¶ Ieſus cruce ditatusLiber. iiii.leſus cruce ditatus
ſi a quacunque perſona ſibi tribulatio inferatur ꝓmagno beneficio recepit: dicens ꝙ deus & ſemetipſum & ipſam anima uindicat de ſuo hoſte maligno: propter quod proximo perſequenti non iraſcitur: quin potius ipſum tenere diligit: ſicut obedientem miniſtrum iuſtitie dei: & ſibi magna beneficia conferentem. Et ideo talis anima omnes exclamationes ſcripture & orationes in quibus petiturdeus exurgere & proſternere hoſtes ſuos mirādo:& odio ſui optimo in ſeipſam retorquet: & de ſeijſa dici deuote aſſumit: ſeipſam reputans principaliſſimum hoſtem dei: & oēs ſuos cōceptus & actus:quos ipſa a ſemetipſa & per ſemetipſam facit: reputat hoſtilem exercitum dei uoluntatē diuinam rebellantem continue: & nitentem īpedire in ſe & inaliis omnia dei dona: & ītroducere ſua deſideria &opera mala: propter quod qn̄ audit catari. Exurgadeus & diſſipentur &c. Videtur ſibi ſepe ꝙ etiā ſerſibiliter uideat cateruam proprioꝝ maloꝝ a ſemetipſa per gratiam reuocata exire. & a conſpectu diuine maieſtatis ipſam dulciter āplexatis aufuger̄: Eiqn̄ ad miſſas accedit: & dicit. ludica me deus: & diſcernę cauſam mea de gente non ſancta &c. generalitatem omniū malorum predictorum a ſe quantū eſt ex ſe gēitam petit deuote a cauſa ſui acceſſusad altare ſeperatiue diſcerni: & ſemetipſum ſentithominem iniquum & doloſum: a cuius fraude &tyrānide petit eripi. Sic & quādo dicitur de ore leonis libera me domine: ſemetipſum ſentit leonemrugientem ſeuiſſimū & iracudum cōtra omne dedonum circuiente & querētem deuorare omnemgratie influxū: & ſic in ſimilibus omībus ītelligas.Nam talis ſtatus per maximum dei lumen guſtatcontinue ſanctiſſimū odium ſui: certiſſime ſciēs ꝙdeus ſumme bonus eum fecit inexpugnabilem: unon poſſit uinci: niſi ipſe ſeipſum uincat: & ꝙ nonpoſſit ledi ab aliquo quocūque creato niſi a ſemeipſo: & ꝙ tanta eſt crudelitas ſui in ſeipſum ꝙ noypōt a tyrannide crudeli proprie malitie eripi: niſi ꝑſupereffluens & īfinitum meritum & adiutoriumieſu chriſti. Ex hac recognitione & odio ſui ſequiꝙ perfecta ordinatio ad proximū: quia eū reputatbonum & ſe malum: & in illo uirtutes & gratias reſpicit: & defectus & uitia per charitatē operit: niſiforſitan prelatiōis officio urgeretur: & idcirco ſemper uellet ſubeſſe: preeſſe nunꝗͣ. Et uidet ꝙ a proximo multa beneficia recipit per gratias & uirtuteſquas uidet in eo. Ipſe uero per malitias quas in ſeuidet: ut dictum eſt ſupra ſentit ſe oneroſum ꝓxi& damnoſum: & etiam toti mundo: propter quodproximo ī oībus ſe ſubiicit & anihilat ſub pedibusſuis. Et quia gratias dei uidet in ſe cōtumelioſe ſt.re: in proximo uero uidet ſtare cū dei honor̄ & mūdi utilitate: gratias proximi cum multa dulcedineintuetur & laudat: ſuas uero ut fermētatas & uiciismultis āmixtas aſpicit: & ideo magis. ex eoꝝ aſpectibus incinerantur: & flet ꝗͣ inaniter extollat̉. Necab huiuſmōi hūiliatione ſui ſub proxīo retrahitur
propter pn̄tem malitiam pximi: qui ſtatim leuatoculos ad ſecretam prouidentiam dei qui ſepepreſenti peſſimos per infuſionē ſue gratie facit magnos. De hoc Gregorius. xxviiii. moꝝ capl̓ o. xiiii.Nemo de ſuis operibus extollatur. Nemo deſpereos quos adhuc frigidos uidet. Quis enī crederetꝙ per apoſtolatus gloriam lapidatumS tēphanumille precederet: qui in eius morte omnium lapidantium ueſtimenta ſeruauit. Sic ergo ad iſta dona ueliudicia occulta recurrimus: nullos oīo deſperantesnec illis nos in corde noſtro preferimus: quibus ꝓtempore prelati ſumus: quia & ſi iam uidemus qͣtum preceſſimus: neſcimus quantū dū currere ceperint procedamus: hec Grego. ¶ Si autem animalibere non poteſt iſtam uoraginem malitie eſtimare de ſe: ita ut in hanc uirtutem īfluxus ſpiritus ſancti non poſſit uelodius per ipſam currere: quam agilis equus per planū ſciat: ꝙ radicales tumores malitie & ſuperbie & ſui uitioſi amoris adhuc uigēt inipſa: & ipſam in ſui cognitione excecant: unde neciſtam crucem hēre poterit in ſe plene. Illuminaturetiam in cognitione dei & humanitatis chriſti: ꝙde ipſo ſentit puſſime altiſſime & ſapientiſſime. Vnde ipſa complet in ſe illud Sapiētie. Sentite de dn̄oin bonitate: & in ſimplicitate cordis querite illum.Propter quod ſentit ꝙ non ſolum bene ſed optieomnia fecit & uidet ꝙ ſuauiter omnia diſponit: &potenter omnia & ſingula ad proprium finem ducit: propter quod pacem habet in omnibus operibus dei: & ſentit ꝙ deus ꝗͣtum ex ſe eſt omnibucreaturis optime fecit ſecundum exigentiam ordinis quē elegit. Vnde nec diſputat: nec dubitat: necrationē querit de operibus eius: ſciens ꝙ uie eiusuie pulchre & omnes ſemite eius pacifice: licet cūhoc ſint inueſtigabiles uie eius: ꝙ etiā menti quietate & illumīate dulciſſime ſapit. Videt enim ꝙ alintellectu carne artato non debet īueſtigari: nec debet uelle cōprehēdi alta profunditas ſapīe eius: cuius ſapientie non eſt numerus. Tenet autem certiſſime ꝙ deus in omnibus facit ꝗͣtum ex ſe eſt: quātum melius fieri poteſt: & debet ſecundum exigētiam ordinis ſapiētie: miſericordie: & iuſtitie: ꝗr otdo non debet omitti: quia ſi omitteret̉ non ſic inomnibus honor appareret diuinus: quem ſolumaīa iſta ſitit. Et nota ꝙ ad malū effectū creatum uelcreabilem inꝗͣtum tale diuina potentia limitaturuel coartatur: niſi poſſit & illum omitter: & alitermelius uel plus & minus facere: ita ꝙ ſemper doatiue & libere ſuper omne creatum & īmenſum ſuperfert̉: & licet facere ellegerit que non facit: & modo quo facit ꝓ meliori ſecundum ordinē ſapientioiuſtitie & miſericordie: ſecundum quē eius uoluntas oꝑatur: ſicut & qn̄: & ꝗͣtum uult. Si tamen aliuordinem elegiſſet: īmo mille milia alioſ modoſ ſeuordines producendi: gubernandi: beatificandi creaturas qui utiqꝫ ſibi ſunt poſſibiles & nobis ignotꝭIta ſaluaret in ęis regulas predictas: que libertatemnon minuūt: ſed decorant & augent: ſicut in ordie