¶ Titulus.III.

ſuper omnia vicia. Ad hanc tn̄ generalitateꝫ ſuꝑbieꝑtinet ꝙ omnia vicia pn̄t ex ea oriri nō ꝙ ſemꝑ omīaex ea oriantur. Nam et ſi poſſit qͥs tranſgredi quodcunqꝫ preceptum ex contemptū quod ꝑtineret ad ſuperbiam. non tamen ſemꝑ ex contemptu trāſgredit̉ſed aliquādo ex paſſione vel ignorātia et huiuſmōi.Alio mō pōt conſiderari ſuꝑbia ẜm ſpeciem propriāquā habet ex ratiōe ꝓprij obiecti: et ſic ſuꝑbia ē ſpeciale peccatū. eſt enim appetitus inordinatus ꝓexcellētie. Et qͣꝫuis quidam ꝯnumerēt inter caplia vicia inqͣtū ex ea multa genera peccatoꝝ oriūtur.Grego. tn̄ quē ſequit̉ beatꝰ Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. cxxxijponit eā matrē ⁊ radicē capitaliū dicēs. xxxj. morali.Radix quippe cūcti mali e ſuꝑbia. prime aūt huiꝰ ſoboles ſeptē nimirū prīcipalia vicia de hac virulentaradice ꝓferūtur. inanis gloria. inuidia. ira. triſticiaauaricia. vētris ingluuīēs. ⁊ luxuria. ¶ Ꝙtū ad terciū .ſ. ꝙ eſt primū pctm̄. patet ex hoc qd̓ dicit̉ Ecc̄i. x.Initiū omīs peccati ſuꝑbia. ⁊ Thobi. iiij. Ab ipſal. ſuꝑbia ſūpſit initiū oīs perditio. ⁊ Iſi. dicit ꝙ ſicutſuꝑbia eſt origo omniū criminū. ita ⁊ ruina oīm virtutū. ptꝫ hoc. qꝛ primū pctm̄ luciferi fuit ſuꝑbia. Und̓de eo dr̄ yſa. xiiij. Detracta eſt ad inferos ſuꝑbia tua.Et ſimiliter pͥmū pctm̄ Ade ⁊ Eue fuit ſuꝑbia vt infra declarabit̉. Ꝙ aūt aliqua pctā etiā dicāt̉ pͥma vtcupiditas. apoſtaſia. ⁊ inuidia. hoc nō ē ſimpl̓r vt ſuꝑbia. ſed ẜm qͥd .i. ẜm aliquē reſpectū. Nā cupiditasdicit̉ prima ſeu pͥmū pctōrum ẜm illud. j. Thimo. vj.Radix oīm maloꝝ eſt cupiditas. qd̓ eſt verū ex partecōuerſionis eo ꝙ ꝯuerſio inordinata ad cōmutabilebonū eſt cauſa oīm pctōꝝ. Sed ſuꝑbia eſt cauſa exte auerſionis a deo. priꝰ aūt eſt auerti ab incōmutabili bono ꝙͣ cōuerti ad cōmutabile bonū. ⁊ iō ſuꝑbiaprior cupiditate. ⁊ cauſa eiꝰ. Apoſtaſia .i. recedere amādatis dei ⁊ volūtate dicit̉ cauſa omniū pctōꝝ ẜmillud Ecc̄i .x. Initiū pctī hoīs apoſtatare a deo. ſedhoc intelligit̉ poritate executōis nō pͥoritate ītentōnis. ita ꝙ prioritate executionis eſt apoſtaſia a deo.que eſt volūtas nō ſubijciendi ſe volūtati diuine. ſedprioritate intētionis eſt prius ſuꝑbia. q̄ eſt volūtasp̄ſidendi Tho. prima ſcd̓e. q. lxxxiiij. Inuidia dicit̉initium oīm maloꝝ .ſ. in hūano genere inuidia .ſ. dyaboli. pͥus tamē in ipſo fuit ſuꝑbia Sapientie. ij. Inuidia dyaboli mors introiuit in orbē terraꝝ. Ex ſuperbia em̄ dyaboli ſecutū eſt odiū ip̄ius ad deū iuſtepunientē ⁊ reſiſtentē ſuꝑbie ſue. ⁊ inuidia ad hominē⁊ multa alia Thomas in. iij. ꝯtra gentiles. capitulo.Quantū ad ſecundū. §. ij.pͥncipale. ſuꝑbia on̄dit̉ eē maximū pctōꝝ cū dicit p̄svſqꝫquaqꝫ .i. maxime iniq̄ agebant ſuꝑbi. vn̄ glo. ibdicit. maximū peccatū in hoīe eſt ſuꝑbia. Et ad ideꝫfacit qd̓ dicit glo. ſuꝑ illud p̄s. Et mūdabor a delictomaximo. hͦ eſt a delicto ſuꝑbie. qd̓ eſt vltimū redeuntibꝰ ad deū. ⁊ pͥmū recedentibꝰ a deo Iſidorꝰ etiaꝫ inlibro de ſūmo bono dicit. Omī vicio deteriorē ſcitoeſſe ſuꝑbiā ſeu ꝓpter qd̓ a ſūmis ꝑſonis vl̓ a pͥmis aſſumit̉ ſeu ꝓpter qd̓ ex bonis oritur. ¶ Ꝙꝛ aūt ſuꝑbiaſit grauiſſimū oīm peccatoꝝ octo rōibꝰ ꝓbat̉. ſcꝫ rōeauerſionis. oꝑatōnis. ꝑmiſſionis. vitatōis. oppoſitionis. aſſimilatōnis. adheſionis. ⁊ iniuriatōis. ¶ Et pmo auerſionis ꝓbatur ſic. In pctō mortali attendūtur duo .ſ. auerſio ab incōmutabili bono. et ꝯuerſioad cōmutabile bonū. licet aūt ex ꝑte ꝯuerſionis accōmutabile bonū ſuperbia nō ſit grauiſſimū pctōrieo ꝙ excellentia quā ſuꝑbus inordinate appetit nonhabet maximā repugnantiam ad bonū virtutis. tamen ex ꝑte auerſionis ſuꝑbia habet maximā grauitatem cuius rō eſt. quia in alijs peccatis hō auertit̉

a deo vel ꝓpter ignorantiā. vel ꝓpter infirmitatē aliquā. vel ꝓpter ꝯcupiſcentiam alicuiꝰ alteriꝰ boni ſedꝑ ſuperbiā auertitur a deo ex hocipſo ꝙ nō vult ſubijci deo et eius preceptis. ꝓpterea Iaco. iiij. dicitudeus ſuperbis reſiſtit. preterea qͣꝫto peccatuꝫ magisauertit a deo tanto eſt maius: ſed peccatū ex contemptu quod eſt ſuperbia magis auertit a deo ꝙͣ peccatūex ignorantia in potentia vel ꝯcupiſcentia. ergo ſuꝑbia eſt maius. Contēnit .n. deum ſuperbus eo ꝙ nonvult ſubijci ei et preceptis eius. ¶ Scd̓o probatur ſuperbiam eſſe maximū peccatū ratione operationisſic. Illud quod omnibꝰ peccatis grauitatem donatet cauſat eſt grauius alijs per regulā illā Areſt. Propter quod vnūquodqꝫ et illud magis. Si em̄ quecūqꝫ ſunt calida ſunt calida inꝙͣtum ꝑticipant naturāignis. ergo per maxime ignis eſt calidꝰ: ſed ſuperbiafacit hoc. Nam vnūquodqꝫ peccatum eſt grauius ſifiat ex ſuperbia ꝙͣ ſi ex ignorantia vel infirmitate. ētſi ſit peccatum infidelitatis quod grauius redditurex contemptu ſuꝑbie. ergo ipſum eſt maximuꝫ ẜm ꝙpōteſt illud exponi. p̄s. Superbia eoꝝ qͥ te oderūt. ſcꝫdeum vt punientē et ꝓhibentem conſecutionemrū maloꝝ deſideriorū aſcēdit ſemꝑ .ſ. ſuper alia vi¶ Tercio ꝓbatur idem rōne ꝑmiſſionis ſic. Apuddeum et apud mundū ꝑmittitur minus malū vt eutetur vel extirpetur maius. ſicut et medicus ſapiensin remediū maioris morbi patit̉ infirmū in leuioreꝫmorbū incidere. et deus permittebat in veteri lege libellum dari repudij vt vitaretur vxoricidiuꝫ. ⁊ legeshumane ꝑmittunt meretriciū ne ſequatur adulterium. qꝛ gͣuiora ſūt hmōi Sꝫ ī remediū peccati ſuꝑbieꝑmittit deus homineꝫ ruere in peccata grauia ⁊ turpia Tho. vbi ſupra. Un̄ Iſidorꝰ in libro de ſūmo bonō dicit. Qui detinetur ſuꝑbia et nō ſentit. labiturin carnis luxuriā vt ꝑ hāc hūiliatꝰ ꝯfuſione exurgat.idem Gregꝰ. in moral̓. tractans illud. Iob. xij. Quiſcꝫ deus diſſoluit baltheum regū .i. ꝑmittit frangi caſtitatem ſanctoꝝ vt .ſ. recognoſcant ſuperbiam. Exemplum in vita patrū de vno qui cū ex magna puritate et ſanctitate paſceretur ab angelo lapſus in ſuꝑbiam ita fuit deuictus ſtimulo carnis ꝙ derelicto heremo ibat ad ſeculum ad implendū ꝯcupiſcentiā ſuam ſed in via hoſpitatus apud duos germanos religio ſos. dum ad eorū inſtantiam eos inſtrueret ī ſe reuerſus pnīam egit. ¶ Quarto ꝓbatur idem rōne facilioris vitationis ſic. Peccatū tanto eſt grauiꝰ quāto faciliꝰ pōt vitari ⁊ nō vitat̉. Sed peccatū ſuperbifaciliꝰ pōt vitari alijs peccatis. ſcꝫ ipſo cognito. ergoſi nō vitet̉ grauiꝰ erit. Signanter aūt dictū eſt ip̄o cognito. Nā motus ſuꝑbie occulte ſubrepens anteqͣꝫdeprehendatur ꝑ iudiciū rōis nō hꝫ maximā grauitatem. ⁊ difficulter tales motus vitant̉ ꝓpter eoꝝ latentiam. Un̄ in p̄s. In via hac qͣ ambulabā. ſcꝫ bonoꝝ opeꝝ abſconderūt ſuꝑbi laqueū mihi. ſed deprehenſi ꝑ rōnem faciliter vitant̉ et hoc ex triplici ꝯſideratione. ¶ Primo ex ꝯſideratōe infirmitatis proprie. ẜm illud Ecc̄i. x. Quid ſuperbis terra et cinis.¶ Scd̓o ex ꝯſideratione magnitudinis diuine Ioxv. Quid tumet .i. ſuꝑbit contra deum ſpūs tuus¶ Tercio ex ꝯſideratōe paruitatis bonoꝝ noſtroꝝNam quo ad bona nature vel fortune dicit̉ yſa. xiOmnis caro fenū et omnis gloria eius qͣſi flos feni.Quo ad ſpūalia dicitur yſa. lxiiij. Omēs iuſticie vr̄eqͣſi pānꝰ mēſtruate. Cū gͦ ex hmōi ꝯſideratōe ſuꝑbiaꝯꝑta defacili poſſit vitari ſi nō fit erit grauiſſimum.Tho. vbi ſupra ¶ Quīto ꝓbat̉ idē rōe oppoſitōis ſicIllud ē gͣuiſſimū ⁊ maximū pctm̄ qd̓ maxime oppoītſe deo: ſꝫ ſuꝑbia ē hmōi. gͦ ⁊cͣ. Nā Boetiꝰ dicit ꝙ cuꝫomnia vicia fugiant a deo ſola ſuperbia opponit ſepeo. ſic̄ fecerūt deſcēdentes ex Noe nēroth cuꝫ ſuis.