cōditionis ſciūtputa quia p̄dicat̉. ſꝫ ipſe p̄dicationē nunꝙͣ vult audire vel nō curat intereſſe. vbi talia publice declarantur. cū tamē cōmode poſſit. nō euitat penā. vtin. c. vt animaꝝ. de ꝯſti. li. vj. De iſtꝭ dicit̉. xxxviij.diſt. c. fi. Qui em̄ rebelliter viuit ⁊ diſcere atqꝫ agere bona recuſat. magis dyaboli ꝙͣ xp̄i membꝝ eſſeoſtendit̉. ⁊ potius infidelis qͣꝫ fidelis eſſe monſtratur. Si v̓o id cōtra qd̓ facit ex ignorantia eſt cōtralegē dei. tunc diſtinguo: aut exp̄ſſum eſt ⁊ explicitum in lege dei vel nature. Et ſic ignorantia nonexcuſat a mortali peccato. xvj. q. j. ſi cupis. nec etiāconſequēter excuſat a pena iuris diuini nec poſitiui. ẜm Sco. in. iiij. diſt. vj. Facit qd̓ no. glo. in clemen. eos. de conſangui. ⁊ affi. Facit. l. venia. C. dein ius vocā. ⁊. c. ignorātia .j. q. iiij. Qd̓ limita quoad penā iuris poſitiui ẜm ꝙ ſupra dixi. Excōmunicatio. vij. caſu vltimo. §. ij. Si autē nō eſt explicitum ſꝫ reducibile. maxime cuꝫ ſubtilitate. ſic credo excuſari a culpa ⁊ a pena illos qui nō ſunt ignorantes ignorantia affectata. craſſa aut ſupina. Etem̄ durū eſſet dicere. ꝙ peccat mortaliter qui facitẜm ſubtilitatē contractu illicitum. credens licituꝫet huiuſmodi. Facit ꝓ hoc. xv. q. j. merito. et. c. fi.xxxvij. diſ.¶ Utrū ignorantiā iuris tollat bonā fidē quo adfaciendū fructus ſuos? ℟. ꝙ nō tex. eſt in. l. ſꝫ et ſilege. §. ſcire. ff. de petitio. here. Qd̓ limito niſi ſit affectata vel craſſa.¶ Que differentia int̓ ignorantiā neſcientiā et er­ Grorem? ℟. ꝙ ignorantia eſt neſcire qd̓ ſcire tenet̉ ⁊debet. xxxvij. diſt. c. fi. Neſcientia eſt ignorare qd̓ſcire nō tenet̉. Error eſt vnū ꝓ alio putare. xxij. q.ij. in quibꝰ. ⁊. xxxviij. diſ. c. qͣꝫuis. Sed melius ẜmFran. in. ij. Neſcientia ſimplicē negatōnē ſcientieimportat. Ignorātia v̓o ſcīe pͥuationē. Un̄ ignorantia nihil aliud ē niſi carere ſcīa quā quis natuseſt habere. Hoc em̄ eſt de rōne cuiuſlibet pͥuationis. Quandoqꝫ aūt ignorātia eſt aliqͥd ſcientie cōtrariū que dicit̉ ignorātia puerſe diſpoſitōnis. puta cū aliquis habet habitu falſoꝝ pͥncipioꝝ et falſarum opinionū: ex quibꝰ impedit̉ a ſciētia veritatis. Error autē eſt approbare vera ꝓ falſis. Undeaddit actū quendā ſuꝑ ignorantiā: quia pōt quisignorans eſſe ſine hoc ꝙ ſententiā ferat ſuꝑ ignotis. ⁊ tūc eſt ignorans ⁊ nō errans: ſꝫ. qn̄ iam falſaꝫſententiā fert de his q̄ neſcit: tunc ꝓprie dicit̉ errare. Et quia peccatū in actu cōſiſtit. Error hꝫ rōnēpeccati. qꝛ ſine p̄ſumptione eſſe nō pōt. ꝙ qͣs ſententiā ferat de his que ignorat maxime in quibusꝑiculū cōſiſtit. Neſcientia v̓o de ſe nec rōnē culpevel pene habet. Unde ꝙ aliquis neſciat q̄ non eſtaptus natus ſcire nō eſt neqꝫ culpa neqꝫ pena. qͥaeſt etiā in beatis. vt dicit Dyoni. in. v. c. eccleſiaſtice ierarchie.filius quis ſit etLlegitimus quō ſuccedit. etquot ſunt differentie. ⁊ quō legitimat̉.vide filius ⁊ legitimatio.