¶ Capitulū.IIII.
ph̓is ſpeculantibꝰ. vel in ſuis ſcholis diſputantibꝰ reſeruatā. Et in ciuilem ſolis ſacerdotibus ⁊ ſacrificijsꝯmendatā. Prima ludit in theatris in iniuriā deorū.Scd̓a ſtrepit in gymnaſijs aut mentibus tumentiuꝫph̓oꝝ. Tercia errat in templis fauſtu demoniorum.Quero nūc ab autoribꝰ eiꝰ. Nunqͥd hͨ ſit illa ꝓph̓ia q̄dr̄ vera? Nempe poete qui deos criminibꝰ loquebant̉ad ppl̓um dicti theologi. doctiꝰ neſciunt̉ ꝙͣ ſciunt̉: qm̄ſua turpitudine mores inficiūt. veritatē impugnant.euertūt intellectū. Sctōs infamāt ⁊ fidei fundaminaveriſſima. ſyreuaꝝ more auribꝰ pruriētes. ꝓ viribꝰ ſuis moliunt̉ extinguere. Nam qͦ ad primū. Siqͥs crediderit poetis nondū illo verſiculo doctos. Naꝫ miranda canūt ſꝫ nō credenda poete. mox vt eos libido ꝑtulerit. feruenti vt perſiꝰ ait tincta veneno. magꝭ intuebit̉ quid fecerit iupiter. ꝙͣ qd̓ docuerit Plato. cenſuerit catho. Hinc apud Terentiū flagitioſus adoleſcēsſpectat tabulā pictam. damnē acriſim ymbre precioſimetalli a Ioue rememorantē corruptā. ⁊ ſue libidinipatrociniū p̄ſtat: dicens. Qui templa celi ſummo ꝯcutit ſonitu. ego homūcio id facerē. Ego v̓o id feci ac libens. Si v̓o nō credūt qui legūt poetas. nōne foculoinnate luxurie apponit ligna. ſtipulā naptam parat.ꝑfundit adipē. Flatqꝫ folle grandi. vt tandeꝫ ſi nulladetur oportunitas. in ſeipſū ſcandeſcat narciſcus. quēinopem cōpla fecit: aut cū terentiano tyare qui potiꝰinſanire ꝯtingat. nil aliud volo niſi philomenā. Ueritatis v̓o hoſtes fuiſſe poetas nō tacuit Aug. vbi eoꝝfabulas dicit: multa mentiētes et vix veri aliqͥd indicantes vel ſignificantes. Hoc aūt p̄cipue verū eſt. ⁊ indubitabilis certitudo. vbi de diuina religione loquūtur. in qͣ theologie om̄is ſumma ꝯſiſtit. Uirgiliū ipſeAug. ait more poetaꝝ fuiſſe mentitū. Puto quideꝫ apuro fideli inrēſe ex his dici poſſe autore dyabolo: mūdi vates hos fuiſſe locutos. qͥ mendax eſt ⁊ pr̄ eiꝰ. Sepiuſqꝫ veris falſa ꝑmiſcet. vt ex fide veroꝝ falſa ſuggrat. ſub quibꝰ mortaliū mentes laborat detine captiuas. Satis liquidoqꝫ terciū correlarie pꝫ neqꝫ ſolum.pueroꝝ adoleſcentū ⁊ ſimpliciū intelligentiaꝫ lectiopoetaꝝ euertit: ſꝫ ⁊ eoꝝ quos ſeculū nūcupat ph̓os vl̓etiā qd̓ plus eſt ſapiētes. Et ſic videt̉ ꝯcludendū. pōetas inimicos vere fidei. ⁊ ꝓcul a fidelibꝰ abijciendos.Qd̓ autē apl̓s ait ad Ro. xiiij. Quecūqꝫ ſcripta ſt̓ adnr̄aꝫ doctrinā ſcripta ſunt: loquit̉ de ſcriptis in ſacrapagina. ¶ Scd̓a theologia quā phiſicaꝫ vel naturalem vocant: qualiter ea venire potero in noticiam deiveri. vt notū poſſim amare. amando poſſidere. qd̓ ẜmveritatē etiā illos cogentē eſt theologie irrep̄henſibilis finis: ſub doctoribꝰ non ſolū ignorātibꝰ deū. ſꝫ maieſtatem eiꝰ negantibꝰ. ⁊ id defendentibꝰ. erecto ſuꝑcilio et buccis inflatis. Labia nr̄a a nobis ſunt. qͥs noſter dn̄s eſt. Inter eoꝝ inexplicabile laberintuꝫ. reperio diffinitū pecuniā eſſe deū: quē credidit aīaꝫ mundi. quaꝫ tn̄ verus deꝰ mammonā appellauit. cui nemopōt cū deo ſeruire. Uideat quiſqꝫ vult veritateꝫ impugnare. quantū expediat nonduꝫ roboratis in fide.vt ſunt coīter adoleſcētuli ſtudentes ⁊ plures alij. porphirij videre ſpeculatōnes ſublimes qͥ dyabolici appollinis fultꝰ oraculo. in dn̄m xp̄m ⁊ eiꝰ cultores. acerrime auſus eſt blaſphemare. in libris qͦs elogion ꝓphetias appellat. iudeoꝝ ſectā ⁊ cultū. xp̄ianis p̄ponens.nec ipſe ritu vel ſacramentis hebreus. Hic cuꝫ ceterisph̓is. nonſolū credūt tacentes p̄teritaꝫ xp̄i ⁊ alioꝝ factam ⁊ futurā reſurrectōeꝫ: ſꝫ negant ꝑſtrepentes eaꝫfore poſſibilē. Platonicus etiā quidā in eundē redēptorem ꝙ ſit incarnatꝰ inſurgit. ⁊ ſui mgr̄i fretꝰ auctoritate nequiſſima ſcribit nullꝰ deꝰ miſcet̉ hoī. Hi acutiſſimis diſputāt argumentꝭ. deo ſcīam futuroꝝ ineſſe nō poſſe. ꝯtra illud catholicum. Vocatꝭ q̄ nō ſunt ſicut ea que ſunt. In quoꝝ nequiſſimū dogma. multisſophiſtantibꝰ vanis armatus incidit Tulliꝰ: qui duꝫ
liberū arbitriū nititur ꝯſeruare. cum inſipiente deuꝫnegat in corde ſuo. ſicut in libris eius de natura deorum. ⁊ de diuinatōne monſtrat̉: hereſiarchā Areſtotelem fuiſſe nō dubitāt. qui viderūt eiꝰ virulentā doctrinā atqꝫ ſedit ioſaꝫ ꝑiterqꝫ credūt Aug. theolo goꝝp̄cipuo. qui eū ſic appellat li. viij. c. xij. In his gymnaſijs dicā an aīaꝝ lupanaribꝰ. garriūt plato ⁊ platonici. ſtoyci. achademici. priores ⁊ noui. porphiriꝰ ⁊ cicero de republica ſcribēs. cū corꝑibꝰ aīas btīficari n̄ poſſe: qͣſi deꝰ qͥ celeſtē aīaꝫ corpoꝝ ergaſtulis detruſit ī terris. corꝑa mūdata ⁊ reſtituta aīabꝰ btīs. ſuꝑ ethera locare nō poſſit. Audio hic nobiliſſimū illū (vt eoꝝ laudibꝰ vtar) attonitꝭ auribꝰ intonare plotinū. ⁊ aīas ꝓſtituere manibꝰ infernalibꝰ. h̓ ꝓferentē. Hoīm aīe ſūtdemones. ⁊ fiūt ex hoībꝰ lares ſi hoīes meriti ſt̓. Lemules v̓o ſi mali ſeu lanij maneſqꝫ dijſſt̓. Tremendum qͦꝫiſti hoīes quē iam exꝑiunt̉ infernū nō admittūt: ſꝫ tm̄purgatorias penas h̓ vel in futuro. Un̄ eſt illd̓ Maronis platonicos imitati. vbi cum dixiſſet in eneidos. deterrenis corꝑibꝰ moribūdiſqꝫ mēbris. ꝙ aīe hīc metuunt. cupiūt. gaudētqꝫ. dolētqꝫ. Nec auras ſuſcipiuntclauſe tenebrꝭ ⁊ carce̓ ceco ſecutꝰ adiū̓xit. Nō tn̄ omnemalū miſerꝭ nec funditꝰ oēs corporee excedūt. penituſqꝫ neceſſe ē. Ml̓ta diu ꝯcerta modis molleſcē mirꝭ. Ergo exercent̉ penis veterūqꝫ maloꝝ ſupplicia expēdūt.Alie pandunt̉ ī aues ſuſpēſe ad vētos. Alijs ſb̓ gurgite vas infectū eluit̉ ſcelꝰ aut exuritur igni ⁊cͣ. Omittamus cū ſuis falſitatibꝰ iſtos. ⁊ parumꝑ ad eorūdē gentiliū vrbanā ſeu ciuilē theologiā trāſeamꝰ: armati cūoptīa fide. Ph̓i cuꝫ ipſo platōne qͦꝝ extitit theologiaſcd̓a. pluribꝰ dijs ſacrificandū ſanxer̄t. Ipſiqꝫ demonū turbā ſacrificijs dicā an ſacrilegijs honorarūt. Hiturpia ⁊ obſcena ad qͦſdaꝫ myſticos ſenſus actuū naͣereducūt. qͦ ſimplices vt archana diuū deuotōe maiori venerari ea ſtuderēt. teſtis ē varro. Hinc ē ꝙ tandeꝫſapiētes romani nume pōpilij libros. leges ſacroꝝ tradentes iuſſer̄t cremari: cū tn̄ adhuc eēnt gētiles. ſuntlibri hyſtoriales gētiliū atqꝫ poetici his ſuꝑſtitōnibꝰpleni. Sꝫ ⁊ ſeneca ethnicꝰ in deriſionē illoꝝ deoꝝ: ait.Ille viriles ꝑtes āputat. Ille lacertos ſecat. vbi iratos deos timēt. qͥ ſic ꝓpitio merent̉. Sꝫ et ip̄e ſene ca qͥdeos illoꝝ deridebat venerabat̉: ⁊ venerādos extimabat cultū exteriori eos deos in tēplis: vt in hͦ cōcurrerent cū ppl̓is in qͦ erat mēdaciū ꝑnicioſuꝫ. vn̄ mortaleẜm tho. ſcd̓a ſcd̓e. de Greg. magͦ dic̄ p̄dictꝰ do. Ioh̓. do.car. ꝙ om̄s libros qͦs potuit hr̄e titiliuij ꝯburi fec̄: qͥaibi multa narrant̉ de ſuꝑſtitōnibꝰ ydoloꝝ.De philoſophia.§. iiij.rōnali q̄ vr̄ ꝯp̄hendē logicaꝫ ⁊ ph̓icam ſeu naturalemph̓iaꝫ. q̄ incōtentōe v̓ſari vr̄. ꝙ nō ml̓tū expediat moderno tꝑe p̄cipue p̄dicatoribꝰ in ppl̓is. Sic ait p̄fatusdo. Io. car. Nolo ꝙ aliqͥs mihi obijciat nr̄os theologos etiā aug. plurimū diſputare. ad qd̓ vtiqꝫ ncc̄ͣia eſtlogica cū ph̓ia. Dic̄ em̄ hiero. Siqͥs volēs diſputare ꝯͣmathematicos imꝑitos matheſeos riſui patebit. diſ.xxxvij. qͥ de mēſa. Nam olim creſcēte fide. et mūdanaph̓ia adu̓ſus veritatē ſe armante. opꝰ fuit ꝯͣ hereticosſophiſtas prudēter in ſchol̓. in ꝯcilijs. ī ẜmocinatōibꝰac etiā vulgaribꝰ p̄dicatōibꝰ. diſputatōibꝰ vti. Eranttūc catholicꝭ mixti arriani. manichei. ſabelliani. donatiſte. ⁊ alij qͣꝫplures. ſicut hodie inter catholicos ambulabāt fraticelli. vſurarij. ⁊ ceteri publicani fatalesqͥ fatꝭ credūt. Deſtini qͥ oīa putāt de neceſſitate euenire. Geneologi gub̓natōeꝫ hūanaꝫ ſyderibꝰ ꝯcedētes.Beſtiales aliā vitā a pn̄ti negātes. Et ml̓te alie hereſes. q̄ ꝓ maiori ꝑte n̄ forēt. ſi ph̓ia ſcl̓i n̄ vociferaret inſchol̓. n̄ diſputaret̉ ī tēplis. maxīe ī p̄dicando. Sic̄ igit̉tūc tꝑis fortaſẜ opꝰ eat. ſcire aliqͦs ſophiſmatū arte. ⁊illoꝝ hēticoꝝ erroēs p̄uia theologia v̓aci. ad reuīcēdūillos ꝓphanos. Sic nūc expedit aliqͦs fore. qͥ ſcire labo