¶ Capitulū

rationem vicij capitalis ꝙ nō habeat aliquā rōnemꝓducendi ex ſe multa genera peccatoꝝ: quod nō habet inuidia. ſꝫ multa ex ea vicia ꝓcedunt vt infra patebit. Diffinit̉ aūt inuidia ẜm Ioh̓em damaſcenumſcd̓o li. ꝙ eſt triſticia de alienis bonis. ¶ Pro cuiꝰ declaratōne dicit. b. Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. xxxvj. artit̓. ij.triſticia de alienis bonis poteſt ꝯtingere. iiij. modisPrimo modo inꝙͣtum quis dolet de bono alterius inqͣꝫtum ex eo timentur ocumentuꝫ vel ſibipſi velalijs bonis ⁊ talis triſticia nō eſt inuidia. ⁊ poteſt eſſe ſine peccato. ſcꝫ cum moderata eſt. nec ex hoc facitaliquod incōueniens. Unde Grego. xxij. moral̓. ait.euenire plerūqꝫ ſolet vt non amiſſa charitate. et inimici nos ruina letificet. Et rurſus. Eius gloria ſineinuidie culpa contriſtet: cum ⁊ ruente eo quoſdā bene erigi credimus. ⁊ ꝓficiente illo pleroſqꝫ iniuſte opprimi formidamus. Hec ille. Sicut ex ſubmerſionePharaonis cum exercitu ſuo in mari rubro populꝰiſrahel multum gauiſus eſt ⁊ feſtinauit cantans canticum Cantemus domino. ⁊ pulſans tympanum cuꝫMaria eo ꝙ mortuus eſt inimicus qui volebat eos īſeruitutem reducere Exo. xv. Et ecōtra Mathatiascum ſuis ꝯtriſtatus eſt valde de exaltatōne ⁊ ꝓſperitate regis Antiochi. qꝛ querebat populum iudeorūtranſferre ad ritus gētiliū deo vero relicto .j. Mach̓.ij. Scd̓o modo poteſt aliquis ꝯtriſtari de bono alterius nō ex eo ꝙ ille habeat illud bonuꝫ ſed qꝛ ſibi deeſt illud bonum. ⁊ hic ꝓprie eſt zelus ẜm Ph̓m. ij. rethoricoꝝ. Dicit̉ etiā emulatio. Et ſi iſte zelus ſit circa bona honeſta. laudabilis eſt ẜm illud .j. Corinth̓.xiiij. Emulamini ſpūalia. Sic faciebat apl̓s cum dicebat. ij. ad Corinth̓. xj. Emulor vos dei emulatōnequaſi diceret. Inuideo quibuſdā ex vobis ſed inuidia que eſt ẜm deum. Conſiderabat in aliquibꝰ eorūeſſe aliqͣs ꝑfectas ꝯditōnes que nō ita forte apparēter erant in eo. vel ex humilitate in ſe non reputabateſſe licet ſimpliciter eſſet ꝑfectior illis. ⁊ in illis emulabatur cupiēs ꝓficere. iſta ergo nō eſt ꝓprie inuidianiſi large dicta. Et ſic intelligit̉ dictū Hiero. ad Allethā de inſtructōne filie. Habeat ſocias cuꝫ quibusdiſcat. quibꝰ inuideat. quaꝝ laudibꝰ mordeatur. Sumitur hic inuidia ꝓzelo ſeu emulatōne quo quis debet incitari ad ꝓficiendum cum melioribꝰ. Si auteꝫde temꝑalibꝰ ſit triſticia talis poteſt eē ſine peccatovt ſi ẜm primum motum triſtatur ꝙ non hꝫ ſibi neceſſaria que alius hꝫ cum pct̄o. vnde quādo per talēdefectum incidit in patientiā vel murmuratōem velnimis mente deijcitur ⁊ ꝑtinebit ad accidiā. ¶ Tercio modo triſtat̉ quis de bono alterius inqͣtum illecui accidit illud bonum eſt eo indignus. que quidemtriſticia non poteſt oriri ex bonis honeſtis ex quibuſaliquis iuſtus efficitur. niſi forte cōtriſtaretur qͥs videndo magnos pct̄ores a deo viſitari magnis donis ⁊virtutibꝰ quaſi iudicando eos indignos. ſicut cōtriſtatus ⁊ indignatus eſt frater ſuus maior de ſuſception fratris prodigi magnifica Luce. xv. Sed hoc eētꝯtriſtari ꝯtra deum ⁊ iniuſtum reputare vel inuidētia fraterne gratie que eſt blaſphemia in ſpiritūſanctum. Sed contriſtari de diuitijs ⁊ alijs bonis temporalibꝰ que poſſunt bonis ⁊ malis prouenire. hanctriſticiā vocat ph̓us. ij. rethoricoꝝ neemeſim. ⁊ dicitipſam ad bonos mores ꝑtinere. Sed hoc ideo dicitqꝛ ꝯſiderabat ipſa bona temꝑalia ẜm ſe ꝓut poſſūtmagna videri nō reſpicientibꝰ ad eterna. Sed ẜm doctrinaꝫ fidei temꝑalia bona que ꝓueniunt indignisex iuſta dei ordinatōne diſponunt̉ vel ad eorū correptionem vel ad eoꝝ damnatōeꝫ ſicut diues ſepultusin infernum Luce .xvj. Et huiuſmodi bona quaſi nihil ſunt in comꝑatione ad bona futura que ſeruantur bonis. Et ideo huiuſmodi triſtici a ꝓhibet̉ ī ſcri-

ptura ſacra ẜm illud pͣs. Noli emulari in malignantibꝰ: neqꝫ zelaueris faciētes iniquitatē ⁊cͣ. Cito eniꝫtranſit eoꝝ ꝓſperitas. qm̄ tanqͣꝫ fenum velociter areſcent. Subdit. ⁊ ideo nō eſtimāda. ¶ Quarto cōtriſtat̉ quis de bono alteriꝰ inqͣꝫtum alter excedit ipſuꝫin bonis: ⁊ hͦ ꝓprie eſt inuidia. ⁊ iſtud ſemꝑ prauū ẜmph̓m. in. ij. rethoricoꝝ. qꝛ dolet de qͦ eſt gaudēdū .ſ. debono ꝓximi. Un̄ apl̓s. j. Corin. xiij. ait. Charitas n̄emulat̉ .i. nō inuidet: ſꝫ gaudet de bonis alteriꝰ. Necobſtat ſi dicat̉ ꝙ obiectū triſticie eſt malū. Non em̄triſtat̉ quis niſi de malo: ſꝫ inuidia eſt de bono alterius. gͦ inuidia nō eſt triſticia. Rn̄det Tho. vbi ſupͣ. arti .j. ꝙ obiectū triſticie ē vtiqꝫ malū ꝓpriū: ſꝫ ꝯtingitaliqn̄ ꝙ bonū alienū apprehendat̉ vt malū ꝓpriumEt ẜm hͦ de bono alieno pōt eſſe triſticia. Inuidꝰ em̄bonū alteriꝰ de qͦ inuidet eſtimat vt malū ꝓprium inꝙͣtum eſt diminutiuū ꝓprie glorie ⁊ excellētie. Uidetur em̄ ſibi ꝙ ex hoc ꝙ aliqͥs excedit euꝫ in bonis velequiꝑat̉ ipſe nō ſit in tanta reputatione apud hoīesſicut ſi ſolus ille illa bona hr̄et ſupͣ om̄s ⁊ inde triſtatur. bona igit̉ habita cauſāt delectatōeꝫ. amiſſa cauſant triſticiā ⁊ doloreꝫ. Ab alijs poſſeſſa nō exceſſiuenimis vltra ſe cauſāt occaſional̓r inuidiā ⁊ emulationem. qꝛ apprehendunt̉ vt ꝓpria mala vt dictuꝫ eſt.Et dr̄ inuidus qͣſi nō vidēs qꝛ .ſ. bonū alteriꝰ ſine triſticia videre nō poteſt.De inuidia loquens.§. j.ꝓph̓a ait. Zelꝰ domꝰ tue comedit me. loquit̉ pͣs. in ꝑſona xp̄i ad pr̄em. ⁊ a Ioh̓e euāgeliſta inducit̉ in teſtimoniū cum xp̄c eiecit de templo cū flagello de funiculis emētes ⁊ vendētes Ioh̓. ij. ad hūc intellectumvidelicꝫ. O pr̄. zelus .i. intēſus amor quē habui ad honorē templi tui me qͣſi ꝯſumēdo afflixit. ⁊ ideo cū flagello expuli de templo eos qͥ irreuerēter ſe habebantSꝫ alio modo pōt exponi ſic. O pr̄. zelus .i. inuidiadomꝰ tue .i. ſacerdotū qͥ hn̄t curā domus tue .i. templi.comedit me .i. ꝯſumpſit ꝑ mortē. Ex inuidia .n. ſacerdotū. qꝛ ipſe honorabat̉ a ppl̓o et audiebat̉ magiſqͣipſi tradiderūt Pilato occidenduꝫ. Sciebat .n. inqͥteuāgeliſta ꝙ ꝑ inuidiā tradidiſſent eū Math̓. xxvij.Qd̓ figurate on̄dit Iacob cū ait. Fera peſſima deuorauit filiū meū Ioſeph. qͥ figurabat xp̄ꝫ. quē fratresex inuidia vēdētes putabāt ad nihilū deduxiſſe: ſedinde ꝑuenit ad maximam gloriā. Tria gͦ de hac inuidia videnda ſunt.Primum a quo malo oriatur.Scd̓m quantum in pct̄o aggrauat̉.Terciū quid ex hoc vicio ꝯſeqͣtur.Quantū ad primuꝫ§. ij.Inuidia cōius hꝫ ortū ex vana gloria. Un̄ Apl̓s adGal̓. vj. Nō efficiamī inanis gl̓ie cupidi. inuicē ꝓuocātes. inuicē inuidētes. Poīt priꝰ inanē gl̓iaꝫ. deindeinuidiā. qꝛ cā dꝫ p̄cedere ſuū effectū. ⁊ poſita cā ſequtur effectus. poſita inani gl̓ia in hoīe ſequit̉ inuidia.qꝛ cū videt vana gl̓ioſus aliquē ſibi eqͣri vel ſuꝑare īaliqͦ bono vn̄ q̄rit gl̓iam vr̄ ſibi ꝙ nō ita ſit in gl̓ia etreputatōe hoīm ex qͦ aliꝰ hꝫ bonū ſil̓e vel maiꝰ ſic̄ ip̄e⁊ ita ex hͦ triſtat̉ d̓ bono illiꝰ. Un̄ greg. xxxj. mora. aitPrīa nāqꝫ ſuꝑbie ſoboles inanis gl̓ia ē: q̄ dū opp̄ſſāmentē corrupit īuidiā mox gignit. qꝛ dn̄ vani nomīspotētiā appetit ne qͥs hāc aliꝰ adipiſci valeat: tabeſcit. Et ph̓s ī. ij. rethoricoꝝ. ꝙ. īuidebūt tales qͥbꝰ ſūtaliqͥ ſil̓es. vel ẜm genꝰ. aut ẜm cognitōeꝫ. aut ẜm ſtaturā. aut ẜm habitū. aut ẜm opinioneꝫ. Et iteꝝ diēꝙ illi qͥbꝰ modicū deficit ⁊ amatores honoris ⁊ qͥ ſapiētes reputant̉: ſt̓ inuidi .ſ. vel ẜm inclinatōeꝫ vl̓ ẜmdeliberatōeꝫ ꝓut ſunt boni ⁊ mali Iob. v. Paruulūoccidit inuidia .i. puſillanimē: occidit aūt ſpūaliter.