138
IV. DE TONIS.
catum nullatenus in monochorclo apposuisset, nisi valde fuissetnecessaria. (Notse III, 5.)
Tonus sextus, [136]
qui dicitur plagalis seu discipulus triti seu quinti, qui etiamfinitur in F gravi, sicut suus authentus, cujus Evovae .4 La Mi Readaptatur. Adscendit autem sextus tonus finali sursum ad dia-pente, infra vero finalem ad diatessaron, raro [137] assumensutrobique unam vocem. Cujus formula est haec: B, C, D, E, F,G, a, b, b, c, d. Differt autem sextus tonus a quinto, quia quin-tus habet ex sui natura sursum undecimam d, duodecimam e, ettertiam decimam f, quas non habet sextus, et sextus habetquartam D, tertiam C, quas non habet ex natura quintus, nisifiat hoc interdum ex lascivia cantus, sed non ex natura. Siigitur aliquis cantus non habet totam elevationem quinti toninec totam dispositionem sexti, sed c acutam seu d, et juxtaquantitatem cantus saepius repercutiat, quinti erit toni. Si veronon adscendat nisi ad primam nonam b, seu ad secundam nonamR, sexti erit toni. Principia hujus toni magis usitata sunt duoscilicet F et D graves. Principale Erorce hujus toni regit illasautiphonas, quae in D gravi incipiunt. Item regit illas antipho-
*
monochorde eingefügt, was er gewiss nicht gethan hätte, wenn es nichtdurchaus nöthig wäre. (Noten III, 5.)
Sechster ton. Plagaler des griechischen dritten, unseres fünften,hat zum grundton, wie sein authentischer, F, dessen Evovae sich au aanschließt. Er steigt zur quinte und fällt zur quarte des grundtons,mit bekannter hinzunalime eines tones nacli beiden seiten. Sein umfang:B, C, D, C, F, G, a, b, b, c, d. Unterschied vom fünften: Dieser hatseiner natur nach aufwärts den eilften ton d, den zwölften e, dendreizehnten f, die der sechste nicht hat, dieser dagegen den vierten D,dritten C. Wann also ein gesang auch nicht die ganze tonhöhe desfünften und nicht den ganzen umfang des sechsten hat, sondern nur aoder d und nach seiner eigenthümlichkeit häufig wieder dort einschlägt, sogehört er zum fünften tone. Steigt er aber nur bis zur ersten neuntenB oder zur zweiten B, so gehört er zum sechsten tone. Anfangstönesind zwei gewöhnlich, nämlich F und D. Das Evovae principale des tons
■ «r