Tractatus
cti: loquēdo de formis accn̄talibusnaturalibꝰ oēs dicunt̉ educi de potētia naturali ipſiꝰ ſubiecti Primomō quantū ad formas ſub̓ales naturales educit̉ forma ignis de materia ligni. Scd̓o quantū ad formasaccn̄tales educit̉ lux de potentia acris. Quia aūt aīa rōnalis nō depēdet ẜm eſſe ſuū a materia. licet ꝯmuni curſu depēdeat ẜm fieri. qꝛ extracorpus nō creat̉. ideo d̓r aīa rōnalisinduci ⁊ nō educi. Quia vero gr̄a ⁊alie ꝟtutes infuſe nō ſunt ꝑ potētiāagentis naturalis. ſed ꝑ illius potētiā cui nata ſunt oīa obedire. Idcirco gr̄a ⁊ ꝟtutes infuſe nō dicuntureduci de potētia naturali. ſed ſoluꝫde potētia obediētiali. ſꝫ reſpcū potētie natural̓ pn̄t dici induci. Quiavero depēdent ẜm eſſe ⁊ fieri a materia ⁊ ſubiecto. id eſt ab aīa Idcirco reſpectu obediētialis potētie nullo mō dicunt̉ induci. ſed ſolū educiEt ſil̓r eſt de formis artificialiū. qꝛtales forme dicunt̉ educi de potētiaobediētiali. ſed reſpectu potētie naturalis dicunt̉ induci Et ſic ptꝫ qͥdeſt educi de potētia materie ⁊ induci. ⁊ quid eſt educi de potētia naturali ⁊ obediētiali. ⁊ qͥbus tam hocqͣꝫ illud conueniat.¶ De ſecundo trāſcendenteqd̓ eſt res. qͥbus: et qūo conueCap̄. XIIII.nit diuerſisIcto de primo trāſcendēteqd̓ eſt ens. nūc agendū eſt d̓ſcd̓o quod eſt res. de qͦ breui expeditōe nō dico niſi vnū .ſ. qūores d̓r dupl̓r ẜm ꝙ diuerſimode dediuerſis d̓r. Dicit̉ em̄ res ẜm grammaticos a ratus ta. tū. ⁊ qꝛ ratū eſtideꝫ qd̓ firmū. ideo res d̓r de entibꝰque hn̄t firmā entitatē: que ſtꝭ entiarealia ſicut lapis. Alio mō d̓r res areor reris. ⁊ qꝛ reor hoc ꝟbū impor-
qūo differt.
Secūdustat actū intellectus ⁊ rōnis. iō etiamres d̓r de entibꝰ q̄ non hn̄t firmū eēreale. ſed ſolū hn̄t eſſe rōnis ſicut ſecūde intentōes. Et ſic ptꝫ ꝙ res qͦdeſt trāſcendēs dicit̉ de entibꝰ realibus ꝓut d̓r a ratus tā tum. ⁊ de entibꝰ rōnis ꝓut dicitur a reor reris¶ De vno qd̓ eſt pͥncipiū numeri: qūo cū ente ꝯuertitur: etCapitulū. XV.Uoniā cōis eſt diſtinctio ꝙvnū eſt duplex .ſ. qͦd eſt pͥncipiū numeri. ⁊ qd̓ ꝯuertit̉ cūente. Ideo dd̓m eſt pͥmo qūo dn̄t.Circa qd̓ ſciendū eſt. ꝙ forma dateſſe rei. ⁊ dando ſibi eē dat etiā ſibieſſe indiuiſuꝫ. ⁊ qꝛ forma eſt vna: datetiā ſibi eſſe diſtinctū ab alio: ita ꝙhec tria ſunt a forma ſub̓ali ꝑ ordinē .ſ. eſſe. ⁊ eſſe indiuiſuꝫ in ſe. ⁊ eſſediſtinctuꝫ ab alio. Ex iſtis em̄ ſeqͥtur quartū. qd̓ em̄ indiuiſum eſt inſe ⁊ ab alijs diſtinctū: ſeqͥtur ꝙ habeat eē determinatū ita ꝙ terminetur ẜm terminos eēntie. Et qn̄ forma ſub̓alis eſt forma materialis ſicut ſunt oēs corporee forme: tal̓ dateſſe determinatū nō ſolū ẜm terminos eēntie. ſꝫ etiā ẜm terminos qͣntitatis. ⁊ ẜm diuerſitatē formarū ſeqͥtur etiā diuerſitas in terminis qͣntitatis. Uidemus em̄ ⁊ tradūt ph̓iꝙ forma terre adueniēs pugillo materie vt imaginari valemꝰ extenditeā ẜm ſimplū. Adueniēs aūt eidempugillo forma aque extēdit eā in decuplū. Forma aūt aeris eidē pugillo adueniens extēdit ẜm centupluꝫForma aūt ignis ẜm milleſimū. qꝛquelibet reqͥrit rariorē materiā. Etidcirco diuerſis terminis qͣntitatisquelibꝫ forma terminat eā. ⁊ hoc ꝓprium eſt forme materiali. qꝛ formaſpūalis ſolū terminat̉ ẜm termīoseēntie ⁊ nō ẜm terminos qͣntitatis.