¶ Capitulum

tijs adiūxit voluptates dicens. A diuitijs ⁊ voluptatibus euntes ſuffocant̉ Luce. viij. Hinc ira flameſcitſi impediunt̉ eius lucra. Tabeſcit inuidia ſi alius ſitvitior eo. Deijcit accidia ſi nō lucret̉: vel amittat q̄ſita. Triſtat̉ ſupra modū. ⁊ ſic de alijs. Precipue tamēꝓcedunt ex ea illa que dicunt̉ filie eꝰ. rōne quoꝝ dicitur vitiū capitale .ſ. ſeptē que ponit Grego. in moral̓.Dicit̉ em̄ aliqd̓ vitiū capitale ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q.cxviij. arti. vij. illud ex quo oriunt̉ alia ẜm ratōneꝫ finis. Finis em̄ cū ſit multū appetibilis: ꝑ eius appetitum hō procedit ad multa faciēda bona vel mala. finis aūt maxime appetibilis ē beatitudo ſeu felicitasque eſt vltimꝰ finis humane vite. Et ideo quāto magis aliquid ꝑticipat cōditiones felicitatis: tāto magis eſt appetibile. Eſt aūt vna de ꝯditionibꝰ felicitatis vt ſit ꝑ ſe ſufficiens. alioqͥn nō quietaret appetitūtanꝙͣ vltimꝰ finis. Sed ꝑ ſe ſufficiētiā maxime repromittūt diuitie vt Boetius ait in tercio de ꝯſolatōneCuiꝰ ratio ē. qꝛ denario vtimur qͣſi fideiuſſore ad oīahabēda. vt dicit ph̓us in quinto ethicoꝝ. Et ad ideꝫdicit̉ Ecc̄s. x. Pecunie obediūt oīa. Et ideo auariciaque ꝯſiſtit in appetitu pecunie ponit̉ vitiū capitale.Nec obſtat ꝙ liberalitas que opponit̉ auaricie nō ēprincipalis virtus. Nō .n. oportet ꝙ pͥncipale vitiuꝫppponat̉ pͥncipali virtuti. Nam virtus ꝑficit̉ ẜm rationē: vitiū aut ẜm inclinatōeꝫ appetitus ſenſualis:nō aūt ad idē genus pͥncipaliter reſpicit rō ⁊ appetitus ſenſitiuꝰ. Itē nō obſtat ꝙ auaricia ip̄a ex alio vitio aliqn̄ oriat̉. cū dicat Grego. ꝙ aliqn̄ orit̉ ex elatōne. aliqn̄ ex timore: qꝛ nihil ꝓhibet vitiuꝫ capitale exalijs interdū oriri. dū tamē alia vitia ſoleāt ex eo plerūqꝫ naſci. Item nō obſtat ꝙ diuitie circa qͣs eſt auaricia nō habēt ratōeꝫ finis: ſed magis ratōeꝫ eius qd̓eſt ad finē. qꝛ inquātuꝫ pecunia eſt vtilis ad oīa ſenſibilia ꝯquirēda ꝯtinet quodāmodo v̓tute oīa ⁊ ideohabet quandaꝫ ſimilitudinē felicitatis. b Tho. ſcd̓aſcd̓e. q. vbi ſupra. Itē cū peccata carnalia dicant̉ illaque ꝑficiunt̉ in delectatōibꝰ carnalibꝰ que .ſ. ſenſu carnis ꝯplent̉. vt delectatio ciboꝝ ⁊ venereoꝝ. Spūaliaaūt peccata dicunt̉ que ꝑficiunt̉ delectatōnibꝰ ſpūalibus abſqꝫ carnis delectatōe. vt que ꝯplent̉ in ſola aīeapprehēſione. qꝛ auaricia eſt hmōi: delectat̉ em̄ auarus in eo qd̓ ꝯſiderat ſe poſſeſſorē diuitiaꝝ. Et ideoēſpūale peccatū ẜm Grego. qͣꝫuis em̄ ſit circa obiectuꝫcorꝑale .ſ. diuitiaꝝ: nō querit tamē delectatōneꝫ corporalē ſed ſolū aīalē .ſ. ꝓut delectat̉ in hac ꝯſideratōne ꝙ diuitias poſſideat. rōne tamē obiecti qd̓ eſt materiale. b Tho.Sunt aūt he filie.§. iiij.auaricie ſeptē. Prima ē obduratio ꝯtra miſcd̓iam: q̄alio mō dicit̉ inhumanitas. ⁊ ꝑ hoc auarꝰ excedit modū in retinēdo. ſcd̓o excedit auarus modū in accipiēdo. Et hoc triplicit̓. In corde. oꝑe ⁊ ſermone. In corde quidē excedit modū acqͥrendi. qꝛ auaricia ingerithomini ſolicitudines ⁊ curas ſuꝑfluas. et ſic ponit̉ filia auaricie inqͥetudo mētis. ſcd̓o excedit auarus modū acqͥrendi in oꝑe. ⁊ ſic ex ea orit̉ violentia: ad quaꝫꝑtinet rapina. tercio excedit modū in ſermone. Et ꝙͣtum ad hoc qͣtuor facit. primo vtit̉ fallacia. ſcd̓o addit aliqn̄ iuramentū ⁊ ꝑpetrat̉ ꝑiuriū vt poſſit lucrari. tercio fraude decipiēdo in ꝯtractibꝰ. quarto proditione ꝓdendo ꝑſonas ad acqͥrendū lucruꝫ. Iſidorusaūt ponit nouē filias auaricie .ſ. mēdaciū. ⁊ falſum teſtimoniū. fraus. furtū. ꝑiuriū. turpis lucri appetitusviolentia. inhumanitas. obduratio. ⁊ rapacitas quereducunt̉ ad ſeptē que ponit Grego. Nam mēda cir⁊ falſum teſtimoniū ꝯprehēdit̉ ſub fallacia: ⁊ furtumeſt quedā ſpecies fraudis: turpe lucrū ad inqͥetudinēreducit̉. Rapacitas ſub violentia: in humanitas ⁊ ob

duratio idē ſunt. Iſta ergo ſeptē genera vitioꝝ dicūtur filie: quia ex ea oriunt̉ ſicut filie ex matre. ¶ Notandū etiā ꝙ ẜm Areſ. iiij. ethicoꝝ. ſeptē ſunt ſpeciesſeu differentie. tenacitas. parcitas. chinibilis. ſeruitus. meretriciū. aleatores ⁊ mortuoꝝ ſpoliatores. qͦrum numerus vel ſufficientia ſic diſtinguit̉: qꝛ auarus peccat in generali duobꝰ modis .ſ. in dādo ⁊ in accipiendo. In dando peccat tribꝰ modis. qꝛ aliqn̄ nihil dat: ⁊ talis dicit̉ tenax. ſecūdo peccat qꝛ parū dat⁊ talis dicit̉ parcus. tercio quia ſi dat cū magna difficultate dat: ⁊ tunc parū. et talis vocat̉ chinibilis qͣſianimi venditor: quia de paruis magnā vim facit. Secundo auarus peccat in accipiendo. et hoc quatuormodis. quia .ſ. lucrat̉ viliter. turpiter. illiberaliter ēviolenter. primo auarus lucrat̉ viliter aliqn̄ ⁊ ſeruiliter. puta ſi aliqua vilia ſeruitia facit: ⁊ talis vocaturſeruitus. ſecundo peccat ꝙ lucrat̉ aliqn̄ turpiter. puta de aliquibꝰ actibꝰ turpibꝰ ⁊ vitioſis: vt meretritioet hmōi. tercio lucrat̉ illiberaliter. vt de eo qd̓ gratisoportet concedere: vt faciunt vſurarij ⁊ aleatores abamicis auferendo. quarto lucrat̉ violenter .ſ. vim infcrendo alijs: ſicut faciunt latrones vel mortuoꝝ ſpoliatores. beatus Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. cxviij. arti. viij. ⁊ inq. de malo.§. V.Quod peccatū auaricie aggrauet vt dictum eſt ſupra: ⁊ ꝙ plurima malaex ea oriant̉ vt hic dr̄. on̄dit Grego. in. iiij. moral̓. ca.xix. vbi exponit ꝓph̓iaꝫ Zacharie dicētis ſibi dictuꝫ.Leua oculos tuos ⁊ vide. quid eſt hoc qd̓ egredit̉: Etdixi. Quid nāͣ eſt hoc? Et ait. Hec eſt amphora egrediens. Et dixit. Hec eſt oculus eoꝝ in vniuerſa terraEt ecce talentum plumbi portabat̉. Et ecce muliervna ſedens in medio amphore: ⁊ dixit. Hec eſt impietas. ⁊ proiecit eam in medio amphore. ⁊ miſit maſſamplumbeā in os eius ⁊ leuaui oculos meos et vidi. Etecce due mulieres egrediētes. ⁊ ſpūs in alis eaꝝ. ⁊ habebant alas quaſi milui: ⁊ leuauerūt amphorā intercelum ⁊ terrā. Et dixi angelo qui loquebatur in me.Quo iſti deferūt amphoraꝫ? Et dixit. Ut edificeturei domus in terra Senaar. Super quibꝰ verbis Grego. ibi ſic ait. Uolens deus ꝓph̓e on̄dere humanū genus exquo ab eo maxime culpa dilabat̉: ꝑ imagineꝫamphore quaſi patens os auaricie deſignauit. Auaricia quippe velut amphora eſt que os cordis in ambitu terre id eſt appetitu terrenoꝝ aꝑtū tenet. qd̓ autem ſubdit̉. Hec oculus eoꝝ in vniuerſa terra. intelligitur. qꝛ auaricia deſignata ꝑ amphorā eſt ad quā ſūma vigilātia ⁊ intentio eſt oīm. Quia vt dr̄ Hiere. vjA maiori vſqꝫ ad minorē omnes auaricie ſtudēt: ⁊ qad bona cognoſcēda hebetes ſunt et quaſi ceci: circatꝑalia acqͥrenda ⁊ poſſidenda nimiuꝫ ſunt acuti. ẜmillud Hiere. iiij. Sapiētes ſunt vt faciāt mala: bonaaūt facere neſcierūt. Et ecce talentū plūbi portabat̉ꝑ plūbū ⁊ in magna quātitate qꝛ ꝑ talentū. deſignat̉magna grauitas pct̄i que ad inferiora depͥmit. Et eoce mulier vna ſedēs in medio amphore. de qua dr̄ ꝙ īimpietas Greg. Impietas in medio amphore ꝓijcit̉qꝛ nimirū ſꝑ in auaricia impietas tenet̉. Et hoc ſiueſumat̉ impietas ꝓ infidelitate: ẜm ꝙ pietas ei cōtraria dr̄ cultus dei: ſiue ſumat̉ pro crudelitate ẜm ꝙ piotas dr̄ miſcd̓ia. Nam ⁊ auaricia dr̄ ydoloꝝ ſeruitꝰ alapoſ. ad Eph̓. v. quia ſolicitudinē quā debet deo exhibere: nūmo apponit ⁊ auarus eſt crudeliſſimꝰ ⁊ adpauꝑes ⁊ ſibi ⁊ ſuis ī neceſſarijs. Et miſit maſſaꝫ plūbi in os eius. Maſſa plūbi eſt pondus peccati: qd̓ obſtruit ita os eius .ſ. auariciā ſectātis vt nec dn̄m laudare valeat: nec ꝯfiteri peccata ſua. Nullū .n. peccatum ita retrahit homineꝫ a ꝯfeſſione ſicut auaricia.qꝛ nouit auarus ꝙ abſolui nō pōt niſi reſtituat alie-