¶ Capitulum

enim quis appetat ſcientiam et intendat ei ẜm ꝙ ratio dictat. put a ad debitum finem ⁊ debito modo pertinet hoc ad virtutem ſtudioſitatis. Si v̓o excediregulam rōnis vt quia nō intendit ſcientie ꝓpter deūvel quia querit ſcire que non pertinent ad deuꝫ. ⁊ huiuſmodi. pertinebit hoc ad viciuꝫ curioſitatis. Si autem deficiat a regula rationis vt quia nō vacat ſcientie vt debet pertinebit ad negligentie viciuꝫ. Sic adpropoſitum de ſuperbia. Cum enim conſiſtat inpetitu excellentie et honoris que naturaliter hdeſiderat. et ratio huius eſt quia homo naturaliterdeſiderat ꝑfectionem boni quod conſiſtit in quadaꝫellentia. Hanc excellentiam poteſt quis tribꝰ modis deſiderare. Nam ſi hoc faciat ẜm regulam ration̄ ⁊ debitis medijs. pertinebitnis. ſcꝫ ad debituꝫ fimitatis. Si deficiat a regulaad virtutem magnarationis totaliter retrahens ſe ab opere magno ⁊ honore ſibi proportionato timore deficiendi: pertinetad vicium puſillanimitatis. Si autē excedit regulaꝫrōnis querens honorē et excellentiā nō ad debitumfinem vel ſibi inproporcionatū: ſed ſupra ſuam conditionem. pertinet ad vicium ſuperbie. Non em̄ eſtaliud ſuperbia qͣꝫ excedere menſuram propriam in excellentie appetitū. Unde ſuperbus dicitur quaſi ſuer id quod eſt valens. Et quia non eſt eadem menſura omnium. huiuſmodi quod vni non imputabitur ad ſuperbiam faciendo quedam multum honorabilia ſicut ep̄us exercendo auctoritatem epiſcopalem alteri imputaretur ad ſuperbiam vt ſi ſacerdoseadem agere vellet Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. clxij. et in queſtionibꝰ de malo. ¶ Tercio ſciendum ꝙ materia huius vicij per quā differt ab alijs eſt excellentia: ſicutmateria auaricie eſt pecunia et materia luxurie eſt delectatio venerea. Et ꝙͣuis videatur ideꝫ ſuperbia cūinani gloria. ꝓpter quod aliqui doctores ponūt vtrūꝫpro vno: tamen ẜm Grego. in. xxx. li. moral̓. et bea.Tho. ſcd̓a ſcd̓e vbi ſupra. ſunt diuerſa et realiter diſtincta in hoc differentia: quia ſuperbie materia eſtꝓpria excellentia: ſed materia inanis glorie eſt manifeſtatio ipſius excellentie. Appetit em̄ ſuperbus excellentiam et honorem ſupra ſuam virtutem: ſed vane glorioſus appetit inordināte ꝙ manifeſtetur alijsſua excellentia. Et quia ad excellentiam pertinet ꝙmanifeſtetur quis alijs: ideo quaſi īmediate a ſuperbia procedit inanis gloria vt prima filia ſeu ꝯſequit̉ad eam ꝯtinuo vt germana. Quod pulcre oſtenditOrigenes ſuper penthatheucis. c. xix. Ubi moraliterexponens inebriationem Loth ꝑ filias eius: dicit ꝙille due filie maior et minor Loth que ſecute eum inmonte inebriauerūt et cum eo cōpulate filios genuerunt. ſcꝫ Moab et Amon quoꝝ deſcendentes inimici fuerunt populi dei ꝓhibitiqꝫ in templum intrarein terciam et quartam generationeꝫ. figurāt hec duovicia ſuperbiam ⁊ inanē gloriam: que ex mente oriūtur viri iuſti et ſancti. Superbia enim ait Aug. etiābonis operibus inſidiatur vt pereant. Eum igiturqui mundi vicia deſerit .ſ. cupiditatem et luxuriā tāꝙͣ ignem et ſulphurem ſodomam mundane cōuerſationis ꝯſumentē. montemqꝫ perfectionis apprehendit. ſequuntur ſuperbia et inanis gloria que etiā nōſibi cauentem dulcedinę ꝯplacentie ipſius honoris ⁊laudis inebriant vt non diſcernat bonum a malo inopere fiendo: ex quibus generant̉ tanꝙͣ filij opera facta ex ſuperbia et inani gloria: que quia illegitima etdei populo inimica: nō poſſunt in templū ſuꝑne glorie intrare vel hominē introducere ſiue ip̄a ſuperbiaſit corde ſiue locutione ſiue opere ſiue ꝯſuetudine ꝑpetrata tanqͣꝫ quatuor generationes eius. Ꝙͣuis autem ſuꝑbia videatur habere ſimilitudinem cum ma

gnanimitate inꝙͣtum vtrunqꝫ tendit in magnū. differt tamen ab ea plurimum ſicut virtus et viciū. Nāſuperbia tendit in magna querendo excellentiam ethonorem ſed exceſſiue vt dictū eſt. Magnanimitasv̓o mediocriter que mediocritas non attenditur ẜmquantitatem eius in qd̓ tendit. quia tendit in maximū qͣꝫtum fieri pōt: ſed attenditur iſta mediocritasin duobus. ſcilicet Primo in ꝓportione ſui ad magnum. quia tendit in magnū quod poteſt ſibi eſſe ꝓportionatū et conueniens et ideo nullus poteſt eſſemagnanimus niſi virtuoſus. Scd̓o attenditur iſtamediocritas in electione. quia ſcilicet non tendit inmagnuꝫ ẜm quid ſicut ſunt bona exteriora inter ꝙmagnū precipue eſt honor: qd̓ patet. quia magnarmus non querit honorem tanꝙ finem voluntatꝭ ſuequia hoc nimis parum reputat ſibi. cuꝫ honor ſit vanum et tranſitorium bonū: vnde non curat nec eligit honorari ſed fieri honore dignum ẜm quod honor eſt teſtimoniū virtutis. Suꝑbus aūt in his dubus deficit a magnanimo. Primo quia exceſſiue ⁊ ſupra regulam rationis .i. ſupra proportionem ſue virtutis honorem et excellentiam appetit. Scd̓o qꝛ honorem exteriorem eligit tanqͣꝫ finem voluntatis ſuede virtute cui debetur honor nil curans. Tho. ſuperij. ſententiaꝝ. diſtin. xlij. Sic ergo ſuperbi inique agunt quia peccant ſuperbiendo. Nec eſt cōtra quodrepromittit ſeruantibus legem ſuam in p̄miū dicēs.Pōnam te in ſuperbiam populorū. Sumitur eī ibiimproprie ſuperbia pro quadam excellentia ſuꝑ alios. ¶ Ꝙntum ad ſecundū notandum ꝙ ſuꝑbia ẜmgenus ſuum eſt mortiferum quando eſt ẜm rationisdeliberationem. Ratio huiꝰ eſt: quia velle nō ſubijci deo deliberate ſeu regulis eius eſt mortale. qꝛ hoceſt auerti a deo. quod eſt precipuū in omni mortali:ſed ſuperbus hoc agit. ergo ⁊cͣ. Signanter autem dictum eſt deliberate: quia ſicut omnia alia mortaliaex genere ſuo vt homicidium. furtum. adulterium. ⁊huiuſmodi ꝓpter imperfectionem quia ſcꝫ preueniūtiudicium rationis et ſunt preter rationis ꝯſenſū ſūtvenialia. ita et circa ſuperbiam accidit: quia ſcilicet̉ſunt aliqui motus ſuperbie qui ſunt venialia dū eisrario non aſſentit. hec Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. clxij. Undeet Thobias admonens filium dixit. Suꝑbiam nunꝙͣ in tuo ſenſu aut verbo dominari permittas Thobie. iiij. nō dixit tangi vel ſtimulari ſed dominari: qd̓importat rationis conſenſum. Oſtenditur ideꝫ auctoritate pſal. dicentis in perſona domini. pſalmo. c.Non habitabit in medio domus mee qui facit ſuꝑbiam. Nullus autem excluditur a domo dei ſiue militantis ſiue triūphantis eccīe niſi propter mortale:ſed hoc agit ſuperbia ẜm dictum Augu. ergo ⁊cͣ. Dicit etiam dominus per prophetā. Deteſtor ego oēmſuperbiam: quod nō fit niſi propter mortale. Ad qd̓etiam facit dictum Grego. in. xxxiiij. moral̓. dicētis.Euidentiſſimū ſignū reproboꝝ eſt ſuperbia ſicut electorum eſt humilitas: ſed nullus fit reprobus niſi ꝓpter mortale. ergo ⁊cͣ. ¶ Sciendum tamen ꝙ ſuperbia dupliciter pōt conſiderari ẜm Tho. vbi ſupra.Uno modo ẜm ꝙ habet quandam redundantiā inomnia vicia. Omnia enim pctā poſſunt oriri ex ſuꝑbia duplici ratione. Uno modo per ſe inqͣꝫtum. ſcilꝫalia peccata ordinantur ad finem ſuperbie que ē appetitus inordinatus proprie excellentie. ad quod peteſt ordinari illud qd̓ quis inordinate appetit. Aliomodo indirecte et quaſi per accidens. ſcꝫ remouendo prohibens vt timorem et reuerentiam ad deū inꝙͣtum ſcꝫ per ſuꝑbiam ꝯtēnit homo diuinam legemper quā prohibetur a peccato. et ſic ſuperbia eſt vicium quaſi generale. et habet quandam generalitatē