Liber ſecundus
bilia dei a creatura mūdi ꝑ ea q̄ facta ſuntintellecta cōſpiciunt̉. Quia vero opꝰ nature eſt opus intelligētie: ex eo ꝙ corporalia mediantibꝰ angelis a deo gubernant̉:etiā ex ipſis corporibꝰ humana dirigit̉ ratio: ex motibꝰ eoꝝ ⁊ ordinē exēpla ſumēs⁊ regulas ſuarū actionū nō tm̄ artificialiūin qͥbus ars imitat̉ naturā: ſed etiā moraliū operū directiua. Et qm̄ inter cetera talia potiſſime mineralia corpora: vt ſunt ferrū vel argentū vel aurū ⁊ alia q̄cunqꝫ metalla: ⁊ cū eis etiā lapides humane neceſſitati deſeruiūt: ſcriptura ſacra diuinitꝰ inſpirata: in qͣ teſtante Apl̓o: Quecūqꝫ ſcripta ſunt ad noſtrā doctrinaꝫ ſcripta ſunt.de eis frequētius legit̉ vt nō tm̄ ad cōmodū corporis illa cōceſſa putemus: ſed etiāad morū exemplum inſpicere ſtudeamus.Quapropter Iob diuerſas metalloꝝ origines in ꝟbis p̄miſſis declarat ſiue deſcribit. Ex qͥbus beatꝰ Grego. in libro ſuo moraliū ꝑutiles moralitates aſſumit. Ait eībeatꝰ Iob: Habet argentū venarū ſuaruꝫ⁊cͣ. In quibꝰ ꝟbis penſandū eſt ꝙ neqͣqꝫtam ſanctiſſimꝰ vir aut de minera argentiaut de loco cōflatiōis auri: aut de ferri origine: aut de ſolutiōe lapidis: ⁊ de eris formatione tā ſerioſe tractaſſet: ſi talia ad noſtrā doctrinā ꝓficere nō nouiſſet. Et iō beatus Grego. dicit ꝑ argentū ſignificari p̄dicatorū doctrinā: cuiꝰ venarū principiuꝫeſt ſacre ſcripture pagina. Nā qui ad verep̄dicationis ꝟba ſe p̄parant: neceſſe eſt vtinitiū a ſacre ſcripture pagina ſumant. Inauro ꝟo ſignificat̉ martyrū patiētia: cuiꝰ.conflatiōis .i. ꝓbatiōis locus catholica ēeccl̓ia. Quia nō niſi ī catholica eccl̓ia verimartyres ſunt: ex eo ꝙ ſine fide: ſpe et charitatē qͥbus mēbra iungunt̉ eccl̓ie non habet paſſio meritū: ſicut in hereticꝭ ptꝫ. Unde Apl̓s dicit. j. Corinth̓. xiij. Si tradidero corpus meū ita vt ardeā: charitatē aūtnō habeā nihil mihi ꝓdeſt. In ferro auteꝫaccipit̉ bonū oꝑandi potentia ſeu fortitudo ſanctoꝝ: qd̓ ferrū de terra tollit̉: qꝛ fortiores viri a terrena quaꝫ prius tenuerantactione ſeparant̉: ⁊ pugnatores ipſiꝰ eccleſie ac pugiles deputan¶ In lapide ꝟo. ſignificat̉ interior cordis duricia ⁊ ī ere charitatis cōſtātia. Un̄ tūc lapis calore ſoluit̉qn̄ cor durū ⁊ a dīni amorꝭ igne frigidū feruore ſpūs tangit̉: ⁊ ad amorē mollit̉: ⁊ tūc
in es cōuertit̉ qn̄ charitate ſolidatū ad hona oꝑa roborat̉: vt ſicut priꝰ durꝰ fuerat īamore ſeculi: ita ſe poſtmodū fortē exhibeat in amorē dei. Et qꝛ de alijs hmōi talibꝰmetallis ſeu lapidibꝰ de qͥbꝰ in ſcriptura legit̉ frequēter: ⁊ in pluribꝰ locis eſt idē eſtimandū videlicet ꝙ ad noſtrā cōferāt diſciplinā. Eſt nr̄e intentiōis ꝓpoſitū poſt exempla ſimpliciū corpoꝝ q̄ iam ſunt in pͥmolibro adducta. In hoc ſecūdo libro de metallis atqꝫ lapidibꝰ: tam p̄cioſis qͣꝫ cōmunibus ⁊ de alijs mineralibꝰ exēpla introducere varia ⁊ moribꝰ adaptare: eundemſeruādo ordinem quē ſcꝫ in pͥncipio tenuimus: tā in capituloꝝ materijs qͣꝫ in exemplis.¶ Explicit prologus libri ſecundi.¶ Incipit liber ſecūdus de exemplis ⁊ ſi¶ Ca. Imilitudinibus rerum.¶MatoresTAdei aſſimilant̉ lapidibꝰ ꝓpter octo. ¶ Primo ꝗdē qꝛ lapides ſt̓naturaliter frigidi etſicci: eo ꝙ ex partibꝰterre ſolidis ⁊ comꝑactis lapidis ſubſtātiagenerat̉. Ueꝝ eſt tn̄ vt dicit Ariſto. in. iiij.Methe. ex ſola t̓ra nō fit lapis: qꝛ vincensin ea ſiccitas nō ꝑmittit vt in lapidem coagulari poſſit. Sꝫ ex cōmixtiōe terre ⁊ aq̄ fitlutū qd̓ int̓ terrā ⁊ petrā ē mediū: qd̓ du ꝑpartiū ſuaꝝ fortit̉ coagulationē ꝯſtringit̉in lapidē mutat̉. Un̄ tali trāſmutatiōi lutū vnctuoſuꝫ ē aptiꝰ. Habet gͦ lapis ex terra ſiccitatē: ⁊ ex aqua ſil̓ ⁊ terra frigiditatē. Un̄ ē naturalit̓ ſic̄ dictū ē frigidꝰ ⁊ fictꝰ.Et iſta cōpetūt ſpūalit̓ amicꝭ dei qͦs charitas facit frigidos ab inſatiabili auaricia.Charitas eī nō q̄rit q̄ ſua ſt̓: ſic̄ d̓r .j. Cori.xiij ¶ Itē facit eos ſiccos a fluxū ꝯcupiſcētie: qꝛ virtꝰ diuini amoris reſtringit lubricū carnis: ſic̄ ptꝫ in Magdalena. Et talesſt̓ lapides ſctī qͥ ſūt ſine affectiōe carnis etmūdi: Zach̓. ix. Lapides ſctī eleuant̉ ſuꝑterrā eiꝰ ¶ Scd̓o lapides ſūt ſubſtātialit̓cōpacti. Quia ſctī ſunt ī ſeip̄is coagulatꝭ