Conſuetudo

vt illud. Non arabis cum boue ⁊ aſino. et huiuſmodi. Item quedam iudicialia ſunt que non obligant hodie niſi ẜm ꝙ dicam. jͣ. Decime. §. j. ⁊ contra iſta valet ꝯſuetudo.4 ¶ Secundū quod requiritur eſt ꝙ mores ⁊ actushominū ꝑ quos introducit̉ ꝯſuetudo ſolū: vt dicta. l. de quibus ſint tales ꝙ ꝓbabiliter arguāt cōſenſum populi illius qui pōt facere ꝯſuetudinemdicta. l. de quibꝰ.F ¶ Sed quō poſſum preſumere de ꝯſenſu populivolentis introducere conſuetudinem? Reſpo. ꝙactus aut procedunt a ſuperiori ⁊ ſunt actus iudiciales. tūc ſi ꝯſenſus populi accedat a principio vl̓ex poſtfacto tacite: ⁊ ſint frequentati: ita ꝙ ſaltemſint duo. vt due ſnīe et lapſus temporis ſic preſumitur ꝯſuetudo. qꝛ habēt aptitudinem ad ꝯſuetudinem inducendā. ff. de inoffi. te. l. nam ⁊ his. ⁊. ff.ad ſil̓. l. ſi quis. §. qd̓ ſub eodem tecto. Si v̓o talesactus nō ſunt iudiciales. vt vendere: locare ⁊ huiuſmodi. aut actus priuatoꝝ: vt eſt videre in porticibꝰ ſuꝑ viam publicam: tūc nō ſufficiūt duo actꝰſed requiritur frequentia et multitudo actuuꝫ: itaꝙ totus populus ſciat. l. ſed et ea. ff. de legi. et. l. nāimperator ibidem. et. ff. de inſti. ac. l. ſed et ſi pupillus. Item ꝙ actus ſint taliter publici et ita notorijẜm ꝯmunem opi. doc. vt veriſimiliter tranſierintin noticiā totius populi dicta. l. ſed et ſi pupillus.§. ꝓſcribere. Et ratio eſt qꝛ oportet vt interueniattacitus ꝯſenſus populi ſi debet eſſe ꝯſuetudo quiex vno actu agnoſci nō pōt qͣꝫuis ſit notorius niſihabeat cām ſucceſſiuam ꝑ tp̄s debitū ad introducendam ꝯſuetudinem. vtputa ſi pons edificaret̉ īpublico ⁊ haberet cām ꝑmanentem. ſimiliter ſi beneficiū ſeculare ꝯfertur regulari ⁊ poſſidet̉ tempore habili ad ꝯſuetudinē efficit regulare. ⁊ ecōtrariovt in. c. cum de beneficio. de preben. lib. vj. vel niſiappareat de expreſſo conſenſu populi volentis introducere ꝯſuetudinem per illum actum ſine quoꝯſenſu nunꝙͣ erit ꝯſuetudo. vt no. glo. in dicto. c.ꝯſuetudo. Et licꝫ glo. in. c. ita nos. xxv. q. ij. ⁊ in. c.cum eccl̓ia. de cā poſ. ⁊ pro. dicat ꝙ binꝰ actꝰ in criminalibꝰ facit ꝯſuetudinē. Intellige de ꝯſuetudīelarge accepta. nō de iſta de qͣ hic.g ¶ Terciū ꝙ requirit̉ eſt vt ſit introducta ex certaſcīa nō ꝑ errorem: qꝛ ſi talis eſt error qui tollat conſenſum non pōt eſſe ꝯſuetudo. qꝛ deficit cā .ſ. ꝯſenſus ppl̓i. d. l. de quibꝰ.¶ Quartum qd̓ requirit̉ eſt ꝙ maior pars ppl̓i ſitvſa illa cōſuetudine. Intellige de maiori parte populi habentis ꝯſenſum habilē ad faciendū legemvn̄ pueri mulieres ⁊ furioſi ⁊ huiuſmodi. nō ꝯputant̉ in numero. quia nō poſſunt ꝯdere legē. vt inl. j. ff. de legi. ⁊ nō ſoluꝫ maior pars ſed oportet ſintdue partes populi vel collegij. vt in. l. nulli. ⁊ in. l.plane. ff. ꝙ cuiuſqꝫ vni. aliter ſicut legē nō pn̄t facere: ſic nec ꝯſuetudinem.¶ Quintū qd̓ requirit̉ eſt tempus debitū. Sed q̄ro quantū tp̄s requirat̉? ℟. Pa. in. d. c. fi. de conſue. ꝙ licet varie ſint opi. tn̄ iſtud ſibi videt̉ ꝙ deiure ciuili requirit̉ tempus. x. annoꝝ. qꝛ iura reqͥrunt tp̄s longū ad introducendū ꝯſuetudinē. C.

que ſit lon. conſue. in rubro. ⁊ in nigro. ⁊ ar. in. l. ij.C. de ſeruitu. ⁊ longum tp̄s eſt. x. annorum. C. dep̄. lon. tem. ꝑ totū. ⁊ in glo. dicte. ℟. C. q̄ ſit lon. cōſue. Et hoc tenet Bart. in. d. l. de qͥbꝰ. ⁊ Cy. in. d. l.ij. De iure aūt canonico dic ꝙ aut cōſuetudo eſt p̄ter ius: ⁊ ſufficit tp̄us. x. annorū. facit glo. in. c. fi. deꝯſue. li. vj. ⁊ in. c. cōſuetudo. xij. di. Limita ẜm Inno. in. c. cum dilectus. de conſue. niſi veniret ad detrahendū iuri alicuius eccleſie ꝑticularis. qꝛ tuncrequirit̉ tp̄s debitum ad p̄ſcriptionē. Secus ſi eētcōtra eccleſiam vniuerſalē. Sed Pa. in. d. c. fi. etiāidem tp̄s requirit cōtra eccleſiā vniuerſalem. Autcōſuetudo eſt ꝯtra ius canonicū ⁊ requirit̉ tp̄s .xl.annorū. qꝛ oꝑtet ſit p̄ſcripta: vt in. d. c. fi. ⁊ in. c. iij.de conſue. li. vj. Dicit tn̄. d. Anto. in. d. c. fi. ꝙ ſi papaſcit. ſufficit tp̄us. x. annorū. qd̓ eſt ſingulare. Siv̓o conſuetudo eſſet contra ea q̄ reſeruata ſunt prīcipi in ſignū ſpecialis priuilegij: tunc tam de iure ciuili qͣꝫ canonico requirit̉ tp̄s de cuius inicio memoria nō ſit. vt eſt tex. in. c. ſuꝑ quibuſdā. de ver. ſig.¶ Utrum talis conſuetudo tollat legē contrariā? ꝯ℟. ꝙ ſic. ſi ſuꝑior ſcit et tolerat. facit glo. ī. c. j. tre.et pa. ⁊ qd̓ ibi no. Gof. vn̄ dicit. d. An. ꝙ nō requirit alia p̄ſcriptio. qꝛ exquo ſuperior videt ⁊ toleratnō videt̉ velle vinculū inijcere. Pa. ibi dic̄ ꝙ ſufficit binus vel trinus actus vt tollat̉. Si v̓o ſuꝑiorignorat tunc diſtingue: aut lex cōtraria habet clauſulam derogatoriam ad cōſuetudinem. ⁊ ſic nō vaſet conſuetudo. qꝛ lex ſemꝑ loquit̉. l. arriani. C. dehere. Et hoc verum ẜm. d. Anto. in. c. fi. de cōſue.niſi ex noua cā. vel etiam antiqua veriſil̓r nō cogitata conſuetudo induceret̉ quā ſi princeps cogitaſſet admiſiſſet. arg. l. ſi hoīem. ff. man. eſt tex. iunctaglo. in cle. ſtatutū. de elect. vel ẜm Ge. in. c. licet. deconſti. li. vj. niſi lex tm̄ reſiſteret ad finem vt conſuetudinem p̄teritam tollat. qd̓ patet qn̄ non facit mētioneꝫ de ea niſi vt eam tollat qn̄ aliter non tolleretur. vt ptꝫ in. d. c. licet. qꝛ tunc pōt induci noua cōſuetudo. Et ita pōt ꝓcedere glo. in ele. ſtatutuꝫ. deelec. Propterea tenet Pe. de peruſio in tractatu decanonica portiōe. circa fi. ꝙ pōt introduci noua cōſuetudo contra cle. dudum. de ſepul. Si v̓o nō habet clauſulā derogatoriā. valet cōſuetudo cōtra legem. ar. ex facto. ff. de vul. ⁊ pu. ſub. dummō ſit cōſcripta qͦ ad tollendū ius canonicū: qꝛ qͦ ad tollendum ius ciuile non oportet ſit p̄ſcripta. ſed ſufficittacitus conſenſus ppl̓i. qꝛ ſeculares habent ius cōdendi leges etiā cōtra legem imꝑatoris ab ipſo imperatore. l. omnes ppl̓i. ff. de iuſti. ⁊ iur̄. ⁊ ideo pn̄tinducere ꝯſuetudinē. nō ſic eſt contra ius canonicum. Sed oportet p̄ſcripta ſit ⁊ non ſit tale ius qd̓p̄ſcribi non poſſit. ⁊ ideo qꝛ laici non poſſunt p̄ſcribere ſpūalia: ſic nec conſuetudinem inducere. c. maſana. de elect. etiā ſi nō eſſet memoria de eius iniciovt no. Io. an. in. c. ij. de p̄ben. li. vj. facit quod dicājͣ. Matrimonium. iij. Impedimento. xvij. §. j. deſtatuto.¶ Sed pone ꝙ lex ſeu ſtatutum habet excōicatio­ 1onem annexam in contrafacientes nunquid idemerit vt conſuetudo tollat? ℟. vt colligo ex Car. inꝓlogo cle. Inno. ⁊ Cal. d. An. ⁊ Pa. in. e. j. de tren.