m. DE MODIS.
91
Mi Re et sic de aliis omnibus vocibus; his duabis, Fa et Mi,exceptis, quse tamen cum aliis vocibus sursum vel infra junctaeconstituunt tonum, ut cantando Re Mi, vel Fa Sol, et e conversoMi Re vel SolFa. Et dicitur tonus a tonando i. e. fortiter sonan-do ; habet enim fortem sonum respectu semitonii et fit per clavesmanus viginti septem vicibus.
Huic semiditono. Semiditonus est spatium continens semi-tonium et tonum, vel est associatio semitonii et toni, et habetduas species, de Re ad Fa, vel de Mi ad Sol et e converso, etpotest fieri per claves manus quatuordecim vicibus. Nota etiam,si prima vox ponitur in linea, tertia finaliter in linea est ponendaet e converso; similiter si prima continet spatium, similiter ettertia, fit enim semper ad tertiam vocem semitonio incluso.
Ad tertiam vocem. Dytonus est intervallum seu spatium [80]continens duos tonos et fit similiter de una voce ad tertiam,semitonio excluso, et dicitur a dyo quod est duo et tonus, quasiduos continens tonos, sicut semidytonus a semitono et dytono 1
*
ausnahme von Fa und Mi, die jedoch mit den übrigen nach oben undunten auch wieder einen ganzen ton bilden, wie La Mi, Fa Sol, oderumgekehrt Mi Re, Sol Fa. Er heißet der ton von tönen 2 , tonare,d. i. stark sonare, denn er hat einen starken ton, im Verhältnisse zumsemitonium, und kommt in den schlüßeln 27 Mal vor.
Y. 314 ff. Semiditonus 3 ist der anderthalbton und hat zwei ge-stalten, von Re nach Fa oder von Fa oder von Mi nach Sol und um-gekehrt, und kommt vierzehn Mal vor bei den schlüßeln der hand.Merke, wenn der erste ton auf der linie steht, ists ähnlich mit demdritten,^und umgekehrt, und steht der erste zwischen denlinien, soist auch der dritte im spatium , weil der halbton immer im dritten toneeingeschloßen ist.
V. 322 ff. Dytonus i umfaßt als zweiton zwei töne und reicht voneinem tone zum dritten, jedoch mit ausschluß des halben tons (der diekleine terz hervorbrächte). Er hat seinen namen von §uo, was duo, zwei
*
1 dytono muß es heißen statt tono im text. 2 Wie falsch dieß sei, istoben schon angegeben. 3 Unsere kleine terz. 4 Die terz. Denn so;nicht ditonus ist das wort eigentlich zu schreiben.