¶ Titulus.IX.
latio cū anxietate atqꝫ triſticia. de ꝯſe. diſ. v. Nō mediocriter. Sed ſi ꝑmittit ſe homo vinci a tedio iſtoobmittēdo modo vnū bonū modo aliud ꝓpter laborem: de paruis venit ad magna. Semꝑ ergo oportetlaborare et victo omni tedio frequēter ſe purgare dedefectibꝰ. Unde Bern̄. ſuꝑ illud. Tempus putatōisaduenit inquit. Quis ita ad vnguem a ſe ſuꝑflua reſecauit vt nil̓ ſe habere putet putatōe dignū? Credite mihi ⁊ putata repullulant ⁊ effugata redeunt ⁊ extincta reaccēdunt̉ ⁊ ſopita excitant̉. parum eſt ſemeput aſſe. Sepe putandū eſt. īmo ſi fieri poteſt ſempereſt qd̓ putari oporteat. Si diſſimulas. non inuenis.quātūlibet in hoc oꝑe manens profeceris: erras ſi vicia putas emortua nō mortificata ⁊ magis cōpreſſa.velis nolis intra fines tuos habitat Iebuſeꝰ. Subiugari poteſt nō exterminari. hec ille. Sine tedio ergo laborare oportet in his que bona ſunt et ſine triſticia. Unde apl̓us. ij. Corin. ix. Non ex triſticia autus. Undeex neceſſitate: hilarem em̄ datorē diligIohannes Eaſſianus in tractatu de triſticia ſic aitAbſqꝫ illa triſticia que vel ꝓ ſalutari penitentia velpro ſtudio ꝑfectionis. ſeu ꝓ deſiderio ſuſcipit̉ futurorum omnis triſticia tanꝙͣ ſeculi que mortem inferatequaliter repellenda eſt. ⁊ ſicut fornicatōnis ſpiritꝰſeu philargirie de noſtris cordibꝰ penitus extruendaEt triſticia quidē que penitētiā oꝑat̉ ad ſalutē obediens eſt. affabilis. humilis. manſueta. ſuauis ac patiens. vtpote ex omni charitate deſcendens ⁊ ad omnem dolorem corꝑis ac ſpiritus ꝯtritionē infatigabiliter ſe extendens. ⁊ quodāmodo leta ac ſpe ſui profectus vegetata. Sed triſticia mala aſprima. impatiēsdura. plena rancore ⁊ merore infructuoſo. ac deſperatione penali. ab induſtria ⁊ ſalutari dolore frangensac reuocans vtpote irrationabilis. hec ille.Quātuꝫ ad ſecundū. §. ijſ. quis ſit effectus ſeu detrimentuꝫ huius vicij. notat̉cum dicitur. Dormitauit anima mea pre tedio .i. accidia. ſuꝑ quo verbo Iohānes Caſſianꝰ. Uere ab omni ꝯtemplatōne virtutū ⁊ intuitu ſpiritualiū ſenſuūdormitat anima que huius ꝑturbatōnis .ſ. accidie telo fuerit ſauciata. Pigredo ſcilicet accidie īmittit ſoporem inquit Salomon ꝓuer. xix. quod pōteſt intelligi de triplici ſomno.Tercio de ſomno ficte ꝯtemplatōnis.¶ Ꝙtum ad primuꝫ dormitat non ſolum anima ſedcorpus pre tedio. quia cum accidioſus nolit laborare mente vel corpore tradit ſe defacili dormitioni. inquo tria ſunt rep̄henſibilia procedentia vt plurimūex accidia ¶ Primū eſt brutalitas cuꝫ quis dormit vtporcus. vt nudus. vel diſcooꝑtus. vel ſuppinꝰ. vel inexcitabilis. Unde Bern̄. Carnalis ſomnus ⁊ brutalis abhoīandꝰ eſt ſeruo dei. Item idem. Caue inqͣꝫtūpotes ſerue dei ne ſit ſomnꝰ tuus nō requies laſſi: ſedſepultura corꝑis ſuffocati. ¶ Secundū rep̄henſibilein ſomno corporis eſt triſticia ⁊ tarditas in ſurgendoEccͣi. xxxij. hora ſurgendi nō te triſtet. Et ꝓuer. xxvj.Sicut hoſtiū vertit̉ in cardine ita piger in lecto ſuo.¶ Tercium eſt ſomni nimietas aut inopportunitasBer. Nihil ita deperit de vita noſtra qͣꝫ qd̓ ſomno deputatur. Eſt em̄ ſomnꝰ quaſi quedaꝫ ſpēs vel imagomortis. Cum aūt tempus ſit p̄cioſiſſima res ⁊ irrecuperabilis. ⁊ illud qd̓ ſuꝑflue dormit̉: amittit̉. quia nilboni tunc agit̉. quinīmo inde plura mala ſequūtur ⁊temptatōes. ideo ſolū neceſſitas ſumēda Cato. Plꝰvigila ſemper ne ſomno deditus eſto. Naꝫ diuturnaquies vicijs alimenta miniſtrat. Et apl̓us Ro. xiijNō in cubilibꝰ ⁊ impudicitijs. Inopportunitas dor
miendi etiā vicioſa eſt cū .ſ. quis dormit cū vigilandūeſt. vt tꝑe oratōnis vel lectōnis vel p̄dicatōnis. qd̓ exaccidia ⁊ tedio plerūqꝫ accidit Ecci. xxij. dicit̉. Cumdormiente loquit̉ qui narrat ſtulto ſapientiā. Undein collationibꝰ narrat Iohānes Caſſianꝰ. ꝙ cū quidam pater quoſdā admoneret de ſalutē aīe illi dormire ceperunt. qd̓ ꝑpendēs pater interpoſuit aliqua v̓ba ſolatioſa. ad q̄ ſubito excitati ridere ceperūt. Exofacto oſtendit eis deſidiā eoꝝ. ⁊ deceptionē dyaboli.Dormitat ſcd̓o aīa ex tedio ⁊ accidia incurrendo diuerſa peccata ⁊ ꝑditionē aīe. Nam ⁊ dormitio in ſcriptura frequēter deſignat mortē. vt illud Ioh̓. xj. Lazarus amicꝰ noſter dormit. Sicut em̄ dormiēs nil boni cogitat vel optat. ſic accidioſus pͥuat̉ omni bonacogitatōne vel meditatōne: ſed diuerſa mala in mente reuoluit ẜm illud ꝓuer. xxiiij. ꝑ agrū tranſiui hoīspigri ⁊ totū repleuerūt vrtice. Tranſitus iſte eſt ꝑ cōſiderationē. Qui em̄ diligenter ꝯſiderat agrū .i. mentem ſeu ſtatū pigri .i. accidioſi inuenit plenū vrticisprauoꝝ deſiderioꝝ. Unde ⁊ ꝓuer. xxj. dicit ideꝫ. Deſideria .ſ. mala occidūt pigrū noluerūt quicꝙͣ operarimanus eius. tota die ꝯcupiſcit ⁊ deſiderat. Unde ⁊ figurat̉ ꝑ paraliticū. qui nil poterat oꝑari. Sed vt dicitur Math̓. viij. de ſeruo cēturionis. Iacet in domoꝑ pigritiā ⁊ male torquet̉. In huiꝰ figuram legit̉ Iudic. xvj. ꝙ Samſone fortiſſimo obdormiente ſuꝑ genua Dalide raſis capillis capitis infirmꝰ factus vtceteri captus eſt a philiſteis ⁊ excecatꝰ. Sic qui ex accidia dormitat vt ſatiſfaciat ſenſualitati ſignate ꝑ dalidā. quā nimis diligit ꝓpter qd̓ nō vult laborare ſedquieſcere. abraſis ſeu āmotis de capite mētis ſue oībꝰcapillis .i. cogitatōnibꝰ bonis capit̉ a dyabolo ⁊ excecat̉ in ratōne. Per accidiā aufert̉ omnis recta intentio ad deū ⁊ omnis deuotio ꝯpūctōnis. ⁊ lectōis ⁊ pieoratōis vt nō libeat ei orare vel legere vel ſcribere vl̓aliquid boni agere. Ad qd̓ deſignandū legit̉. jͣ. Reg.xxvj. ꝙ Saule dormiēte ablata eſt d̓ papilione eiꝰ haſta ⁊ vas aque qd̓ erat ad caput eiꝰ. Haſta longa ⁊ recta deſignat rectā intentionē ad deuꝫ ⁊ diuina. Uasaque cor plenū deuotōe ⁊ ꝯpūctionē. Iſta ſubtrahūtur homini dū dormitat p̄tēdio. Unde ⁊ dicit̉ ꝓuer.xxv. Sicut tinea veſtimento. ⁊ ſicut vermis ligno. ſictriſticia .ſ. accidie nocet cordi. Tinea em̄ corrodit ettollit robur ⁊ pulcritudinem veſtimenti. Et vermismedullam ⁊ vigorem ligni. Ita ⁊ accidia robur ⁊ decorem deuotionis. Per accidiā demuꝫ incurrit̉ morsanime .i. ſubtractio gratie ⁊ omniū virtutū ⁊ meritorum. ⁊ mors gehenne. In cuiꝰ figuram legit̉. ij. Reg.iiij. ꝙ Iſboſeth regnāte ꝓ Saule patre ſuo. vna dierum poſuit ad cuſtodiendā portam domus regie. quādam ancillam purgantē triticum. que cum dormitaſſet ipſo etiam Iſboſeth quieſcente in cubiculo. duoprincipes latronum Rechab ⁊ Baana. latenter ingreſſi ſunt domū ⁊ ſublatis ſpicis percuſſo Iſboſethin inguine. abſciſum caput eius Dauid deportauerūtQuod expouit Grego. in moral̓. videlicet de animonoſtro. qui rex eſt ſuꝑne hieruſalē ⁊ dominꝰ potentiarum ſuarū. Ancilla que domū debet cuſtodire eſt diſcretio ſeu prudentia. que debet inuigilare ſuper ſenſus ſuos. ⁊ diſcernere triticum a lolio ⁊ paleis. vt triticum bonarū affectionū ⁊ cogitationū intra ſe ſeruetet paleas ſeu loliū vanarū ⁊ mundanarū cogitationum abijciat. Sed ſi iſta dormitat pre tēdio. et animus ip̄e quietem querit mundanā. intrant demoneset ablatis virtutibꝰ ⁊ laboribꝰ meritorū occidunt pemaxime ꝑcutientes in inguine .i. in aliquo vicio turpi. nam reſoluendo ſe a vigore ſpiritus ⁊ dormitando pre tedio in ſpiritualibꝰ ad carnalia ſe cōuertit. etinde gratia priuat̉. Dormitat tercio anima pre tedio ſomno ſimulate cōtemplationis. Aliqui em̄ ſub