¶ Titulus.II.
ſi longo tꝑe hmōi tyrannidem exercere ſtudeant. Patet ergo quāta mala ꝑuenire pn̄t ex inſipiētia p̄ſidentis. Rex Salomon ꝯſiderās ſapīam ſiue prudentiamſumme neceſſariā eſſe p̄ſidentibꝰ. deo ſibi ꝓmittentē ꝙdaret omne qd̓ peteret. ipſam ſolū poſtulauit dicens.Da ſeruo tuo cor docile. vt iudicare poſſit populū tuū⁊ diſcernere int̓ malū ⁊ bonū. iij. Regū. iij. Zullius inli. de officijs loquens de bello Athenienſiū. p̄fert prudentiā fortitudini..§. j.Princeps autēex v̓tute prudentie p̄cipue debet circa qͣtuor ſtudere.videlicet vt deo placet. populo ꝓ poſſe ſufficiat. reipublice ꝓuideat. ⁊ leges iuſtas et poſſibiles condat. Adhec oīa ꝑagenda. debet curs ꝑuigili intendere. ¶ Etprimo ꝙ deo placeat. Qui enim alios regit ⁊ ordinareſtudet in finē debitū. pͥus conari debet. vt ſeipſum ordinet in deū qͥ eſt finis omniū regentiū. Ex hͦ autē duobona ꝯſequet̉. Primo qꝛ princeps a populo magis diligitur. ſi viderit eū eſſe cultorē diuinoꝝ ⁊ oꝑantē virtuoſa. Un̄ ph̓s dicit. Principē decet eſſe dei colā. Debet em̄ princeps eccleſias fabricare. et eas frequētare.hoſpitalia erigere. ⁊ pauperes enutrire. Scd̓o qꝛ facilius populū gubernabit ⁊ ad bona trahet. Uidēs em̄populus dn̄m ſuū de diuinis curantē. admirabit̉ eumputās ipſum deo eſſe cōiunctū. ⁊ ſibi familiarē. eumqꝫimitari ſtudebit. Rex Salomon edificato tēplo. ſtetit ante altare dn̄i in ꝯſpectu eccleſie ⁊ iſrahel. ⁊ expaſſis manibꝰ in celū. ⁊ genibꝰ in terrā fixis. longā or̄oneꝫante deū fudit ꝓ ſalute populi ꝓpter qd̓ populus benedicens regi. gaudens reuerſus eſt in tabernacula ſua.iij. Regū. viij. ⁊. ix. Ex hiſtoria triꝑtita habet̉ de Conſtantino. ꝙ fuit dei cultor. viſo in ſomnis ſigno crucis.⁊ ei dicto. ꝙ in hoc vinceret. fecit vexillum crucis anteexercitū deferri. Et de palatio oratoriū fecit. ⁊ tabernaculū inſtar eccleſie fieri mādauit. qd̓ ſecū deferebatqn̄ in bello ꝓcedebat. vt tam ipſe ꝙͣ milites diuina audirent. ⁊ multa pulcra ordinauit ad exaltationē fidei⁊ eccleſie. Similit̓ Ioſias rex factus ſuꝑ iuda multūfuit ſolicitꝰ ⁊ zelans ad reducendū populū ad veꝝ cultum dei. iiij. Regū. et. ij. ꝑal̓. ¶ Scd̓o debet ſtudere vtpopulo ſatiſfaciat qd̓ fit. dū ſe nō ſeuerū ſꝫ reuerendūexhibet ſi familiā honeſtā ⁊ curialē habeat. ſi ſapientes cōſiliarios ꝯſulat. ſi iudices iuſtos teneat. ſi benefactores digne p̄miat. ⁊ delinquētibus penas debitasinfligat. Per hec populus ꝯſolabit̉. diſſenſiones. emulationes ⁊ murmurationes vitabit. ſicqꝫ in pace quieſcens in dilectionem principis aſſurget. Rex dauidmultū ſe gratū ⁊ dilectū populo exhibuit. Un̄ volentiexire ad bellū cōtra Abſalon̄. dixit populus. nō exibisqꝛ tu vnus ꝓ decē milibꝰ cōputaris. ij. Reg̉. xviij. Sicclemēs papa ab omnibꝰ multū amabat̉. Nicolaꝰ etiāomnibꝰ ſe amabilē exhibebat. ¶ Debꝫ tercio ſtuderevt ꝓuideat reipublice. qd̓ quidē fit ſi habundent ea q̄pn̄t eſſe ad directionē cōſolationē. ⁊ corporalē ſuſtentationē. Ad directionē aūt reipublice valēt ſapiētes.ad qd̓ maxime debet princeps intēdere. Debet em̄ ꝓcurare ꝙ in ciuitate ſit ſtudiū lr̄arū ꝓ pueris erudiēdis.Ꝙ ſint iuriſperiti ꝓ directione cauſaꝝ ⁊ cōſilijs dandis. ⁊ alij ſapiētes. ẜm ꝙ viderit ciuitati expedire. Un̄ponit ph̓s. Ꝙ ad verū regē ꝑtinet ſapiētes etiā extraneos ſi ꝓprios nō habet honorare ⁊ ꝓmouere. Ad conſolationē aūt reipublice valēt virtuoſi. nō em̄ ſolū inciuitate debet eſſe directio q̄ eſt ꝑ ſapiētes. ſꝫ etiam recta oꝑatio q̄ eſt ꝑ amicos dei. Et ad hoc maxime debꝫprinceps intende̓. videlicet vt habeat in ciuitate religioſos verbū dei p̄dicantes. clericos honeſtos diuinacelebrantes. ⁊ alios timētes deuꝫ. qui ꝓ populo orent.cū frequēter inueniamꝰ ciuitates ſaluatas ꝓpter merita aliquoꝝ amicoꝝ dei. Ad corporalem vero ſuſtentationem valēt bona fortune. Unde princeps diligēter
debꝫ attendere ne in ciuitate accidat cariſtia. ſꝫ abundantia victualiū ſit in ea. ⁊ ad hoc cōſequēdum debetp̄uenire tēpora. annos vberes ⁊ fertiles cū ſterilibꝰ cōſiderare. ⁊ fructus reſeruare tꝑe oportuno. nō obſtante ꝙ ꝑditio fiat in fructibꝰ reſeruatis. Debet autē p̄cipue conatum adhibere. circa maxime neceſſaria vt eſtfrumentū. ſal ⁊ hmōi. Pharao rex egypti videns Ioſeph ſapientē. euꝫ multo honore p̄uenit. ⁊ toti regionip̄fecit. vt copia frumēti ſeruati future fami ꝓuideret.Gen̄. xlj. in epiſtola quā dicitur Areſto. Alexandroſcripſiſſe. tale ſibi dat documētū. Decet regē legiferoshonorare. religioſos venerari. ſapientes ſublimare. ⁊cū eis cōferre. Ꝙtū vero ad ꝓuiſionē eoꝝ q̄ pn̄t accidere: ſubdit. Oportet regē futura cogitare ⁊ futurꝭ caſibus prudent̓ occurrere.Cum autē ẜm.§. ij.ph̓m. vj. ethicoꝝ. due ſint prudētie politice. Una q̄ eſtqͣſi architectonica in principe exiſtēs. q̄ nunc dicta eſtregnatiua vel legis poſitiua. Et alia qͣſi manu operāsin ſubditis exiſtēs. q̄ cōmuni noīe retento dr̄ politicaReſtat poſt p̄dicta. vt de hac aliqͥd dicamꝰ. Ubi pͥusoſtendēdū eſt oēm hominē natura eē politicū ⁊ ciuilē⁊ ꝑ ꝯn̄s ydoneū ad obſeruātiam ciuiliū p̄ceptoꝝ. Necobſtat ꝙ aliqͥ eligant vitā ſolitariā ⁊ campeſtrē. hͦ em̄pōt eſſe tribꝰ de cauſis. vt ponit ph̓us pͥmo politice. qꝛaut tales ſunt vt dij. aut ſicut beſtie. aut bonis fortune priuati. Aliqui em̄ tacti amore dei. vitā ſocialē deſerunt. ⁊ ſolitariā eligūt. vt expeditius diuine contēplationi vacare poſſint. ſicut fuerūt multi ſctī patres. vtAntonius Bn̄dictus. multiqꝫ alij in deſerto degētes.Gi tales pn̄t dici dij ꝑticipatiue. qꝛ deo aſſimilari ſtudent in cōtēplatione ſumme veritatis. Alij vero hn̄tnaturā ſilueſtrē ⁊ ferocē. ⁊ ad cōuiuēdū cū alijs importabilē. tales ſub iugo legis ſimul cū alijs ſtare nō valētes beſtie dicunt̉ nō hoīes. qꝛ hominū ē inſimul ſocialiter cōuiuē. De hoc daplici gene̓ hoīm dicit ph̓s predicto li. ꝙ nō potēs cū alijs cōicare. ei nulla ē ꝑs ciuitatis. ſꝫ eſt vel beſtia vel deus. Sunt inſuꝑ alij qͥ ciueseſſe nō pn̄t. ſunt em̄ bonis fortune pͥuati. puta diuitijs⁊ potentia. hi pauꝑtate p̄ſſi ciuitates deſerē cogunt̉. ⁊loca campeſtria ⁊ ſolitaria ad agros excolēdos habitare. His cauſis remotis. q̄ cōmunit̉ ſunt ab humananatura extranee. oīs hō naturalit̓ eſt ciuilis ⁊ politicꝰQd̓ duplicit̓ on̄di pōt. Primo ex eo ꝙ habꝫ cōmunescōceptus quos ꝑ vocē vult alteri cōmunicare. Delectatur em̄ hō alteri indicare qd̓ cōcipit ⁊ ſimul cum eocōferre. qd̓ nō ſolū eſt ad delectationē ſꝫ ad neceſſitatēNā qd̓ vnus nō videt ꝑ intellectū. alterius intellectꝰſupplet. ⁊ ſic colloquiū rōcinātis homīs cū homine. facit ad bonū cōſiliū. ⁊ ꝑ ꝯſequēs ad bonū iudiciū. Cōuenient̉ ergo diffinit̉ hō animal eſſe rōnale. Ratio em̄diſcurſum inqͥſitionis importat. qͥ tandē ad rōnē veriterminat̉. Chayn poſtꝙͣ genuit Enoch. dicit̉ primusedificaſſe ciuitatē quaꝫ vocauit enochex nomine filijGen̄. iiij. Ubi dat̉ intelligi. ꝙ iā multiplicatꝰ erat infilijs ⁊ nepotibꝰ. ad quoꝝ cuſtodiā ⁊ humanaꝝ neceſſitatum ſubuētionē. ſub certis officijs ⁊ modis viuendiprimus ordinauit. vt dr̄ in hiſtoria ſcolaſtica. ¶ Ex qͦetiā patet. ꝙ neceſſaria ē omni homini ciuitatis habitatori. p̄dicta prudētia politica. qͣ fit ydoneus obſeruator legis. qͣ etiā alijs ſciant cōuiuē ⁊ principibꝰ obedire. Ubi eſt aduertēdū. ꝙ aliter mouet̉ ſubditꝰ a pͥncipāte ⁊ aliter irrōnabilia ⁊ inanimata mouent̉ a ſuismotoribꝰ. Nā iſta ſic mouent̉ ꝙ non mouēt. ⁊ ſic aguntur ꝙ nō agunt. Non em̄ habēt dominiū ſui actus. cūlibero arbitrio carēt. ⁊ ideo rectitudo regiminis tm̄ ēin ſuis motoribꝰ. Sed hō ſubditus principi. ſic mouetur ⁊ agit̉ ab eo ꝑ p̄ceptū. ꝙ tamē mouet ſeipſum ꝑ liberum arbitriū. Et ideo reqͥrit̉ in eo quedā rectitudoregimīs. ꝑ quā ſeipſum dirigat in obediēdo maioribꝰ