.VI.¶ Capitulum

toris voluntas que cauſa fuit obligationis concurrit ad liberandum obligatorem dū ſe offert ad ſatiſfaciendū creditori ad placitum. ¶ Ꝙͣtum ad quatum .ſ. ꝑ viam tranſlationis ⁊ acquiſitionis dominijprobat ꝙ nō poſſit tolli obligatio ſic p̄ſuppoſito ꝙin vſura non trāſferatur dominiū ẜm quoſdam. tūcaſſumitur talis regula. Nullꝰ poteſt in re detinēdaiuſtus titulus aduenire niſi priꝰ iniuſtꝰ titulꝰ auferatur. Nam iniuſtꝰ titulus auferri non pōt abſqꝫ hocꝙ iuſtus titulus acquiratur ⁊ econuerſo. Et idcircoerit alia actio ꝑ quam iniuſtus titulus tollit̉. et perquā iniuſtꝰ titulꝰ acqͥrit̉. nulli ergo aduenire poteritiuſtꝰ titulꝰ ꝑ aliquā actionē. niſi ei auferat̉ iniuſtꝰ titulus ꝑ aliam actionē. Sed illi qui acquirit dominium ī re detinēda aduenit̓ iuſtꝰ titulꝰ ꝑ dominij acqͥſitionē gͦ ſi priꝰ habuit iniuſtū titulū ꝑ rei aliene vſurpationē ⁊ detētionē oportet ꝙ dictꝰ titulꝰ iniuſtꝰ auferat̉ ꝑ eiuſdē rei reſtitutionē an̄ dominij acqͥſitionē⁊ ſic non ē capax dominij ante reſtitutionē. Et multo fortiꝰ in furtis et rapinis. in quibꝰ ẜm omnes nontranſfert̉ dominium. Sed ad hoc reſpondet̉ ꝙ vt dictū eſt reſtitutio ꝑ quā aufert̉ iniuſtus titulꝰ in foroconſcīe fieri pōt nō ſolū manualiter. ſed etiā mētaliter dū .ſ. ē paratꝰ realit̓ reddere ſi nō vult dimittere.⁊ ſic ablato iniuſto titulo ꝑ ſpontaneam et liberā rmiſſionem creditoris acquirit̉ dominiū. ¶ Quintoꝙ nō poſſit tolli ꝑ viā donationis ꝓbat ſic ꝑ has prpoſitiones. Ille cui reſtitutio fieri debet donare npōt priuſꝙͣ ſit reſtitutꝰ. ⁊ ipſe iniuſte detinēs alienaanteqͣꝫ reſtituat ablata certificari nō pōt de tali donatione vtꝝ ſit vera donatio. primā ſic ꝓbat. Donatio niſi ſit libera nō ē donatio vera. vt. ff. de adimen.lega. l. rem legatā. Iſte autem qͥ taliter donat .ſ. anteqͣꝫ ſit reſtitutꝰ nō libere donat. qꝛ nō libere illud hētcū nō actualiter illud habeat. Et ſi dicat̉ ꝙ reſtituendꝰ libere pōt hr̄e. ⁊ ꝑ ꝯn̄s ⁊ donare libere pōt.tentor bonoꝝ ſuoꝝ paratꝰ ē reddere. talis inſtinihil valet. qꝛ reſtituendꝰ certificari non poteſt ꝙ talis habens ſua male ablata ſit paratus ad ea reſtituendum. niſi ea ſtatim cū poteſt reddat. vel ꝓ eis reddendis ſufficientē faciat cautionem. quod ꝑrinet adſecundam ꝓpoſitionē. Naꝫ ⁊ ſi videant̉ aliqua ſignaquibꝰ paratū ſe oſtēdat ad ſatiſfaciendū nō ꝓbāt̉ eēſufficiētia. cū illis vti poſſit ita qͥ nō habet intētōereſtituēdi ſic̄ ille qͥ habet. Et tal̓ alienoꝝ detētor iniuſtꝰ cui donatio fit an̄ reſtitutionē. nō pōt eā vt verā donationē acceptare cū bona ꝯſcīa. Ad qd̓ rn̄det̉ꝙ nō ſolū donari pn̄t res habite. ſed iura ⁊ actōes etq̄ſperant̉ hr̄i. nec ꝓpterea pōt dici nō eſſe donatō libera. qꝛ res non actu habet̉. Et cū negocium agat̉ ⁊ diſcutiat̉ ẜm foꝝ conſcīe vbi credendū ē cuilibet ꝓ ſe ⁊etiā contra ſe. ⁊ nemo ſit arbitrandus immemor ſueſalutis. vt dr̄. j. q. vij. c. Sancimus. exquo debitor oſfert ſe paratū ad reſtituendū ſi vult. rogat tamen vtdonet nō coactꝰ nō deceptꝰ ſed ſpontaneꝰ. pōt ſibi ꝑſuadere ⁊ credere libere donaſſe. p̄cipue cum non egeat multū. Nec p̄ſumit̉ quis defacili iattare ſua ⁊ donare. ¶ Sexto ꝙ non poſſit tolli ꝑ viam renūciationis probat ſic. Ubi renūciatio nō habet locū. obligatio tolli nō poteſt ꝑ viā renūciationis. ſed anteqͣꝫfiat male ablatoꝝ reſtitutio nō pōt ille cui fieri dꝫreſtitutio renūciare. gͦ nō pt̄ tolli obligatio detinentis iniuſte aliena ꝑ viā renūciatōnis. Maior ē nota.Mīor ꝓbat̉. Nā renūciatio illa q̄ fit a ſpoliato an̄qͣꝫ reſtituat̉ ip̄a decernitur nulla eē ſicut. iij. q. j. ep̄is⁊ extra de reſtit̓. ſpo. c. Solicite. ⁊ hoc ideo. qꝛ non p̄ſumit̉ libere fieri. qꝛ non ē veriſil̓e ꝙ ſponte iuri ſuorenūciauerit qͥ renūciat ſpoliatus. ſic ī ꝓpoſito vr̄ dicendū ꝙ renunciās creditor nō re ſtitutꝰ nō videturſponte renūciare ſꝫ vt coactus. ⁊ hmōi. Ad quod rn̄

det̉ ꝙ ea q̄ continent̉ ī dictis. c. habēt locū ī foro contētioſo vbi ꝓcedit̉ ꝑ p̄ſumptionē. Sed ī foro conſcīeetiā ſpoliatꝰ pōt renuciare iuri ſuo vt ī ꝓpoſito. Preterea eoip̄o ꝙ offert ſe ei ad reſtitutionē ſi vult iā reueſtit ⁊ reſtituit eū iuri ſuo. ¶ Septimo ꝙ nō poſſittolli ꝑ viā ꝯueniētie ant diſcretōis ꝓbat ſic. Suppoſito dicto regl̓e. pctm̄. li. vj. Obligatio illa qua iniuſtus detētor alienoꝝ ē obligatus ad reſtituendū. neceſſarie ē ꝙ tollatur ꝑ viā reſtitutionis. vel aliā viāeqͥpollentē. Et q̄rēdo q̄ ſit via eqͥpollēs reſtitutōniſi dicat̉ ꝙ ſit via remiſſionis vel donationis ſequit̉ inter alia iſtud incōueniēs ꝙ pōt dici reſtitutio. ⁊ tn̄īpoſſeſſiōe mīme poſitꝰ. quod pꝫ eſſe falſū ꝑ id quohr̄. ff. de v̓bo. ſig. l. plus ē. Dr̄ em̄ ibi ꝙ reſtituere ē nōſolū pn̄tiā rei p̄bere ſed etiā poſſeſſorē facere. fructuſqꝫ reddere. quapropt̓ nullꝰ pōt dici reſtitutꝰ niſi ī poſſeſſione fuerit ꝯſtitutꝰ. Si gͦ remiſſio que fit an̄ reſtitutionē eqͥpolleat reſtitutioni ip̄i. ſequet̉ hoc inconueniens ꝙ etiā nō poſitus in poſſeſſione dicetur reſtitutus. Sed ad hoc rn̄detur ꝙ in foro conſcīe ⁊ abAug. nō ſumitur ita ſtricte reſtitutio ſicut in foro cōtētioſo ẜm iura. Nā qūocunqꝫ impleat̉ volūtas creditoris a debitore dr̄ reſtitutio facta. Et cū quis cedit bonis etiam anteqͣꝫ ponat eos in poſſeſſionē reſtituit quo ad conſcīam. Qd̓ gͦ dicit prefatꝰ Gerardus .ſ. ꝙ non ſufficit remiſſio nec pōt liberari niſi reſtituat ſi pōt videt̉ hr̄e locū qn̄ remiſſio fieret non libere ⁊ ſincere ſed remittens induceret̉ ad hͦ vi. fraude. vel timore. ſeu deſꝑatione .ſ. nil inde conſequēdi.¶ Hanc eandē queſtionē formās Lau. de ridol̓. ī tractatu de vſur̄. prius recitat opinionē doc. dicit gͦ glo.ſecūda in regula pctm̄. tenet ꝙ ſic. Sꝫ Dy. ibidē contra .ſ. ꝙ nō ſufficit niſi pecunia ſit parata reſtitutōiQuorundā v̓o theologoꝝ opinio fuit ꝙ etiā nō ſufficit ꝙ res ſit parata reſtitutioni. ſed oportet ꝙ offerat̉. Io. an. ibidem ſuꝑ glo. demū aſſumit viā mediādicēs. ꝙ aut gerit in mēte vſurariꝰ reſtituere. ⁊ tūc remiſſio ſufficit. aut nō. ⁊ tunc ſecus. Sed Fede̓. de ſenis in oꝑe ſuo firmat indiſtincte opinionē glo. ſupradicte ſic dicens. Si is cui reſtitui debent pecunie velmale ablata. non coactus vel deceptus. non circum.uentus. ⁊ omni dolo. vi. ⁊ calliditate. ⁊ metu. ceſſantibus etiā pręcibꝰ vel ſeruitiorū exhibitione inductuspecuniam ſibi debitam. nō oblataꝫ. nec reſtitutioniparatam vſurario dimittat. liberatus ē vſurarius areſtitutione. nō tamē a pctō quod cōtraxit exercēdovſuras niſi ⁊ de illo pct̄o pnīam agat. Pōt etiaꝫ diciꝙ plus ē ꝙ ſi vſurario ꝑſeuerante ī crimine. ⁊ non diſpoſito ad aliquā reſtitutionē. is qͥ debet reciꝑe vſuras remittat illas ꝓprio motū vel ad petitionē vſurarij. liberatus ē vſurarius a reſtitutione rei. ⁊ ſi nōa pct̄o. qꝛ de hoc oportꝫ ſatiſfacere deo ꝑ pnīam. hecille. ¶ Hāc opinionē firmare vr̄ Hoſti. in ſumma. etArchid̓. de vſu. in. c. qͣꝫ qͣꝫ. li. vj. ſuꝑ verbo ſatiſfactūdicens. Satiſfactum accipimus quōcunqꝫ voluntati creditoris ſatiſfiat. Idem Lapus de caſti. IdemGoffre. et Guil. Demum inde Laurē. ſic concluditUt tollatur omnino omnis dubitatio an ſit vel nōſit liber animus remittētis. ⁊ ꝑ ꝯn̄s clara cōſcīa vſurarij. ⁊ vt facilius inducant̉ hoīes ad contritionē. etdecetero a talibus abſtineāt. cautū ē predicare ꝙ nōſufficit remiſſio facta qͣꝫuis ſe diſponat ad ſatiſfaciendum ſi non remitteret creditor. ⁊ cautius ꝙ oportet ꝙ pecunia ſit reſtitutioni parata. ⁊ cautiſſime ꝙofferat̉ pecunia. vel quod plus eſt ꝙ ponat̉ in manibus creditoris. Sed de iure etiam in foro conſcīe puto illam glo. cuius opinionē ſequit̉ Fede. vt dictuꝫ ēeſſe veriſſimam. ⁊ ad hoc inducit ip̄e Fede. plures rationes. Et prima ē talis. In maioribus criminibusſicut ē ī crimine furti vel rapine vel violentie. re fur