¶ De canonibus et legibus

de ſenten. excōica. cum ꝓ cauſa. Qd̓ addit ꝙ debeant idonee cauere ⁊cͣ. intelligitur ſub certa pena ⁊ ipotheca vel datis ſufficientibus fideiuſſoribꝰ. ar. extra de p̄ſū.litteras. Et hͦ notat ſatis mēs ꝟboꝝ idonee ſicut res exigit. ¶ Capl̓m: XXIIIAlſitas cōmittitur ī ſpūalibꝰ ſicut ⁊ in tꝑalibꝰ⁊corꝑalibꝰ. Nā falſitas in tꝑalibus cōmittit̉ qn̄qꝫ ī ſcripto ſiue ſcribat qͥsfalſuꝫ ſiue deleat verū: vt res .i. rei veritaſnō appareat ſiue ſit teſtamētū ſiue inſtrumentu publicū vel pͥuatū: ſiue ſint tabulelignee ſiue ceree vel rationes: vt. ff. de crimine falſi. l. §. qͥ in rōnibus. ⁊. l. paulus. §.paulus. ¶ Scd̓o cōmittit̉ falſitas ī dicto:vt teſtis falſidicus ⁊ iudex ſcient̓ iniq̄ contra cōſtitutiōes iudicās: ⁊ qͥ teſtē vl̓ iudicem corrūpit ⁊ recipiens pecuniā ne veritatē dicat: vel vt teſtē inſtruat locutionemprauā edocendo: vel qͥ falſis legibꝰ vtiturallegando; ⁊ ſic cōpilatio antiqͣ non videt̉alleganda. Et hec probant̉. ff. de criminefalſi. l. j. §. Item qͥ ob inſtruendā. ⁊. l. ſed ſialiqͥs. §. qͥ iudice̓. ⁊. §. ſed ⁊ ſi iudex. ⁊. l. eoſ⁊. l. vlti. ⁊. C. de veteri iure enu. l. ij. §. hocautē. ⁊. §. eādē pena. Et ſi qͥs mentit̉ p̄ſidivel principi ⁊ ꝑ obreptione aliqͥd obtinuerit nō tenet̉: vt. ff. e. ſi qͥs oppreſſerit: vndeet mēdax imperator debet carere impetratis: extra de impe. ſuꝑ litteris. C. ſi contraius. vl̓ vtil̓. publ̓. ⁊ ſi de legibus. ⁊ de diu.appo. l. ij. Ideo puniendi ſūt iudices qͥ vetāt p̄cū argui falſitatē. C. ſi ꝯͣ ius vl̓ vtil̓.pub. l. puniri. Falſidicus aūt teſtis tribuſꝑſonis eſt obnoxi ¶ Primo deo: iō imponit̉ ei penitētia ſeptē annoꝝ. vj. q. j. quicūqꝫ. Secūdo ludici: iō infamis fit. xxij. q. j.ſi qͥs conuictus ⁊ verberibus caſtigat̉. v.q. v. illi qͥ. vl̓ extra ordinarie punit̉: vt. C.de teſtibꝰ nullū. Tertio proximo: ⁊ ideo iuxta modū leſiōis. iij. q. ix. Nihilominꝰ. xj.q. ij. quiqͥs. Un̄ falſidicus teſtis peccat ꝯdeū: aſſumēs eū in teſtē falſi. Sꝫ ꝯͣ iudiceꝫpeccat faciēs eū ꝯdēnare innocētē ⁊ abſolue̓ reū. Sꝫ ꝯͣ ꝓximū peccat faciēs eū īiuſtedānari ¶ Itē dicto cōmittit falſū aduocatus vl̓ ꝓcurator: qͥ aduerſario ſecreta cauſe apꝑuit vl̓ īſtrumēta ꝓdidit. ff. e. is qͥ depoſita. ff. de penis. ſi quis aliqͥd. §. ſi quisinſtrumētū. ⁊. §. inſtrumēta. Aliqn̄ etiā cō

demnat̉ ad intereſſe. xij. q. ij. ſi qͥs de clericis Al̓as tenet̉ iniuriaꝝ. ff. depoſiti. l. j. §.ſi quis tabul̓. ff. ad. l. aquil̓. ſi qͥs teſtamentū. et. §. ⁊ ſi qͥs tabulas. Et etiā talis ꝓditor dici pōt. xlvj. di. clericus. ⁊ ſic falſū cōmittit qͥ ſecretū aꝑit. exͣ de offi. delega. cūolim magis. ¶ Tertio falſitas cōmitit̉ ī facto: vt in monēta ⁊ mēſura. ff. e. quicunqꝫet. l. lege. ⁊. l. penul. §. j. extra de cōtrahe.nup. c. j. Et ponit̉ exēplū de his qͥ numospartiꝫ raſerūt vel finxerūt. In qͦ caſu liberi beſtijs ſubijciūtur: ſerui vltimo dānantur ſupplicio. Sꝫ etiā de diminutione habes extra de iureiurā. c. quāto ¶ Iteꝫ ponitur exemplū de eo qͥ auro aliqͥd vitij addiderit vel argēteos numos adulterinosfinxerit: vel eoꝝ tale quid nō ꝓhibuerit:vel numos ſtāneos ſeu plūbeos emerit vl̓vendiderit dolo malo. Qui tn̄ falſam monetā ꝑcuſſerit ſi in totuꝫ formare nolueritſuffragio iuſte penitētie abſoluetur. Promēſura aūt falſa duplex pena imponit̉: etinſuꝑ relegat̉. ff. eo. qui falſā. l. vlti. ¶ Itēfacto cōmittit̉ falſū in partu ſuppoſito inquo priuata eſt actio. Nā de eo ſoli accuſant parētes. vel hi ad quos ea res ꝑtinetnon quilibet ex populo vt publicā accuſationē intendāt: vt. ff. eo qͥ falſū. §. j. ⁊. in. l.cornelij. §. j. ⁊ in notoꝝ ſigilloꝝ corruptione: exͣ. de fide inſtru. īter dilectos ¶ Quarto cōmittit̉ in vſu: vt ſi quis vtit̉ falſis litteris vel in inſtrumētis: ⁊ hmōi ab alio cōfectis vel impetratis. ¶ Itē ſi qͥs ſe ꝓ milite geſſerit cū nō eſſet: vl̓ illicitis inſignijſvſus ē: vel falſo dupplemate .i. interdictocerti loci itinere breuiori via cōmeaueritet talis eſt ꝓ admiſſi qualitatē grauiſſimepuniendus. ff. e. eos qui. §. vltimo. Et idēeſt in non ordinato qͥ gerit officiū ordinati: extra de clericis nō ordinatis ⁊ mīſtriſ.c. j. ⁊. ij. Idē ē in eo qui ſub p̄textu clericicum hoc munus nō impleat: ab his ſe muneribus ſubtrahere conat̉. C. de ſacro. ⁊qͥ ſub p̄textu: extra de vita ⁊ hone. cleri. c.finali. ¶ Itē in eo qͥ cū nō ſit clericus tanqͣꝫ clericus nitit̉ beneficiū eccleſiaſticū obtinere: extra de trāſla. ex lr̄is: extra de reſcrip. cū a deo. Spūal̓r aūt hec qͣdruplexfalſitas referri pōt ad qͣttuor genera pctōrum: qꝛ falſitas ſcripture ꝑtinet ad hereticos qͥ ſacras ſcripturas q̄ ſūt velut inſtrumēta vel teſtamenta dei. Unde ⁊ vetus ⁊