84

T. LIVII [U. C. 42 7 . A. C. 32*.]

est; quam minimum irarum inter nos illosque relin-qui velim.

XXI. Quum ipsa perse res anceps esset, proutcuiusque ingenium erat, atrocius mitiusve suadenti-bus; tum incertiora omnia unus ex Privernatibus le-gatis fecit, magis conditionis, in qua natus esset,quam praesentis necessitatis, memor: qui, interroga-tus a quodam tristioris sententiae auctore, quam poe-nam meritos Privernates censeret? Eam, inquit, quammerentur, qui se libertate dignos censent. Cuius quumferoci responso infestiores factos videret consul eos,qui ante Privernatium causam impugnabant; ut ipsebenigna interrogatione mitius responsum eliceret,Quid, si poenam, inquit, remittimusvobis, qualem nospacem vobiscum habituros speremus? Si bonam dede-ritis, inquit, et fidam, et perpetuam: si malam, hauddiuturnam. Tum vero minari, nec id ambigue, Pri-vernatem quidam, et illis vocibus ad rebellandumincitari pacatos populos: pars melior senatus ad me-liora responsum trahere, et dicere, Viri, et liberi, vo-cem auditam. An credi posse, ullum populum, authominem denique, in ea conditione, cuius eumpocni-teal; diutius, quam necesse sit, mansurum? Ibi pacemesse fidam, ubi voluntarii pacali sint; neque eo loco,ubi servitutem esse velint, fidem sperandam esse. Inhanc sententiam maxime consul ipse inclinavit ani-mos, identidem ad principes sententiarum consula-res, uti exaudiri posset a pluribus, dicendo, Eos de-mum, qui nihil, praeterquam de libertate, cogitent,dignos esse, qui Romani fiant. Itaque et in senatucausam obtinuere, et ex auctoritate Patrum latumad populum est, ut Privernatibus civitas daretur.Eodem anno Anxur trecenti in coloniam missi sunt-bina iugera agri acceperunt.

XXII. Secutus est annus milia re belli domiveinsignis, P. Plautio Proculo, P. Cornelio Scapula