¶ Capitulū

enim videtur eſſe redimere vexatōnem ſuam. Et qd̓dictum eſt ꝙ nō debent dimitti talia ꝓpter ſcandalūintelligendum videtur ꝓpter ſcandalum illius ſoliꝰvel ita ꝙ nō ſequatur aliud maius ſcandalū. De facto. b. Tho. Cantarien̄. poteſt dici ꝙ forte illis temporalibus que repetebat: erant annexā ſpūalia quorum rex non erat capax. ſicut ius ꝑcipiendi decimas⁊ hmōi. vel etiam quia multa fecerūt ſancti ad ſuꝑerogatōnem et maiorem ꝑfectionem: ad que tamennō tenebant̉ de neceſſitate ſalutis. ſicut ꝙ Ambroſius ꝓhibuit Theodoſiū intrare eccl̓iam ante publicam penitentiam factam. vel eum in choro ſtare. ethuiuſmodi.Tercio de ſacra.§. vij.mentis vel etiā ſacramentalibꝰ ⁊ vſu eoꝝ vtrum falſitas aut fictio vel mutatio fieri debet ꝓpter ſcandalum vitandū. Et dicenduꝫ ꝙ nulla fictio vel abuſusvel mutatio ſubſtantialis fieri debet. Unde nunqͣꝫdebet dari hoſtia non ꝯſecrata ne indigne accipiensad iudiciū ſui ſumat. quia per hoc nō euadit iudiciūſumens. et ſacerdos mortaliter peccat. Sed ſi peccator eſt notorius negare debet quantūcūqꝫ ſcandalizetur. ſi occultus denegare nō debet. Similiter propter ſcandalum vitandū ꝯfitentis qui ſi nō abſoluit̉ꝓmittit ſe multa mala facturū vt deſperatū. nō debꝫabſoluere eum ſi nō ꝓponit ſe a mortalibꝰ abſtinere.Similiter non dꝫ quis ꝓpter quodcunqꝫ ſcandalumvitandum vel ſue infamīe vel alioꝝ turbatōnis celebrare in mortali exiſtens ꝯtritus ⁊ huiuſmodi. De ſacramentalibꝰ aūt licet dicant Guil. ⁊ Archi. ꝙ poſſit fieri fictio in eis ꝓpter vitandum ſcandalum. puta in aliquo monaſterio de more eſt ꝙ ꝯſecrent̉ virgines que ꝯſecratio eſt quid ſacramentale. in cuius officio illa que ꝯſecratur: dicit ſe eſſe virginem. ⁊ ſic eſtibi fictio ſeu mendaciū ſi hoc dicat dum ꝯſecrat̉ queocculte amiſit virginitatē. ꝙ ſi illa verba nō diceretvel nō ꝯſecraret̉: haberet̉ pro corrupta. ⁊ ſic magnuꝫſcandalum ⁊ infamia ſequeret̉ ei. Unde dicunt p̄fati ad tollendum ſcandalum tale poſſe fieri taleꝫ conſecratōnem cum illis verbis virginitatꝭ. Sed Al. etTho. ⁊ Pe. de pal̓. in. iiij. aſſerunt ꝯtrarium .ſ. ꝙ hocfieri nō debet. qꝛ nec ſacramenta neqꝫ ſacramentaliaꝓpter vitandum ſcandalū debent mutari: ſed pōt adhiberi quedam cautela ad tollendū ſcandaluꝫ. putavt fiant que nō ſunt de ſubſtantia veli virginalis. vtaccēſio candelarum ⁊ hmōi. mutatis his que ſunt ⁊̓ſubſtantia veli virginalis. verba .ſ. que dicunt̉ in impoſitōne veli mutato noīe virginitatis in nomen caſtitatis. Satis ꝯcor. Hoſti. ⁊ Goff. ꝑ id quod habet̉.extra qd̓ metus cau. c. j. Nomen virginitatis cōgruere pōt corrupte: ſi ꝯtinens ſit. Mutatō in ſacramē.tis quo ad ſubſtantialia fieri nō pōt ꝓpter ſcandalūvitandum vel alia de cauſa etiaꝫ ex diſpenſatōne pape: qꝛ ipſa ſunt de inſtitutōne diuina. poſſet aūt fieriin his que nō ſunt de ſubſtantia ipſo diſpenſante. vtcirca ritus eoꝝ. Diſpenſauit aūt Grego. in quodamloco ex neceſſitate .ſ. ꝓpter carentiam epiſcoporuꝫ ꝙſimplices ſacerdotes poſſent criſmare ſeu ſacramentum ꝯfirmatōnis ꝯferre ad tollendum ſcandaluꝫ vtpꝫ di. lxxxxv. c. Peruenit. qd̓ de iure ꝯmuni fieri noneſſet ibi ſacramentū ꝯfirmatōnis ſi ꝑ aliū fieret ꝙͣ ꝑepiſcopum. ẜm Tho.¶ Capitulum. v. de Blaſphemia. id eſt maledictōeque fit multipliciter ꝯtra deū vel creaturas.

Laſphemiam ponitGregori. in libro moral̓. eſſe filiam ire. Etſumitur hic blaſphemia ꝓ maledictōne ꝓut etiam vulgariter ſumitur. Pro cuiꝰ declarationebeatus Tho. dicit ſcd̓a ſcd̓e. q. lxxvj. arti .j. ꝙ maledicere idem eſt ꝙ malum dicere. Dicere autem tripliciter ſe habet ad id quod dicit̉. Uno modo ꝑ modumenunciatōnis. ſicut aliquid exprimit̉ modo indicatiuo. Et ſic maledicere nihil eſt aliud ꝙͣ malum alterius referre: qd̓ pertinet ad detractione. vnde detracres qūqꝫ maledici dicunt̉. Sic ſumitur Leui. xvi.Surdo nō maledices. id eſt abſenti non detrahes. etxj. q. iij. c. In cūctis. Ubi dicit Grego. ſcribēs cuidāep̄o infamato in iuſte. Sanctitas vr̄a dꝫ mentē ſuaꝫa maledicoꝝ rumoribꝰ hominū atqꝫ obtrectatōnibꝰdiſiungere. ⁊ ſola que interne vite ſunt atqꝫ vtilitatiſubditoꝝ ꝓficiunt: cogitare. Sic etiā ſumit̉ di. xlvClericus maledicus cogat̉ ad poſtulanduꝫ veniarScd̓o modo dicere ſe hꝫ ad id qd̓ dicit̉ per moduꝫcauſe. Et hoc quidem primo et principaliter cōpetitdeo qui om̄ia ſuo verbo fecit. ẜm illud pͣs. Dixit ⁊ facta ſunt. Conſequenter ꝯuenit hominibꝰ qui verboſuo alios monent ꝑ imperiū ad aliqͥd facienduꝫ. Etad hoc inſtituta ſunt verba imperatiui mōi. Et iſtomodo cum iudex profert ſententiam pene in aliquēvel cum prelatus eccleſie excommunicat aliquem illum maledicit. Si ergo hoc facit ſub ratōne boni ſcilicet iuſticie vt peccatum puniatur vt iuſticia dictatſic maledicere non erit peccatum nec proprie maledictio. quia intentio eius non fertur ad malum ſed adbonū. Si v̓o ſb̓ ratōne mali faciat intendens maluillius qui condemnatur inqͣꝫtum malum. ſic maledicere. id eſt excomrunicatōneꝫ inferre. vel aliā ſentētiam pene ſpiritualis vel temꝑalis erit pctm̄ mortale. qꝛ ꝯtra charitatē ⁊ iuſticiam. Sic ſumitur. xxiiij.q. iij. §. Ipſe dominus. De hoc etiaꝫ Auguſtinus dicit. q. ea. Deus qui maledicit merituꝫ eius deſignatcui maledicit ⁊ ſententiam promit. vtpote quem nfallit neqꝫ qualitas peccati. neqꝫ peccantis affectuHomo autem qui hoc nō pōt ſcire: nec ꝓpoſitū mentemqꝫ alterius videre aut cognoſcere poteſt. idcircoetiam ſi iudicantis vel ſententiam promentis intuitu proferat maledictum. non poteſt eſſe maledicēdicauſa vbi ignoratur peccantis affectus. hͦ ille. Uultdicere ꝙ non poteſt quis iuſte condemnari de peccato occulto. Ꝙuis em̄ peccantis affectus in ſe nō videatur. ſicut nec cor hominis: tam̄ percipi poteſt ex aliquo manifeſto peccato pro quo pena infligenda eſſꝫaffectus eius. Similiter ꝙͣuis ſciri nō poſſit quis ſitmaledictus a deo ẜm finalem reprobationē: tn̄ ſciripōt quis ſit a deo maledictus ẜm reatū vite p̄ſentisTho. vbi ſupra. ¶ Tercio dicere ſe hꝫ ad id qd̓ dicitur. vt expreſſio quedam affectus deſiderantis id qd̓verbo exprimit̉. Et ad hoc ſunt inſtituta v̓ba optatiui modi. Facere autem aliquid ⁊ velle illud ſe conſequuntur in bonitate ⁊ malicia. Et ſic maledice̓ aliquem ſcilicet optando ei maluꝫ nō ob aliqd̓ bonumſed ob malum eius eſt peccatum. Et de hac inqͥt Atguſtinꝰ. Humanum vicium tūc ſcit maledicta ꝓferre cū forte ꝯuicijs aut iniurijs ꝓuocat̉. Qd̓ viciū volens reſecare apoſtolus. ne maledicta maledictꝭ. ⁊ cōuicia ꝯuicijs prouocemus. mandatum neceſſariumpoſuit vt benedicamꝰ quo ꝯuiciandi viciū reſeceturnō quo ad iudicandi veritas q̄ hoīes latet et pronūnolite maledicere. Sicut ⁊ de xp̄o dicit Petrꝰ in prīcanonica. ij. c. Cum malediceretur nō maledicebatcum pateret̉ nō cōminabatur. Et de hac hic agitur: