¶ Titulus.II.

tiua vl̓ rapta remanēte apud furē vel raptorē de volūtate dn̄i purgat̉ vic iū furti vl̓ rapine ſine aliqͣ reſtitutōe. vt. l. ſi fur. de vſur̄. in pͥn. ⁊. ff. de p̄ca. l. ſi certepurgat̉ viciū vſure remanēte vſura apud vſurariūe volūtate dn̄i. ⁊ ꝙ illa ſint maiora crimīa pꝫ ex maioritate pene. ſiue agat̉ ciuiliter ſiue crimīalit̓. Grauius autē pctm̄ ē quod grauiꝰ punit̉. vt. xxiiij. q. j. īafferamꝰ. Secunda rō ē. qꝛ in crimīe vſuraꝝ ⁊ ī alimaioribꝰ ſufficit condignā facere ſatiſfactionē. extrade rap. e. j. vt quis ſit liberatus a peccato. extra d̓ vſuris. Quanto. Sed ſatiſfactū intelligit̉ quōcunqꝫſideriū creditoris impleat̉ etiaꝫ ſi non ſoluat̉. vt.fſatiſda. coga. l. j. Tercia ratio ē q̄ vr̄ ẜm eū inſolubil̓eē. Sunt qͥdā ſpāles caſus ī qͥbꝰ obligatis ad reſtitutionē nō ſufficit remiſſio. vt de cēſi. exigit. li. vj. et ibide hͦ. gͦ ī alijs caſibꝰ ſtabit regula .ſ. ꝙ ſufficit remiſſioIdē tenet Pę. de palu. in. iiij. di. xv. qui dicit. ꝙ obligatus reſtitutioni excuſatur ꝑ remiſſionem creditoris. quia ꝑ acceptationē tollitur. Et hoc niſi ſit tal̓ꝑſona que nō habeat admīſtrationē vel q̄ nō poteſtdare nec ꝑ ꝯn̄s remittere. qꝛ remittere ē donare. Iteꝫqn̄ ī iure ē cautū ꝙ remiſſio nō valeat. tūc non excuſat. ſicut in iudice delegato qͥ munera ⁊ expēſas recipiēs vel extorquēs tenet̉ reddere nulla ꝑtiū remiſſione ſibi ꝓfutura. extra de reſcrip. c. Statutū. lib. vj.Et de viſitāte iure ordinario recipiente munꝰ. ad cuius duplū reſtituendū tenetur. de cenſi. exigit. li. vj.hec Pe. ¶ Ꝙ ſi quis obijceret regulam. Nō dimittitur pctm̄ niſi reſtituatur ablatu. q̄ē v̓bū. Aug.Et reſtituē ē rē ī priſtinū ſtatū repore. Un̄ nō vr̄ſufficere remiſſio. Ad hoc rn̄det p̄dictꝰ Pe. ⁊ Laurē.poſt Fede. de ſenis. ꝙ Aug. in p̄dicta regula non habuit reſpectū ad ſtrictam ſignificationē verbi. ſꝫ admentē eiꝰ que verbis p̄ferenda eſt. extra de verbo. ſig.c. Intelligentia. Intelligētia fuit ꝙ ſi offendiſti ꝓximū tuum rapiendo. furando. vſuras extorquēdo.recōcilias te cū ip̄o. ⁊ cōiter qꝛ homīes nō iactāt pecunias ſuas. ſed volunt ſibi reſtitui res ablatas. propterea Aug. ſe retulit ad verbū reſtitutionis. Et ꝙſic intellexit on̄dit multiplicit̓. hec ille. Quod autēdicit Lau. ſupra eſſe p̄dicādū nō ſufficere remiſſionēniſi fiant ea q̄ dicunt diuerſi. nō vr̄ tutū vl̓ cautū. nāex tali p̄dicatione pōt ſequi ita ꝑiculū aīaꝝ ſicut cautela. Sicut em̄ p̄dicator debet ſibi cauere a p̄dicādoea q̄ hn̄t hoīes inducere ad malū. ⁊ alleuiando malaIta debet ſibi cauere a p̄dicādo ſcrupuloſa ⁊ arduaqn̄ cōmunis opinio ē in contrariū. hoc em̄ eſſet inijcere laqueū aīabꝰ. quod fieri nō debet. xxvij. q. j. Uiduas. Audiēdo em̄ talia ⁊ nō ſeruando cum ex auditis formet ſibi conſcīam hoc ſibi neceſſario fiendumqͥ habuit hmōi remiſſionē et ex difficultate nolit ſeponere ad faciendū erit in malo ſtatu rōne conſcīe ſibi facte ſuꝑ eo in quo bn̄ poterat trāſire cuꝫ bona cōſcīa. Preterea ſi p̄dicator in p̄dicatione hoc dicat .ſ.non ſufficere remiſſionē niſi ⁊c̄. et poſtea in audiētiaconfeſſionis faciat contrariū. ⁊ dicat illi ſufficere nōne ex hoc pōt ſequi magnū ſcandalū contra doct̓nāp̄dicationis. Ex hoc em̄ poterunt homīes credere ſiceſſe de multis alijs q̄ p̄dicatores dicūt .ſ. ꝙ nō ſūt ſimpl̓r vera ſed ad terrorē dicta. ⁊ ſic ꝑiclitabit doctrina fidei. Non video etiā ꝙ cum bona conſcīa abſqꝫſui magno peccato poſſit hoc dicere ī p̄dicatōe ſi ſentiat contrariū. qꝛ hoc cōiter tenēt doc. Sed ⁊ ſi teneret aliquam aliaꝝ opinionū cum ille ſint ſcrupuloſenō dꝫ velle oēs inducere ad ſcrupulos ſuos. Neqꝫ gͦp̄dicādo dicat ꝙ ſufficit remiſſio. ne indncat occaſionē mali. ⁊ aꝑiat̉ via vſuris. neqꝫ dicat ꝙ nō ſufficitne dicat mendaciū. vel ſcrupulos ⁊ laqueos inijciatauditoribꝰ. ſed dicat quod dicit Aug. ꝙ oportꝫ ꝙ reſtituat ſi poteſt. xiiij. q. vj. c. Si res. ⁊ in reſtitutione

includitur remiſſio. Sed quid ſi poſt remiſſiōꝫ libere factā ⁊ vere vſurario ip̄e vſurariꝰ mādat ī teſtamnēto ſuo reddi vſuras. nūquid quod ſemel remiſſū ē debet reſtitui his quibꝰ tenebat̉ priꝰ. Dicendū ẜm Ffede. ꝙ in hͦ diſtinguēdū ē. qꝛ aut talis teſtator locutē ꝑ v̓ba trāſferētia ſe ad factū. vtputa qꝛ iubet vſuras reſtitui his quibꝰ debebat eas reſtituere. ⁊ qͥ probarent eas ſoluiſſe. ⁊ tunc nō obſtante remiſſione tenebit̉ ſatiſfacere heres. ⁊ hoc caſu loquit̉. c. ad nr̄amde iureiuran. Aut loquit̉ ꝑ verba tranſferētia ſe adius non ad factum. vtputa qꝛ iubet ea reſtitui quibꝰdebet. ⁊ tunc ſecꝰ dicendū ē. hec ille. Item ſciendū ꝙcum alicui fit remiſſio libere ⁊ ſine fraude. non tenetur talis illud quod ſibi remiſſum ē pauꝑibꝰ dare. ſibi em̄ acquirit̉ illud ius ſeu debitū nō pauꝑibꝰ. ſicutnec quis tenet̉ pauꝑibus dare quod ſibi donatum ē.Hoſti. in ſumma. ti. de vſurͣ. dicit. ꝙ ſi fenerator ꝑteꝫtie fenebris reſtituat ei a quo habuerat. vel heuo. ⁊ de volūtate eiꝰ partē reſtituat. Dicūt theologi indiſtincte ꝙ non ē liberatus niſi totum offerat. Tu dicas ꝙ ſi ex pacto fit ē liberatꝰ. extra de ſymo. c. Ueniens. Si aūt vſurariꝰ partē liberalit̓ ⁊ ſine pacto ſoluat ⁊ offerat. ⁊ de altera ꝑte miſericordiam petat. ⁊ creditor liberaliter dimittat liberatus ēdebitor. nec vlteriꝰ ad reſtitutionē tenet̉. ſicut nec tenet̉ ſi gratis accepiſſet gratis oblatum. ẜm Goff. tn̄bonus iudex hic ex certis cōiecturis modū ſui animiinformabit. Nā ſi creditor ē pauper ⁊ inops ⁊ vſurrius ē diues ⁊ potens. nō p̄ſumo ꝙ creditor ip̄m vſurariū ſponte ex corde liberet. ſed hoc faciat. qꝛ vltrarecuꝑare nō pōt. ⁊ vt illud tātillū quod offert recuꝑet ⁊ nō amitteret. Si v̓o creditor ſit diues ⁊ potēqͥ etiā cōſueuit mimis ⁊ ioculatoribꝰ tātundē de ſuodonare. vel plus frequēter p̄ſumi pōt ꝙ ex corde hͦ faciat. hͨ ille. ¶ Itē nota ẜm quoſdā ꝙ qͥnqꝫ ſunt modiſatiſfaciēdi. Primꝰ modꝰ ē cū pecunia libere offert̉.Secundꝰ modꝰ ē cū pecuniā nō habet ⁊ offert pignera. Tercius ē cum nec pecuniā habet nec pignora cōgruentia. facit tn̄ inſtrumentū vt heres compellaturad reſtitutionē. ⁊ etiā ip̄emet. Quartꝰ modꝰ ē cū mediāte ſacerdote vl̓ aliquo religioſo fit volūtaria ⁊ libera ꝯcordia. iſte tn̄ modꝰ ſꝑ debet on̄dere creditorivelle ⁊ poſſe libeꝝ debitoris. Quītꝰ modꝰ ē cum ꝯſenſu ⁊ miſcd̓ia creditoris ponit debitor aliquā poſſeſſionē in manꝰ alicuiꝰ honeſti viri ex cuiꝰ fructibꝰ ſoluant̉ ꝑ tp̄s debita. deinde poſſeſſio ad hēdes trāſit ⁊reuertat̉. vel ita debet ꝑmanere pro incertis. hec ibi.Itē Archi. in roſa. xiiij. q. v. Nō ſane. dicit ꝙ hoſti. dicebat ꝙ ī his in qͥbꝰ ē pctm̄ mortale ẜm legē diuinā. vt ī furto vel rapina. diſpēſare nō pōt ep̄s. īmonec etiā papa vt aliqͥ dicūt quo minꝰ pn̄īam agat ⁊ reſtitutio fiat ſi pōt. extra de vſu. Cū tu. In his v̓o inqͥbꝰ ē pctm̄ mortale ẜm ius poſitiuū. ⁊ cū ep̄is ſiue interioribꝰ pape interdicta diſpēſatio. nullꝰ diſpēſarevl̓ dilatōꝫ p̄ſtare pōt. niſi ſolus papa. iij. q. j. Reintegrāda. vel hi quibꝰ ſpāliter ꝯmiſerit. Si v̓o nō ē int̓dicta poterit. hͨ ibi. Sed ꝙ dr̄ papā nō poſſe diſpēſare ī his reſtitutōibus vbi ē peccatū mortale ꝑpetratum ī vſurpatiōe cōtra legē diuinā facta. vt furto rapina. vſura. ⁊ hmōi. quo minus reſtitutio fiat ſi pōt.vr̄ intelligendū quo ad reſtitutionē certoꝝ cum .ſ. ſciunt̉ ꝑſone. vel quo ad incerta cum diſpēſaret abſqꝫcā rationabili. vel ſaltem dubia ꝓ libito voluntatisNon em̄ pōt tollere que ſunt ꝓpria hominū. ⁊ darealijs ſine cā. ſed cū cā rōnabili pōt. puta ꝑ modū pene. vt cū auferret imꝑiū vl̓ regnū alicui ꝓpt̓ demerita ſua. qꝛ eēt inimicꝰ eccl̓ie. vel hereticus. vel ſciſmaticus. nec ſe vellet corrigē. vel cū faceret mouere belluꝯtra aliquē dn̄m vel ciuitatem ꝑſequentē eccleſiamvel fauentē hęreticis. vel detinenteꝫ bona eccleſie. et