¶ Capitulum. Lxxiii.et muto
ꝟbo. Ubi criẜ. Et vide ad maiorē accuſatōem maloꝝ ⁊ maiorē laudē bonoꝝ qd̓ d̓t Ex abūdantia cordis os loquit̉ Id eſt cū homo locutus fuerit ꝟbū bonū vel malū. ne putes quia tm̄ boni vel mali habet incorde. quantū on̄dit̉ in ꝟbo. ſed mulo amplius Exhabūdantia em̄ boni vel mali que eſt in corde ſermoꝓcedit Quod em̄ exterius d̓r eſt ſuꝑeffluentia eiusqd̓ intus eſt In quo eos vehementer tetigit. Si em̄qd̓ dictum eſt ab eis ita malum eſt. excogitata radixꝟboꝝ qͣꝫ eſt magna. Hec criẜ. Et ideo vt d̓t grego.Curandū ē ⁊ oī cuſtodia mens ſeruāda. nō em̄ anteoculos dei tranſuolāt cogitatōes nr̄e ⁊ nulla momēta tꝑis ꝑ aīm tranſeunt ſine ſtatu retributōis Et qꝛex habundantia cordis os loquit̉. ideo bene ſequit̉Bonus homo de bono theſauro .i. de bona intentōe⁊ voluntate. que ſicut theſaurus abſconditus latetinterius in mente. profert bona cogitationis. ſocutōis ⁊ oꝑis. ⁊ malus homo de malo theſauro ſuoꝓfert mala. qꝛ ꝯtrarie cauſe hn̄t ꝯtrarios effectus.Ac ſi dicat Uos mali eſtis. ideo de cheſauro cordisvr̄i nō niſi mala ꝓfertis. ẜm glo. theſaurus cordis ēintentio. ex qua deus iudicat oꝑa. vn̄ aliqn̄ minoramaiorem ⁊ maiora minorem hn̄t mercedem. Sepeem̄ maiora in genere minori fiunt caritate ⁊ ecōuerſo. ſicut ſepe aliquis maiori caritate dat elemoſinaꝫqͣꝫ alius cantat miſſam. ideoqꝫ hic magis meret̉ deelemoſina qͣꝫ ille de miſſa Un̄ pauꝑcula vidua dādoduo minuta. parificata ē diuiti zacheo. qꝛ deus nonpenſat quantū. ſex ex quāto De p̄dicto ſil̓itudinē arboris ⁊ alijs iā tactis. habes etiā ſupra circa finē ſermonis dn̄i in mōte. vbi plurade his videre poterisPoſtqͣꝫ aūt ꝓceſſit ꝓbando ⁊ arguendo. ꝯn̄r ꝓceditꝯminando. ne credant paruū vitium male loqui. ⁊mala ꝟ̓ba nō puniri. Ita gͦ malus ꝓfert mala ꝟba.q̄ quidē nō ſunt ꝑuipendēda qm̄ de oī verbo ocioſonō tm̄ ꝑnitioſo reddent hoīes rōem. qd̓ erit valdedifficile. qꝛ locuti ſunt fine rōe. vel reddent rōem .i.ſoluent in die iudicij penā. qd̓ iudiciū erit terribileqꝛ ſine ſpevenie Si aūt d̓r ꝙ ꝟbum otioſum ē. quodrōne vacuum eſt. ergo de eo non debet queri. nec pōtrō reddi. reſpondendum ꝙ licet otioſum ſit ratōnevacuū. tn̄ qꝛ ꝟbum debuit habere rōnem. iō de ipſoexigit̉ ratio .ſ. obmiſſionis rōnis Et ex hoc patet ꝙlonge magis ꝟbuꝫ nociuū ⁊ criminoſum acriter pumet̉. ⁊ reddet hoīes in die iudicij ꝯdemnabiles. qͣle eſt ꝟbum eorum. qui oꝑa ſpūſſancti calumniabātur ⁊ blaſphemabant dicentes. in belzebub eijcit demonia Et eſt ſenſus ẜm hiero. Si otioſum ꝟbū nōeſt abſqꝫ ꝑiculo eius qui loquit̉ ⁊ in die iudicij reddet vnuſquiſqꝫ rōem ſermonū ſuoꝝ quantomagisvos reddituri eſtis rōem calumne vr̄e. Caueāt ergoſibi doctores. oꝑa ꝓximoꝝ minuentes vel infamantes dicendo illa eē facta in ypocriſi. vel ꝓ vana gloria. vel aliquo īdebito fine. ⁊ ita in beelzebub demonioꝝ prīcipe. Si em̄ ita iudicat dn̄s de verbo otioſoquātomagis de nociuo ⁊ criminoſo. Vt āt d̓t hiero.Scioſum ꝟbū eſt. qd̓ ſine vtilitate loquentis d̓r ⁊audientis. ſi obmiſſis ſerijs. de rebꝰ friuolis loquamur. ⁊ fabulas narremus antiquas. Ceterum quiſcurrilia replicat. ⁊ cachinnis ora diſſoluit. ⁊ aliqͥd
ꝓfert turpitudinis. hic nō ocioſi ſermonis. ſed criminoſi tenebit̉ reus. ideoqꝫ in verboꝝ pondere ꝓbatio ꝯſiſtit hūane vite. Et iteꝝ Quicquid nō edificataudientes in ꝑiculū vertit̉ audientiū. Et origenes.Inanis eſt oīs ſermo in quo nō eſt intrinſecus aliqͥdꝓ deo vel ꝓ dei mandato. Unde etiā greg. Ocioſuꝫverbū eſt qd̓ aut rōne iuſte nccītatis aut intentionepie vtilitatis caret. Et ſi de ꝟbo ocioſo ⁊ cogitatōneminutiſſima reddenda eſt rō in die nouiſſimo penſandū eſt quanta pctā ſequant̉ multos Sic em̄ deuſvniuſcuiuſqꝫ vias ꝯſiderat. ſic greſſus enumerat. vtnec minutiſſime cogitatōes. aut tenuiſſima verba q̄apud nos viluerūt eius iudicio indiſcuſſa remaneant. Un̄ ⁊ criẜ. Ocioſum verbū intelligit̉ nō maluꝫſed bonū qd̓ non oꝑat̉ .i. qd̓ non edificat audientē.Si ergo ꝓ bono ꝟbo ⁊ ocioſo rōnem ſumus reddituri. quid ſꝑamus de malo. Et ſi de malo ꝟbo rōemdaturi ſumus. qͥd ſꝑamus de oꝑe malo. hec criẜ. Etideo cauendū eſt a ꝟbis ocioſis ⁊ malis Ex ꝟbis em̄tuis ſi fuerint bona ac bonitati mentis ꝯſona. ⁊ ſubdebitis circūſtantijs ꝓlata. iuſtificaberis .i. mereberis vel tanqͣꝫ iuſtus remuneraberis. ⁊ ex ꝟbis tuis cōdemnaberis ſi fuerint mala ⁊ p̄dictis ꝯtraria. Seriptū eſt em̄. qꝛ mors ⁊ vita in manibꝰ lingue. Et iō exſermonibꝰ tuis iuſtificaberis vel ꝯdēnaberis qd̓ oīmeſt iuſtiſſimū. etem̄ tu dn̄s es ⁊ dicendi ⁊ nō dicendiUn̄ criẜ. Manſuetū iudiciū. non em̄ ex quibꝰ aliusd̓t de te. ſed ex quibꝰ īpēmet locutus es calculatiōesiudex feret. ⁊ tu dn̄s es dicendi. Et iteꝝ. Unuſquiſqꝫ hoīm exvolūtate ſua ſola aut pctōr aut iuſtus ꝯſtituit̉ Conuincit̉ aūt vniuſcuiuſqꝫ pctōris volūtas teſtimonijs tribꝰ .i. cogitationū. verboꝝ ⁊ opeꝝ. hec criſo. Hic ergo docemur vt os nr̄m cuſtodiamus ne verba ocioſa vel mala loqͣmur. qꝛ ſicut vas qd̓ non oꝑit̉cito immundū fit. ⁊ quicquid eſt interius frigeſcit.ſic eſt ⁊ de corde. niſi os qd̓ eſt eius oꝑculū teneat̉ cūdiſcreta cuſtodia clauſum. Et vt dicit greg. Ab omīrectitudinis ſtatu ꝑeunt qui ꝑ noxia verba dilabunt̉Et ideo freqn̄ter oremus dicētes. pone dn̄e cuſtodiamori meo. ⁊ oſtiū circūſtantie labijs meis. Undecriẜ. Magis vtiqꝫ virgine aliqua cuſtodi linguam.Ęquus eſt regalis lingua. Si igit̉ impoſueris frenū⁊ docueris ambulare cū bona ꝯpoſitōe quieſcit ſuꝑeam ⁊ deſuꝑ ſedebit rex. Si āt infrenatā dimiſerisferri ⁊ ſaltare. dyaboli ⁊ demonū ſeſſio fit. hec criſo.Unde ⁊ orige. Eoꝝ qui verba dei loquunt̉ os deus aperit. illoꝝ ꝟo qui loquunt̉ mendaciū. falſum teſtīoniū. ſcurrilitates. turpitudines. ſufurronū quoqꝫ ⁊detractoꝝ ⁊ eoꝝ qui ocia loquunt̉ dyabolus os aꝑitMagnū ergo ꝑiculū eſt loqui de ſecularibꝰ ⁊ vanis.cū multa ſint diuina ⁊ vtilia de quibꝰ loqui poſſumqUn̄ ambro Non med iocre ꝑiculū eſt cū tanta habeamus eloquia dei ⁊ oꝑa que fecit. his pretermiſſislo q̄ que ſeculi ſunt. ⁊ maxīe a verbis detractorijs cauere debemus ne mala loqͣmur de alijs. Unde aug.Uide quō iraſceris ſi quis de te mala loquatur. quōiraſceris alteri qn̄ de te male loquit̉. ſic iraſcere tibiqn̄ de altero male loqueris Et non ſolū cauere debemus ne verba detractoria loquamur. ſed etiā ne audiamus. qꝛ ſi non eſſet auditor non eſſet detractor Un̄