.XII.¶ Titulus

ſub ſe vnū fidelē mīſtꝝ. ⁊ illiꝰ loci erūt duę claues. qͣruꝫ vnus cuſtodū vnā. ⁊ alius aliā tenebit. ⁊ poteriofficiū mīſtrādi incarceratis cōmittere ſuo miniſtro⁊ tenent̉ p̄dicti cuſtodes an̄qͣ exequātur officiū corāeis a qͥbꝰ aſſignātur iurare tactis ſacroſctīs euangelijs ꝙ ī cuſtodia oēm diligentiā quā poterūt adhibebūt. ⁊ ꝙ alicui incarceratoꝝ nihil loquet̉ vnꝰ niſi audiēte alio. ⁊ ꝙ ip̄is incarceratis fidelit̓ ꝯferāt ꝓuiſionē quā ip̄i recipiūt ex ordinatōe cōi. ⁊ qd̓ a parētibꝰvel alijs ꝑſonis cōfertur eiſdē niſi ep̄i vel inquiſitoris vel ſuoꝝ cōmiſſarioꝝ ordinatio refraget̉. ⁊ eodēmō iurabunt p̄dicti cuſtodū mīſtri. ⁊ corā eiſdem. extra eo. Multoꝝ. in clemēt̓. ¶ Notarij inqͥſitoris corā ep̄o cum inquiſitore vl̓ ſubſtitutis ab eis iurabūtſuum officium fideliter exercere. Et idē fiet de alijsꝑſonis ad dictum officiū neceſſarijs. extra eo. Multoꝝ. in clemē. Nullus autē inquiſitor poteſt ꝓcedere contra officialem aliquem vel nunciū romane cirie. vt in extrauagā. Ioh̓. xxij. que incipit. Cū fraterDe excōicatione contra inquilitores ⁊ eoꝝ vicariosī certis caſibus habes in quarta par. ti. j. c. vij. ⁊. viij.De multis hereſibꝰ determinatis ꝑ eccleſiam damnatis habes. xxiiij. q. iij. ca. Quidam. ⁊ extra eo. Excōmunicamus. ⁊ de ſum. tri. ⁊ fi. ca. c. j. li. vj. ⁊ eo. tit. Adnoſtꝝ. in cle.¶ Capitulū. v. de quadā remiſſiōe ⁊ mat̓ia herefis.Ciendum ꝙ circa eaque ſunt fidei vel etiam moruꝫ quoꝝ noticia neceſſaria eſt ad ſalutem. iſta tria habent ſe ꝑ ordinem .ſ. temerarium. erroneum. ⁊ hereticum. Nō em̄ omne quod temerarium eſt. eſt erroneum. Nec omne quod eſt erroneū eſt temerariū ⁊ hereticū. Sed econtra quod eſt erroneum eſt temerarium. Et quod ē hereticū eſt erroneū ⁊ temerariuꝫTemerariū ergo in hmōi eſt aſſerere tanqͣꝫ certumillud quod non poteſt ratione vel auctoritate ꝓbarefficaciter. Sicut aſſerere ꝙ mundꝰ terminet̉ poſt cētum vel ducētos annos. qͣꝫuis em̄ hoc poſſit eē. tamēveꝝ hoc aſſerere tanqͣꝫ certū eſt temerariuꝫ. quia adhoc nec auctoritas nec ratio efficax habet̉. Erroneum autē addit ſuꝑ temerarium falſitateꝫ. quia errare eſt recedere a viā recta. Et quia habere veritatemin talibꝰ ꝑtinet ad viā ducente ad beatitudinē. omnis autē falſa aſſertio recedit a rectitudīe veritatis.ideo falſa aſſertio ī talibꝰ vocatur error. Sicut erroneū eſt dicere ꝙ xp̄s fuerit homo in triduo ſepultureſue. quod tamē mgr̄ ſnīaꝝ aſſerit in. iij. ſnīaꝝ. Hereticum autē addit ſuꝑ errorem ſimpliceꝫ ꝙ falſitas finotoria. ⁊ ꝙ tali falſitati adhereatur ꝑtinacit̓. Nem̄ omnis error eſt hereſis. Alioqͥn non diceret Auguſt. Errare potero hereticus non ero. Non ſolumerrauerunt. ſed ꝑtinaciter erroribus adheſerunt omnes illi de quibus habet̉. xxiiij. q. iij. c. penul Et ideoomnes ꝓ hereticis habent̉. ¶ Ad cuius euidentiameſt ſciendū ꝙ ad hoc ꝙ aliquis ſit ꝓprie hereticus qͥnqꝫ requiruntur. ¶ Primū eſt vt ſit error in ratione¶ Secundū ē ꝙ error ille ſit circa ea q̄ ſunt fidei vl̓contra veritatē determinationis eccl̓ie in his que ꝑtinent ad fidem vel bonos mores. ⁊ neceſſaria ad coſecutionem vite eterne. ¶ Terciū ē ꝙ error talis ſitin illo qui catholicā fidē ꝓfeſſus ē. al̓s eſſet iudeꝰ velpaganus nō hereticus. ¶ Quartū ē ꝙ talis error ineo qui fidē ſuſcepit ſit taliter ꝙ aliquā veritatem dxp̄o ꝯfiteat̉ ꝑtinentē ad humanitatē vel diuinitatēal̓s ſi totum diſcrederet eſſet apoſtata. ¶ Quintū ēvt talē errorē ꝑtinaci voluntate et obſtinata eligat⁊ ſequatur.

Quātum ad primū .§. j.ſcꝫ ꝙ reqͥrit̉ error ī rōe ad hͦ vt qͥs ſit hereticꝰ. pꝫ ex hͦqꝛ dicit Aug. Hereticus eſt qͥ falſas opiniōes gignitvel ſequitur. Et rō huius ē. qꝛ hereſis eſt ſpēs infidelitatis. Sed infidelitas ē in intellectu ſubiectiue. ſicut ⁊ fides ſibi ꝯtraria. Un̄ factū ſine errore nūqͣꝫ facit hoīem hereticū. vtputa ſi qͥs fornicat̉ aut mechatur. licet agat contra veritatē que dicit nō mechabęris. ex hoc nō eſt hereticus niſi credat vel opinet̉ fornicari eſſe licitū. Et ratio ē. qꝛ qn̄cūqꝫ aliqua requirūtur ad cōſtitutōem neceſſario. deficiēte altero eorū impoſſibile ē illud eſſe. qꝛ dato oppoſito ꝙ ſine illo poſſit eſſe. iā nō neceſſario requireret̉ ad conſtitutionē illius. ſicut qꝛ ad conſtitutionē domus neceſſario requirit̉ fundamentū. paries ⁊ tectū. iō alt̓o deficiente nō pōt eſſe domꝰ. Sic gͦ ad hereſim ꝯſtituēdāreqͥritur error ī intellectu neceſſario. nullū factū abſolute ſine errore ī intellectu facit hereticū. Et ꝓpterhͦ dico ꝙ baptizare imagines. adorare demones. eisthurificare. cōculcare corpus xp̄i in luto et oīa hmōique ſunt valde horrenda peccata niſi ſit error ī intellectu nō faciunt hoīem hereticū. Et ideo ſi qͥs facitiſta. vtputa baptizare imaginē. nō male ſentiens deſacr̄o baptiſmi nec de eius effectu. nec credens iſtubaptiſmū eſſe aliquē nec hr̄e effectū ex vi ſua. ſed facit hoc ꝓpter aliquē finē facilius aſſequendū a demone cui querit ꝓpter hoc cōplacere. ita ꝙ aliquo pacto īplicito vel exp̄ſſo illud agat vt demō ſibi vel alicui faciat quod petit. ẜm ꝙ characteribus ⁊ figurisẜm artes magicas ab hoībus demones pacto exp̄ſſovel tacito inuocant̉ ad deſideria eorū explēda dumōnō petāt a demone aliqͥd quod ſit ſupra facultatemeius. nec ꝙͣtum ad potentiā nec qͣꝫtum ad cognitionem ſic .ſ. ꝙ nō male tentiat de ptāte aut cognitōe demonis. Sicut eſſent illi qui crederent. vel ꝙ demonpoſſit neceſſitare libeꝝ arbitrium homīs vel mulieris. vel illi qui crederent ꝙ demō omnino ex tali pacto ⁊ ī oēꝫ euentū qͣntūcunqꝫ a deo nō ꝑmiſſus poſſꝫfacere qd̓ petunt. vl̓ qͥ crederēt ꝙ poſſet ſcire detmīate alterā ꝑtē futuri ꝯtingētis. vel effectū aliquē facere qͥ eſt ꝓpriꝰ ſoli deo. Tales em̄ nō ē dubiuꝫ ꝙ hr̄enterrorem ī intellectu. ⁊ male de poteſtate demonis ſētirent. ⁊ ꝑ ꝯn̄s ſuppoſitis alijs conditōibꝰ que requirūtur ad hereſim eſſent heretici. Sed ſi ex cauſis predictis facerent nō maleſentiētes d̓ baptiſmo ⁊ alijspredictis. etſi peccarent grauiſſime. nō tamen eſſentheretici. Et ratio eſt. qꝛ nō male ſentiūt de ſacramēto licet eo male ⁊ ſacrilege vtant̉. Unde ſunt magisſortilegi ꝙͣ heretici. Et eodē mō de adorātibꝰ demonem ⁊ ſacrificantibꝰ ei. quia ſi hoc faciunt credentesdiuinitatē eſſe ī demone. vel credentes ꝙ cultꝰ latrieſit ei exhibendus. vel ꝙ omnino ex exhibitione taliscultus aſſequant̉ quod requirūt a dyabolo. non obſtāte dei ꝓhibitione. tales eſſent heretici. Sed ſi hocfaciunt nō iſta ſentiētes de demone. ſed vt aliquo pacto cū demone ꝑ iſta facilius exequant̉ ab ip̄o qd̓ intēdunt. tales nō ſunt heretici ex natura rei licet giuiter peccent. Nō obſtat ꝙ ẜm iura ſymoniacꝰ dictur hereticus. vt. j. q. j. Quiſqͥs ꝑ pecuniam. et tamēnō habet errorem in intellectu. Nam ſymonia cusnō eſt hereticus ꝓprie ſed large dicit̉ hereticꝰ ꝓpterquandam ſimilitudinē. qꝛ exquo vendit vl̓ emit ſacra ita agit ac ſi eſtimaret donū gratie pecunia poſſepoſſideri. ẜm Tho. Sed nō hoc eſtimando ſicut cōiter accidit nō eſt hereticus. qꝛ nō hoc credit .ſ. donuꝫgratie poſſe pecunia poſſideri. ſed bn̄ verum eſſet ſihoc crederet. ¶ Itē nō obſtat quod dicit̉ de hereticis. Quicunqꝫ. ⁊. c. Accuſatus. lib. vj. vbi dicitur ꝙadorans hereticum eſt hereticus. Sed grauius pec-