HI. DE MODIS.
93
Quatuor ac voces diatessaron adsociatas. Diatessaron estsextus modus et est intervallum seu spatium continens duostonos et semitonium et habet tantum fieri, quando fit intensiovel remissio de una voce ad quartam vocem, et dicitur a diaquod est de et tetras vel tessaron, quod est quatuor, quia fit,ut dictum est, quando itur de una voce ad quartam semitoniosemper intermixto. Continet autem tres species [81]. Prima estde Ut ad Fa. Secunda de Re ad Sol. Tertia de Mi ad La etsemper e converso. Et dicit autor in litera, quod fit viginti vici-bus per voces manus.
Tritonus ad vocem. Ne autor videatur defectuosus in mo-dis, quibus cantus contexitur, dicit, quod aliqui cantores addunttritonum ad quartam vocem, quia continet tres tonos, sed raroutimur illo in cantu. Invenitur tamen in repetitione invitatorio-rum, quse adscribuntur „Venite“ septimi toni, ut in invitatorio:„Ave Maria, Dominus tecum, Seculorum, amen, Dominus.“ Ethabet fieri a F Fa Ut ad B Fa B Mi per cantum Bdurum, vel a
*
V. 329 ff. Quarte ist das sechste Intervall und enthält zwei töne undeinen halben. Sie kommt nur vor hei erhöhung oder Verminderung voneinem ton bis zum vierten h Sie heißt diatessaron von dia, de, durch,nach, und Tsraaps?, vier, weil sie vorkommt beim gange von einemtone zum vierten mit untermischung eines halben. Sie hat aber dreiarten, von Ut nach Fa, von Re nach Sol, von Mi nach La, und immerauch umgekehrt. Im texte steht, daß sie zwanzig mal vorkomme beiden schlüßeln der hand.
V. 336 ff. Daß man dem dichter kein übersehen hei der dar Stellungder modi nachsage, gibt er an, einige Sänger fügen bei dem viertenton den Tritonus 2 an, der drei ganze töne enthält. Wir brauchen ihnaber selten heim singen. Doch kommt er vor hei der Wiederholung dereinladungslieder, welche die aufschrift haben „Venite“ (kommet) imsiebenten ton (E), wie z. b. „Ave Maria, Dominus tecum, Seculorumamen. Dominus.“ Er kann Vorkommen von F nach B Fa B Mi im Bdur-
*
l Bei uns gilt (Berechnung nur nach oben. F ist die quarte von C, da-gegen C die quinte von F; FC müstedaher als unterquarte bezeichnet werden.2 Die übermäßige quarte.