¶ Capitulum

.II.

milibꝰ. jͣ. Machab̓. iiij. Quidā monachus noīe Malchus quia ꝯtra obedientiā abbatis receſſit ad viſitandū parentes: captus eſt ab infidelibꝰ vbi multa ꝑentiā ip̄ius patris ordinē ſacruꝫ ſuſcepit. a dyaboloarreptus eſt iterū. Marcus torquatus ꝯſul romanorum. qꝛ cū eſſet in campo ꝯtra hoſtes. filiꝰ eius ꝯͣ obedientiā ſeu mandatū patris ip̄ius mouit bellū. ꝙͣuisjagnaꝫ victoriā haberet eum decapitauit vt narratIalerius. qd̓ Auguſ. in libro d̓ ciui. dei nō reprobatCauendū eſt ſumme ab inobedientia que tot maledictionibꝰ. tot malis punit̉.Quatuꝫ ad ſecunduꝫº. §. ij.Inobediētia ip̄a exprimit̉ dū dicit̉. qui declināt. Declinare aūt a mādatis eſt recedere ab eis .i. nō obedire. Iſa. xxx. Neqꝫ ad dexterā neqꝫ ad ſiniſtrā .ſ. vie declinetis. Uia ad patriā eſt obẜuatio mādatoꝝ. Mādata ſunt de actibꝰ virtutū ẜm Tho. que cū ꝯſiſtantin medio. ille declinat ad dexterā vie qui recedit a mādato ꝑ exceſſuꝫ circa virtutē. ille declinat ad ſiniſtraꝫqui recedit a mādati obſeruatōe ꝑ defectuꝫ virtutis.Sicut circa primū mandatū ad ſiniſtrā declinat quiydola colit non deū. ad dexteraꝫ qui ſuꝑſtitioſe colit.⁊ ſic de alijs. Sed vt ait pͣs. ⁊ allegat apl̓us ad Ro. iij.ad oſtendendū vniuerſos declinare. Non eſt intelligens. neqꝫ requirēs deū. omnes declinauerūt. ſil̓ inutiles facti ſunt. nō eſt qui facit bonū: nō eſt vſqꝫ ad vnūUbi ẜm beatuꝫ Tho. ſuꝑ dicto paſſu in epl̓is Paulipͣs. notat primo in obedientiā vel tranſgreſſionē mādatoꝝ ibi. Nō eſt intelligens. ſcd̓o amiſſionē inde p̄mioꝝ. ibi. ſimul inutiles facti ſunt. tercio collectionēin hmōi cunctoꝝ. ibi. nō eſt qui faciat bonū ⁊cͣ. ¶ Primo inobediētia notat̉ ibi. Omnes declinauerūt ſil̓. ireceſſerunt a regula diuine legis. Iſa. lvj. Omnes inviam ſuā declinauerūt .i. a mādatis dei recedētes ꝓpriam voluntatē ſecuti ſunt. Sed huic declinatōi p̄mittunt̉ duo que ꝯcurrūt in peccato. Primū eſt defectus diſcretōnis ſeu ratōnis. ibi. nō intelligens. Omnis em̄ malus eſt ignorās. inqͥt ph̓us. qd̓ verū eſt inticulari eligibili. Scd̓m eſt defectꝰ recte intentioniibi. aut requirēs deū nō eſt .ſ. intentōeꝫ ſuā dirigēdoad deū. pͣs. Facieꝫ tuā dn̄e requirā. Amiſſio p̄mij notatur. ibi. ſimul inutiles facti ſunt. Hoc inutile dicimus qd̓ nō ꝯſequit̉ finem ſuū. ⁊ ideo cū homīes a deodeclinant nō obediētes mādatis eius. ꝓpter quē cōſequendū facti ſunt. inutiles dicunt̉ cū non aſſequant̉pmiū. Sap̄. iiij. Impioꝝ multitudo nō eſt vtilis. Interraꝫ ꝓmiſſionis ex oībꝰ numeratis in egypto aptisad p̄liū .ſ. ſexcētis milibꝰ ſolū duo intrauerunt .ſ. Caleph ⁊ Ioſue qͥ ſeruauerūt ⁊ firmi ſteterūt in obediēdo dn̄o. In figuraꝫ ꝙ de omni vl̓i multitudine q̄ fuitin ſex mūdi etatibꝰ nullus intrat vitā eternā: nec pͥnceps vel ſapiētiſſimꝰ vt Moyſes. nec ſacerdos etiamſummus vt Aaron niſi duo obſeruet charitatis mādata dilectōnis .ſ. dei ⁊ ꝓximi. Et in his duobꝰ mādatis vniuerſa lex pendet. Math̓. xxij. Cōprehēſio cunctoꝝ notat̉ ibi. Nō eſt qui faciat bonuꝫ .ſ. aliquis qd̓intelligit̉ ẜm propriā virtutē .i. nullus ꝑ ſeip̄m facitbonū niſi a deo adiutus. vel ꝯplete nullus bonū facitquin .ſ. in aliquo deficiat iuxta illud. iij. Reguꝫ. viij.Non eſt qui faciat ſuꝑ terrā bonū ⁊ non peccet. Ueloquit̉ de ꝯgregatōne maloꝝ. Non eſt vſqꝫ ad vnū .ſ.xp̄m ⁊ ſic ponit̉ excluſiue. Sed notandū ꝙ cum quaſi omnes declinent a mandatis: diuerſis tamē de cauſis declinant ab eis.Aliqui per impotentiam.Aliqui per ignorantiam.Aliqui per certam ſcientiam.

¶ Ꝙtum ad mandata dei nullus poteſt iuſte ſe excuſare ꝙ ſeruare nō poſſit. Nam ⁊ ſi nō ꝓpria virtute. tn̄cum adiutorio gratie cūcta ſeruare poteſt ad quā recipiendā ſi facit qd̓ in ſe eſt nō ei denegabit̉. Un̄ Hieroni. dicit. Maledictꝰ omnis .ſ. a deo qui dicit deū aliquid nō poſſibile p̄cipiſſe. De mandatis aūt hoīm dicit. b. Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. xliiij. ꝙ ſi prelatus tot precepta multiplicet ꝙ ea ſubditus implere nō poſſet: excuſatur a peccato. Et ideo prelati debent abſtinere amultitudine p̄ceptoꝝ. Ad hoc facit regula iuris. Nemō poteſt ad impoſſibile obligari. extra de re. iuris libro. vj. Et intelligit̉ non ſolū de impoſſibilitate facti ſed etiam iuris ẜm glo. ibi. Unde ſi p̄latus cōtraius aliquid mādat nō poteſt obligari ad illud .i. nectenetur: nec debet obedire. Si aūt dubitat vtrū poſſit facere quia graue ⁊ duruꝫ eſt: obedire debet. Unde diſ. xix. c. In memoriā. dicit̉. Licet vix ferenduꝫ abilla ſancta ſede imponatur iugum tamen feramus. ⁊pia deuotōne toleremus. ¶ De ignorantia mādatorum ex qua aliqui declinant. Nota ꝙ in mandatis q̄ſunt de iure diuino nulla ignorantia excuſat a mortali. ſed vt apl̓us dicit. Ignorans ignorabit̉ .i. a deo reprobabit̉ ſi tranſgrediat̉ mandata neceſſaria ad ſalutem. In poſitiuis ſeu humanis p̄ceptis niſi habeatiuſtam cauſaꝫ ignorantie. vt quia nō potuit ſcire nehabuit qui doceret. nō excuſat̉ a peccato qui tenet̉ adſeruandū ⁊ nō ſeruat. Unde Augu. Illis oīno ignoſci nō poterit qui a quo diſcerēt habentes oꝑam nōdederūt. diſ. xxxvij. §. fi. Et Ricolaus papa dicit. Sidecreta romanoꝝ pontificuꝫ nō habetis. de neglectu⁊ incuria redarguēdi eſtis. diſ. xx. De ignorātia tamēmulta habes ſupra in prima ꝑte. ⁊ infra in ti. de acci¶ Declinant alij ſcienter a mandatis. ⁊ aliquāoc ex ſufficienti ratōne. aliquādo ex neglectu. aliquādo ex ꝯtemptu. EEx ratōe nullus poteſt declinare licite a mandatis dei in vllo caſu niſi deus ſibi ꝯtrarium mandet. vt mādauit Oſee ꝙ recognoſceret mulierem fornicariā. Oſee .j. qui in hoc nō peccauit ẜmTho. quia hec eſt iuſta lex ⁊ p̄ceptū qd̓ deus ordinat.Sed in p̄ceptis p̄latoꝝ poteſt declinare aliquādo ſine peccato. Dicit Pe. de palu. in. iiij. ꝙ ſi p̄latus precipit alicui aliquid errās. nō p̄cepturus ſi ſciret veritatem. poteſt talis ſalua obedientia .i. ſine peccato nonimplere illud extra de reſcrip. c. Si qn̄. Dicit etiā idēPe. ꝙ p̄cepta principis intelligunt̉ ſaluo iure alteriꝰC. de emanci. libe. Nec autē. Unde nō oportet ſemꝑmandatū pape implere. ſed ſufficit cauſaꝫ ꝓbabilemnō implendi allegare. vt exp̄ſſe dicit̉ in illo. c. Si qn̄.Illa em̄ ratio debet mouere delegatū q̄ mouit delegātem. Un̄ ſi ſcit ſe habere cauſaꝫ nō implendi ꝙ papamandat quā ſi ſciret: credit veriſil̓iter ꝙ ꝯtrariū mādaſſet nō tenet̉ implere. Super dicto. c. Si qn̄. de reſcrip. dicit etiā Anto. de bu. ꝙ ſubditꝰ mādato ſuꝑioris debet obedire niſi ſubſit cauſa quā allegare debꝫverbo .ſ. vel ſcripto. Nec dicit̉ quis ꝯtrauenire mandato ſuꝑioris ſi motus iuſta cauſa nō obedit. Si autem dubitat vtrum ſuperior eum intendat obligaread faciendū etiam ſi ſciret factū vnde mouet̉ ſubditus ad nō faciendū eſtimans iuſtā cauſam habere debet obedire. ar. xxiij. q. j. Quid culpat̉. vel ſignificando expectare ſecundā iuſſionē vt in. c. Si quādo de reſcript. ¶ Ex neglectu declinando .i. nō ſeruando mandata diuina aut humana facere ꝯtra obedientiā: eſtinobedientia ꝓut eſt viciū generale. ſaltem ea q̄ ſuntab apoſtolis ⁊ eoruꝫ ſucceſſoribꝰ inſtituta nulla deſidia negligant̉. nulla diſſenſione violent̉. nulla ꝯcertatione turbentur. Iulius papa. xxv. q. ij. Amputato.Sciendum tamē ẜm. b. Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. ciiij. ꝙ vbiꝯmittitur peccatū veniale nō eſt ibi proprie inobedientia: ſed cum cōmittit̉ mortale. Nam venialia non