Druckschrift 
4 (1487)
Entstehung
Seite
154r
Einzelbild herunterladen
 

Capitulum.V.

cta q̄ poſui. qꝛ nec a meipſo ita credūt̉ tāꝙͣ nulla de illis ſit in cogitatōe dubitatio. exceptis illis q̄ vl̓ ip̄e ſūexꝑtus. ⁊ cuius facile ē exꝑiri. ſicut de calce q̄ feruet inaqua. in oleo frigida eſt. De magnete lapide trahēteferrū. De carne pauonis non putreſcēte. De palea ſicfrigēte vt nō ſinat fluere niuē. ſicqꝫ calēte vt matureſcepoma cōpellat. De igne fulgido cādeſcente lapides .ſ.calcis ⁊ obfuſcāte q̄ vrit. De carbōibꝰ ⁊ oleo ⁊ argētode quibꝰ ſupͣ. Cęter a aūt ſic habeo vt neqꝫ negāda neqꝫ affirmāda decreuerim. Quę aūt melior ⁊ validiorro de rebus talibus reddit̉. qͣꝫ cū om̄i potēs deꝰ ea facere poſſe ꝑhibetur. ⁊ facturꝰ dr̄ que p̄nūciaſſe ibi legit̉vbi alia multa p̄nūciauit q̄ feciſſe mōſtrat̉. Ip̄e qͥppefaciet. qꝛ ſe facturū eē p̄dixit q̄ impoſſibilia putant̉. qͥpromiſit ⁊ fecit vt ab incredulis gentibꝰ incredibiliaredderent̉. Si aūt reſpōdēt ſe ꝓpterea non credere. ꝙhumanis ſꝑ arſuris ne vnꝙͣ morituris corporibꝰ dicimꝰ. qꝛ humanorū corporū naturā nouimꝰ lōge aliterinſtitutā. Un̄ nec illa rō hinc reddi pōt q̄ de illis naturis mirabilibꝰ reddebat̉. vt dici poſſit. Uis iſta naturalis ē rei huiꝰ. Iſta natura ē quā ſcimꝰ hūane carnis iſtā nō eē naturā habemꝰ qͥdē qd̓ reſpondeamꝰ deſacris literis. Hāc ip̄am .ſ. humanā carnē aliter inſtitutā fuiſſe an̄ pctm̄ .ſ. vt poſſet nūqͣ mortē ꝑpeti. fuiſſean̄ pctm̄. Al̓r aūt poſt pctm̄ qͣlis ē erumna hꝰ mortalitatis īnotuit vt ꝑpetē vitā nō poſſet. Sic gͦ al̓r qͣꝫ nobis nota ē inſtituet̉ in reſurrectiōe mortuoꝝ. Sꝫ qm̄iſtis nō credūt lr̄is .ſ. ſacris vbi legit̉ qual̓ in ꝑadiſo vixerit hō. De lr̄is eoꝝ qͥ doctiſſimi apud eos fuerūt aliqͥd ꝓferendū ē qͦ appareat poſſe fieri vt al̓r ſe habeantqueqꝫ res ꝙͣ prius in rebꝰ innotuerat ſue determination nature. Eſt in Marci varronis libris quorū ſcriptio ē de gente ppl̓i romani qd̓ eiſdē verbis ibi legit̉.⁊ hic ponā. In celo inqͥt mirabile extitit portentum.Nā ſtella venerꝭ nobiliſſima quā Plautꝰ veſpuginē.Homerꝰ heſpon appellat pulcerrimaꝫ. dicēs. Eaſtorſcribit tātū portētū extitiſſe. vt mutaret coloreꝫ. magnitudinē figurā. curſū. qd̓ factum neqꝫ antes nec poſtea fuit. Hoc factū ogigho rege dicebat adraſtos. cicenos ⁊ dyonea polites mathematici nobiles. Hoccerte varro tātus auctor portentū nō appellaret. niſieē contra naturā videretur. Omnia quippe portentacontra naturam dicimꝰ eē. ſꝫ nō ſūt. Quomō em̄ ē contra naturā qd̓ dei fit volūtate. cū volūtas tanti vtiqcōditoris cōdite rei cuiuſcūqꝫ natura ſit. Portentū gͦfit nō contra naturā. ſꝫ cōtra quā ē nota natura. quisaūt portētorū numerat multitudinē q̄ hiſtoria gētium continet. Sꝫ nūc in hoc vno attēdamꝰ qd̓ ad remde qua agimꝰ ꝑtinet. Quid ita diſpoſitū ē ab auctore celi ⁊ terre quēadmodū curſus ordinatiſſimꝰ ſydeꝝQuid tā ratis legibꝰ fixiſqꝫ firmatū ⁊ tamē qn̄ ille voluit qui ſummo regit imꝑio ac poteſtate qd̓ cōdidit.ſtella p̄ ceteris magnitudine ac ſplēdore notiſſima. colorē. magnitudinē. figurā: ⁊ qd̓ eſt mirabiliꝰ ſui curſꝰordinē legēqꝫ mutauit. turbauit. Sꝫ hoc de luciferoſtella cōtigit nec antea nec poſtea cōtigiſſe dicūt. nosin diuinis libris legimꝰ. etiā ſolē ip̄m cū hoc a dn̄o petiuiſſet vir ſanctus Ieſus naue. donec ceptū p̄liū victoria terminarꝫ. Et retrorſū rediſſe vt regi Ezechie. xv.anni ad viuēdū additi. Hoc etiā ꝓdigio dei ſignificarentur adiuncto. Sꝫ qͦꝫ miracula q̄ meritis ſūt conceſſa ſanctorū. qn̄ credūt iſti facta: magicis artibus tribuūt. Un̄ eſt illud quod ſupͣ cōmemoraui Uirgilij.Siſtere aquā flumīs ⁊ vertere ſydera retro .ſ. quādaꝫmagā facere. Nā fluuiū ſtetiſſe ſuꝑius inferiuſqꝫ fluxiſſe. factū ē ſub ih̓u naue .ſ. in iordane. ⁊ ab Belya etSelizeo. et de maxīo ſydere .ſ. ſol̓ reuerſo. ſub Ezechiarege dictū ē. Nō ergo de noticia naturarū caliginē ſibi faciāt infideles. quaſi nō poſſit in aliqua re diuinitus fieri aliud: ꝙͣ in eius natura ꝑ humanā ſuā exꝑiētiam cognouerūt. ꝙͣuis ⁊ ip̄a que in rerū natura oībꝰ

nota ſūt. nō minus mira ſūt: eſſentqꝫ ſtupēda ꝯſiderātibus cūctis. ſi ſolerēt hoīes mirari mira non rara qͥsem̄ cōſulta rōne nō videat in hoīm innumerabili numeroſitate ⁊ tāta in nature ſimilitudīe. valde mirabiliter ſic habere ſingl̓os ſingulas facies. vt niſi inter ſeſimiles eſſēt. nō diſcerneret̉ ſpēs eorū ab animalibusceteris. ⁊ rurſus niſi inter ſe diſſimiles eſſēt. nō diſcernerent̉ ſinguli ab hoībꝰ ceteris. Quos gͦ ſil̓es cōfitemur. diſſimiles inuenimꝰ. Sꝫ mirabilior ē ꝯſideratōdiſſimilitudīs. Sicut ergo nō fuit impoſſibile deo qͣsvoluit inſtituere. ſic ei nō ē impoſſibile in qͥd volueritqͣs inſtituit mutare naturas. Nobis tn̄ iſta que velutꝯtra naturā fiūt. ⁊ cōtra naturā fieri dicunt̉. quo more hominū locutus ē. Et apl̓s dicendo cōtra naturaꝫin olea inſitū oleaſtrū. factū eſſe participē pinguedīsoliue. Et q̄ mōſtra oſtenta. portenta prodigia nuncupant̉. hoc mōſtrare debēt. hoc oſtendere vl̓ p̄oſtēderehoc p̄dicere qd̓ facturus ſit deꝰ. q̄ de corporibꝰ hoīm ſeprenunciauit eē facturū. nulla impediēte difficultate. nulla p̄ſcribente lege nature. Qd̓ igit̉ de ſempit̉nō ſupplicio damnatorū. ſcꝫ ignis ſuū ꝑ ꝓph̓am .ſ. yſaiam. dn̄s dixit: fiet omnino. Uermis eorū nō moriet̉.⁊ ignis eorū non extinguet̉. Ad hoc em̄ vehementiuscōmendandū. etiā dn̄s Ih̓s cū mēbra que hoīem ſcādalizant. pro bis hominibꝰ poneret. quos vt ſua membra qͥs diligit. eaqꝫ p̄ciꝑet amputari. Bonuꝫ eſt inqͥtdebilē ītroire ī vitā ꝙͣ duas manꝰ hn̄tē mitti in gehēnā. ī ignē inextīguibilē. vbi v̓mis eoꝝ n̄ morit̉. ⁊ igniseoꝝ n̄ extīguit̉. Sil̓r ⁊ de pede ⁊ idē de oculo dixit. Nōem̄ piguit vno loco eadē v̓ba ter dicere. prout .ſ. refertMarcus euāgeliſta. Quē nō terreat iſta repetitio ⁊ illius pene cōminatio tamu ehemēs ore diuino. Et īveteribꝰ ſcripturis. Uindicta carnis impij. ignis ⁊ v̓mis. Eligat qͥſqꝫ qd̓ placet. aut ignē corꝑi. vermē aīo:hoc ꝓprie. illud tropice. aut vtrūqꝫ. ꝓprie corꝑi. Iā .n.ſatis ſuꝑius diſputaui poſſe aīalia in igne viuere. ⁊ invſtione ſine cōſumptōe. ⁊ in dolore ſine morte. ꝑ miraculū omnipotētiſſimi creatoris. Qui hoc poſſibile eēqͥ negat. a quo ſit qͥcqͥd in naturis oībꝰ miratus ignorat. Ip̄e eſt em̄ deꝰ. qui oīa in hoc mūdo magna ⁊ parua miracula q̄ cōmemorauimꝰ ⁊ incōꝑabiliter pluraque nō cōmemorauimꝰ fecit. eadēqꝫ ip̄o mūdo vno atqꝫ omniū maximo miraculo incluſit. Et infra in. c.x. Gehēna illa q̄ ſtagnū ignis ⁊ ſulfuris dicta ē. corporeus ignis erit. ⁊ cruciabit corꝑa damnatorū aut ⁊ hominū ⁊ demonū. Solida hoīm. aerea demonum. Auttm̄ hoīm corpora cum ſpiritibꝰ .i. aīabꝰ eoꝝ. Demonesat̄ ſpūs ſine corꝑibꝰ herentes. ſumēdo penā. nō imꝑtiendo vitā corꝑalibus ignibꝰ. hec oīa Aug. Quod aūtdicit de corꝑibus demonū ẜm opinionē aliquorū loquitur nō aſſertiue. Un̄ a modernis nō tenetur. ꝙ demones habent corꝑa vnita ſibi..§. v.Ultra cruciatumignis qͦ corpora damnatoꝝ poſt iudiciū torq̄buntur:erūt ip̄orū corporū miſerie alie ⁊ pene. Quarū primaē om̄imoda infirmitas. Erūt corꝑa illa infirma intꝰet extra. Iob. xx. Artabitur .ſ. extra. ⁊ eſtuabit .ſ. intra⁊ omnis dolor irruet ſuꝑ eum. Un̄ poteſt de quolibettranſgreſſore mandatoꝝ dei ⁊ iō damnato. illd̓ Deut̉xxviij. verificari. Percutiet te dn̄s egeſtate. febre ⁊ frigore. ardore ⁊ eſtu. aere corrupto ac rubigine. Et paulopoſt. Percutiet te dn̄s vlcere egypti. ſcabie ⁊ prurigine. amentia ⁊ cecitate ⁊ furore mētis. Augebit deusplagas tuas magnas ⁊ ꝑſeuerātes infirmitates peſſimas ⁊ ꝑpetuas. ⁊ cōuertet in te om̄es afflictiōes egypti qͣs timuiſti ⁊ adherebūt tibi. Scd̓a miſeria illorū corporū eſt deformitas eoruꝫ Sicut em̄ ignis noſter cum ſit formoſus omnia que lābit ⁊ tangit etiamlucida ⁊ decora. deturpat ⁊ ī