Folium. LIX.
De ortu loīceoſt quam igitur theorice ⁊ practice ⁊ mechanice ortum demūpſtrauimꝰ ſuꝑer eſt. loiceqꝫ originē inueſtigare. quā idcicco vltimā ānumero. qꝛ poſtremo iuuenta eſt. cetere prius reperte fuerāt. ſed neceſſe fuit quoqꝫ loicā prius inueniri. Qm̄ nemo de rebꝰꝯuenienter diſſerere poteſt. niſi priꝰ recte ⁊veraciter loquendi rationē nouerit. Nā ſic̄dicit. Boetiꝰ. Cū primitꝰ ātiqui. cīrca naturas reꝝ ⁊ moꝝ qualit̓ates inueſtigādas operā impēder̄t. neceſſe fuit ſepe falli eos qꝛ vocū ⁊ intellectuū diſcretionē n̄ habebāt. vt inmultis euenit. leucippo ⁊ epicuro patiter quiatthomīs mūdū ꝯſiſtere putat. ⁊ honeſtumvoluptatē mētitur. hoc autē ī dcirco hinc atqꝫ alijs accidiſſe manifeſtū eſt. qm̄ per impericiā diſputādi quidquid ratōcinatōne ꝯprehenderāt. hec in res quoqꝫ ipſas euenire arhitrāt̉. Hic vero. magnus eſt error. neqꝫ enim ſeſc res vt in numeris. ita etiā in ratōcinatōnibꝰ habēt. In numeris em̄ quidquidin digitis ricte ꝯputātis euenerit. id ſine dubio in res quoqꝫ ipſas euenire neceſſe ē. vtſi ex calculo. e. ꝯtingerit. c. tūc quoqꝫ res illinumero ſubiectas eſſe neceſſe eſt. Hoc veronō eſt. quod in diſputatōne ſeruat̉ neqꝫ em̄quidquid ſermonū decurſus inuenerit. ⁊ idin natura fixū tenet̉. Quare neceſſe eſt falliqui abiecta ſciētia diſputādi de reꝝ naturaperquirerent. Niſi em̄ prius ad ſciētiā venerit. que ratōcinatōꝫ verā teneat, ſemītā diſputādi que veriſil̓e vie agnouerūt que fidaque poſſint eſſe ſuſpecta. Reꝝ incorrupta veritas niſi ex ratōcinatōe inueniri nō pōt. Cūigit̉ veteres ſepe ml̓tis lapſi erroribꝰ fl̓a ſibiquedam ꝯtraria in dīſputatōe colliger̄t atqꝫid fierī impoſſibile videret̉. vt de eadē re cōtrarīa ꝯcluſione facta eſt. vttaqꝫ eſſent vereque ſibi diſſentiens ratōcinatō ꝯcluſiſſet. cuine ratiocinatōni credi oporteret eſſe ambiguum. Uiſū eſt p̄rius diſputatōis ipſius verā atqꝫ integraꝫ ꝯſiderare naturā. qua cognita. tūc id quoqꝫ ꝑ diſputatōeꝫ inueniret̉ cōprehēſū eſſe quod poſſet intelligi. Hinc igit̉perfecta loīce peritia. diſcipline que diſputādi modos atqꝫ ipſas ratōcinatōes. internocēdi vias parat vt que tatōcinatō. nunc qui
dem vera nūc autē fl̓a. quedā vero ſēper fl̓a.quedā nūꝙͣ falſa poſſit agnoſci. Hoc tēporequidē poſtrema eſt. ſed ordine p̄ma. Hoc eīinchoatibꝰ philoſophia p̄ma legēda ē. ꝓpterea quod in ea docet̉ vocū ⁊ intelectuū natura. ſine quibus nullꝰ philoſophie tractatꝰ ratōnabiliter expleri poteſt. Logica d̓r a greco logos quod nomē geminā habet interp̄tatōeꝫ. Dicit̉ logo ẜmo ſiue tatō Et inde loyca ẜmocōnalis ſiue racōnalis ſcientia dicipoteſt. Loyca tatōnalis que diſcretiua dicit̉ꝯtinet dyaleticā ⁊ rethoricā. Loyca ẜmocōnalis genus eſt ad gramaticā. dyaleticā atqꝫrethoricā. ⁊ ꝯtinet ſub ſe diſcretiuā. Et hec ēloyca ẜmocōnalis quā quartā poſt theoricāpracticam ⁊ mechanicā annumētamꝰ. Necputādū eſt ideo loycam ẜmocōnalem dici ꝙan̄ eius inuētōeꝫ nulli fuerūt ẜmones ⁊ quaſi homines mutuas locutōes prius nō habuētūt. Etant prius ⁊ ẜmōes ꝯmunes ⁊ lr̄e.Sed nōdū ratōe ẜmonū ⁊ lr̄aꝝ in artem redacta fuerat. nulla aduc recta loquēdi vl̓ dīſputādi precepta erant. Omnes em̄ ſcīentiepͥꝰ erant in vſu ꝙͣ in arte. ſꝫ ꝯſiderātes deind̓homines vſum in artem poſſe cōuerti. ⁊ qd̓vagū fuerat ⁊ licēcōſum prius certis lr̄is regulis ⁊ preceptis poſſe ꝯſtringi. ceperūt vtdictū eſt ꝯſuetudinem que partim caſu. partim natura exorta fuerat. ad artem reducereId quod p̄mū vſus habebat emēdātes. qd̓mimus habebat. ſupplentes. quod ſuperfluum habebat. reſecātes. ⁊ de cetero ſingul̓ cettas regulas ⁊ precepta preſcribētes. Huiuſmodi fuit origo omniū artiū. Hec per ſingula currentes veꝝ inuenimꝰ. ptius ꝙͣ eſſetgramatica ⁊ ſcribebāt ⁊ loquebāt̉ homines.Priuſꝙͣ eſſet dyaletica. tatōcinādo verū afalſo diſcernebant. priuſꝙͣ eſſet rethorica. iura ciuilia tractabāt. Priuſꝙͣ eſſet ariſmetrica ſciētiā numerādi habebāt. Priuſꝙͣ eſſetmuſica canebāt Priuſꝙͣ eſſet geometria. agros mēfutabāt. Priuſꝙͣ eſſet aſtronomia.per curſus ſtellaꝝ diſcretōes tempoꝝ capiebant Sed venerunt artes: que licet ab yſuprincipium ſumpſerunt. vſu tamē melioresſūt. hic locꝰ eſſet exponere que fuerūt ſingulaꝝ artium inuentores. qn̄ extiterūt. aut vbi.aūt quomō per eos diſcipline exordiū ſumplerūt. Sed volo pͥus philoſophie quadā d.uiſione ſingulas a ſe inuicem diſcernere
k. l