Liber octauus
Albulationesvel infirmitates que peccatoribꝰin hac vita eueniūt ſunt quaſi qͥdam nuncij vel legati dei miſſi ad cōmonēdū eos et ꝓuocandū ad recōciliationē penitentie. vn̄ patiēter et reuerent̉ ſuſcipi debent qͣꝫtūcunqꝫ videantur hoſtiles. nam ⁊nuncij et legati quos apud nos etiam hoſtes mittunt recipiuntur. Et ẜm iura quiaſancta res eſt horum cauſa legatorū. ſi qͥseos pulſauerit hoſtibus quorū legati erāttradendus eſt. ff. de lega. l. vl. Similiter qͥhos nuncios diuine iuſticie reppulerit īcidet in manus eius. Sic rex filiorum āmonincidit in manus dauid qui eius nunciosdehoneſtauerat. ij. Reg. iiij. ¶ Item ꝓ xp̄otribulationes ⁊ perſecutiones ſuſtinētes:ſicut fuerunt ſocij eius paſſionum: ſic etiāerunt cum eo ſocij conſolationuꝫ. exemploſcꝫ mercatorū: quoꝝ ſocij ſicut participātde periculo ſiue damno: ita poſſūt licite ꝑticipare de lucro. vnde etiā ſi contrahaturſocietas ꝙ vnꝰ ponat pecuniam et aliꝰ operā licitū eſt dū tamē lucrū ⁊ dānū cōiter ſētiant: ſed ſi periculū ꝑtinet ad recipienteminſolidū: et nō ad tradentē. illicita eſt talisſocietas ⁊ etiā leonina. Et talibus aſſimilant̉ qui volūt participare xp̄i ꝯſolatiōes:ſꝫ nolūt ſentire eiꝰ paſſiōes ¶ Ca. LXXVISurarius aſſimilatur ei qui vult habere lucrū⁊ nō ſtare periculo. vel ei qͥ vēderet rem nō ſuā ꝓ ſua vel ei qͥ vēderet illudqd̓ nō eſſet. Cuiꝰ ꝯtrariū ē in locatore. Eſtenī inter mutuū ⁊ locatū hec triplex differentia. ¶ Primo qꝛ periculuꝫ rei locate adlocatorem ꝑtinet: ſꝫ rei mutuate ad debitorē: vt. ff. de rei ven. ſi nauis. Ideoqꝫ incēdium nō liberat debitorē: vt. C. ſi certū petatur. incēdiū. Sed hac rōne tm̄ ꝯſiderata fenus nauticū licitū eſſet: qd̓ tn̄ falſū ē: vt exͣde vſu. nauigāti. vn̄ eſt alia differentia ex qͣſumit̉ alia ratio quare locatio licita eſt noaūt vſura: qꝛ rei locate dominiū retinemuſadeo ꝙ ꝯductor de ꝓprietate q̄ſtionē referre nō pōt. C. de pigno. acti. nec creditores.Et iō ꝓ vſu rei ꝓprie quē cōcedimꝰ pecuniam recipimꝰ qd̓ licitū eſt: qꝛ nec aliqͥs cogitur de ꝓprio bn̄ficiū facere. x. q. ij. p̄carie.
Sꝫ rei mutuate dominiū trāſferimꝰ. Ideoꝓ vſu rei ꝓprie debitoris īprobe pecuniaꝫexigimus ab eodē: ⁊ facit ad hͦ illud quodhabetur. ff. de rei ven. ſi nauis ¶ Tertiadifferētia eſt et ratio: qꝛ vſus rei locate aliquis eſt ſine cōſūptione. vſus aūt rei mutuate nullus eſt ſine cōſūptione: ⁊ ita vendit id quod res nō habet. ¶ Item vſurariaprauitas ſil̓is eſt excōmunicationi: q̄ nō ſolū ligat eos in quos fert̉: ſed etiam participantes cū eis in caſibus non cōceſſis inqͣꝫtum incurrūt ſaltē minorē excōicationem.Sil̓iter nō ſolū vſuras exercētes peccāt: etad reſtitutionē obligāt̉: ſed etiā coadiutores inficiuntur: ſicut patet in notarijs conficientibꝰ inſtrumēta vſuraria qͥ ex hoc efficiunt̉ ꝑiuri ⁊ infames ⁊ ꝯficiēdi inſtrumēta officio priuati. Periuri qͥdē qꝛ qn̄ creātur iurāt ꝙ hͦ nō faciēt. gͦ d̓ cetero nec teſtificari poterunt: nec publica conficere īſtrumenta. periurus enim teſtificari nō poteſtqͣꝫtumcunqꝫ penitentiam egerit: extra deteſti. ex parte. et. c. fi. Ex hoc etiā ſunt infames quibus ſunt actus legitimi īterdicti:extra de teſti. licet ex quadam.¶ Capitulum: LXXVIITOrEMVNa habens illa viuente non poteſt alijmatrimonialiter copulari: et ſide facto contraheret non eſſet matrimonium. Cuius exemplū eſt in matrimonio ſpirituali ſcꝫ prelati et eccleſie ſue: quia vni eccleſie alligatꝰ ineligibilis eſt in alia: qꝛ ligatas habet alaſ quibus ſatagit volitare:vt extra de elec. c. vlt. Et ſi ſuper electis defacto procedatur nō valet electio: vt patetibidem. In hoc tamen differt a matrimōiocarnali: quia in ſpirituali vni eccleſie alligatus poteſt ab ea ſeparari ⁊ alteram ſuſcipere ſaltem diſpenſatiue ex cauſa neceſſitatis vel vtilitatis: vt extra de ele. in cauſis. ī fi. ⁊. vij. q. j. omnis qui. Et ideo in tali neceſſaria eſt poſtulatio: extra de poſtu.prela. bone memorie. ij. Hec autem diſpenſatio in matrimonio carnali locum nō haXXVIIIbet.¶ Ca3Itium nūqͣꝫ oꝫapprobari. cuiꝰ exēplū ē ī iure: qꝛꝯſuetudines male adinuēte nulfirmantur. vt in auten. vt nulli iu-