2S8

T. LIVII [V. C. 546. A. C. 206.3

armorum ct ustu facile stolidas vires minoris supe-ravit. Iluic gladiatorum spectaculo ludi funebresadditi pro copia, ct provinciali et castrensi apparatu.

XXII. Kes interim nihilo minus ah legatis gere-bantur. Marcius, superato Ilaete amni, quem inco-lae Certim appellant, duas opulentas civitates sinecertamine in deditionem accipit. Astapa urbs erat,Carthaginiensium semper partis: neque id tam di-gnum ira erat, quam quod, extra necessitates belli,praecipuum in Romanos gerebant odium. Nec ur-bem aut situ aut munimento tutam habebant, quaeferociores iis animos faceret: sed ingenia incolarumlatrocinio laeta, ut excursiones in finitimum agrumsociorum populi Romani facerent, impulerant, etvagos milites Romanos lixasque et mercatores exci-perent. Magnum etiam comitatum, quia paucis pa-rum tutum fuerat, transgredientem fines, positis in-sidiis circumventum, iniquo loco interfecerant. Adhanc urbem oppugnandam quum admotus exercitusesset, oppidani conscientia scelerum, quia nec dedi-tio tuta ad tam infestos videbatur, nec spes moeni-bus aut armis tuendae salutis erat, facinus in se acsuos foedum ac ferum consciscunt. Locum in forodestinant, quo pretiosissima rerum suarum conge-rerent. Super eum cumulum coniuges ac liberosconsidere quum iussissent, ligna circa exstruunt, fa-scesque virgultorum coniiciunt. Quinquaginta dein-de armatis iuvenilnis praecipiunt, ut, donec incertuseventus pugnae esset, praesidium eo loco fortunarumtuarum corporumque, quae cariora fortunis essent,serrarent. Si rem inclinatam viderent, atque ineotam esse, ut urbs caperetur; scirent omnes, quos eun-tes in proelium cernerent, mortem in ipsa pugna obi-turos. Illos se per deos superos inferosque orare, utmemores libertatis, quae illo die aut morte honesta,aut servitute infami finienda esset, nihil relinquerent,