430

T. LIVII [P.C.55i.A.G.2oi.] _

lium Scipionem in Africam deportarent: nuntiarent-que ei, ut, si pax convenisset, sine pretio eos Cartha-giniensibus redderet. Fetiales quum in Africam adfoedus feliendum ire biberentur; ipsis postulanti-bus, senatusconsultum in haec verba factum est: Utprivos lapides silices, privasque verbenas secum fer-rent : uti praetor Romanus his imperaret, ut foedusferirent, illi praetorem sagmina poscerent. Herbaeid genus ex arce sumptum dari fetialibus solet. Itadimissi ab Roma Carthaginienses, quum in Africamvenissent ad Scipionem, auibus ante dictum est le-gibus, pacem fecerunt. Naves longas, elephantos,perfugas, fugitivos, captivorum quattuor millia tra-diderunt: inter quos Q. Terentius Culleo senatorfuit. Naves provectas in altum incendi iussit. Quin-gentas fuisse omnis generis, quae remis agerentur,quidam tradunt: quarum conspectum repente incen-dium tam lugubre fuisse Poenis, quam si tum ipsaCarthago arderct. De perfugis gravius, quam defugitivis, consultum; nominis Latini qui erant, se-curi percussi, Romani in crucem sublati.

X.L1V. Annis ante quadraginta pax cum Cartha-giniensibus postremo facta erat, Q. Lutatio, A. Man-lio consulibus. Bellum initum annis post tribus etviginti, P. Cornelio, Ti. Sempronio consulibus. Fini-tum est septimo decimo anno, Cn. Cornelio, P. AelioPaeto consulibus. Saepe postea ferunt Scipionemdixisse, Ti. Claudii primum cupiditatem, deinde Cn.Cornelii, fuisse in mora, quo minus id bellum exitioCarthaginis finiret. Carthagini quum prima collatiopecuniae diutino bello exhaustis difficilis videretur,maestitiaque et fletus in curia esset, ridentem Han-nibalem ferunt conspectum. Cuius quum HasdrubalHaedus risum increparet in publico fletu, quum ipselacrimarum causa esset; Si, quemadmodum oris ha-bitus cernitur oculis, inquit, sic et animus intus cerni