Druckschrift 
Expositio super tertia, quarta, et parte quintae fen IV. libri Avicennae
Seite
23r
Einzelbild herunterladen
 

TractatusDe cura cancre.

Et expone flegmōides .i. ap̄a cal̓m: qꝛ maxime cauſat̉ exap̄ate cal̓o vel ex flegmone vel heriſipilla ⁊cͣ. et hoc ſiuerōne malitie apatis ſiue rōne erroris medici in curandoap̄a. CEt nota hic cancrena differta cancro: qꝛ cancer eſt ap̄a melācolicū ⁊cͣ. in quo eſt ſenſus dolor pulſatio. Crancrena vero eſt qn̄ ap̄a vel aliqͥd vlcus tēdit incorruptionem putrefactionem membri. Et qd̓ ita ꝯfirmatū eſt vt deſtruat̉ ſenſus eiꝰ cui eſt ſenſus: illud ē vt deſtruat̉caro: qd̓ ip̄aꝫ ſeꝗtur vſqꝫ ad os ſiue ſitincipiens aūt ſuccedēs ap̄ati noīat̉ aſcachillos. Et qn̄qꝫ cācrene fiūt aſcachilos:īmo ſunt via ad ip̄a et totū hoc accidit incarne accidit in oſſe. eiꝰ corruptioincipit ꝑambulare in mēbro ap̄at̉ qd̓ ēin circuitu corrupti et fortaſſe ꝑuenit adcorruptiōeꝫ: tūc or̄ totū accn̄s heſtiomenus. dicit̉ diſpō partꝭ mēbri que putrefacta eſt et niſi eēt ꝓpter groſſitudinēmateriei ſue adhereret: ſꝫ expelleret̉.Hic on̄dit ꝗd eſt aſcachillos planū eſt. Et cum eiꝰ corruptio. In ꝑte iſta Auice. oſtendit ꝗd eſt heſtiomenꝰ dicit. Et cum corruptio eius .ſ. mēbꝝ incipit ꝑambulare inmēbro .i. occupare totū mēbꝝ fortaſſe ꝑuēit ad corruptione .ſ. totiꝰ mēbri. ita corrūpunt̉ mēbra ſimplicia cōpoſita. tūc dr̄ totū accn̄s .i. tota iſta corruptio heſtiomenꝰ. etniſi eēt ꝓpter groſſitiē maͣe ſue adhereret .ſ. heſtiomenus ꝑs iſta putrefcā in mēbro: ſꝫ expelleret̉ .i. caderetſe .ſ. illa ꝑs putrefcā āpliꝰ recipiat vitāʸ ī mēbro ſittotal̓r putrefacta. Et eſt notandū hoc circa p̄cedentia cācrena aſcachillos heſtiomenꝰ dr̄nt niſi ẜm magis minꝰ ẜm diuerſa tꝑa. cancrena dr̄ qn̄ incipit caro corrūpi putrefieri. vn̄ in cācrena ē pͥnᵐ putrefactōis corruptōis. ē ibi adhuc ſic caro corrupta ꝑdatſenſuꝫ. dr̄ cācrena qͣſi corrodēs: qꝛ ī ea īcipit corroſio corruptio. Sed qn̄ ſic ꝓcedit vlteriꝰ corruptio in carnevſqꝫ ad os: ītātū eſt ibi corruptio deſtruit̉ ſenſus carnis. tūc dr̄ aſcachillos. tūc interp̄tat̉ aſcachillos .i. corrpēs. qn̄ vlteriꝰ ſic ꝓcedit corruptio cōp̄hēdit totū mebrū: vl̓ īcipit ꝑambulare cōp̄hēdere totū mēbꝝ corrūpit̉ ibi caro neruᵈ os: tūc dr̄ heſtiomenꝰ. Et diffinitip̄m Albugaſis dicēs: corrodēs ē niſi corruptio ꝑābulans in mēbro corrodit ip̄m ſic̄ ignis corrodit ligna ſicca. interp̄tat̉ heſtiomenꝰ .i. hoſtis hoīs. ideo ex hoapparet vnū iſtoꝝ eſt via in aliud ſicut cācrena eſt viain aſcachillos aſcachillos ī heſtiomenū. ideo oīa iſtaſub vno capitulo determinauit. De cura. Cap̄. xvj.Ecancrenis quidem dum inprincipio ꝑſeuerat ſperat̉ ſanetur. Cum autē confirmaturcorruptio in carne: tūc neceſſarium eſt accipere totum ipſius. Suꝑiꝰ Auic. determīauit cācrenis aſcachillos heſtiomeno ī via theorice. loꝗtur de eis in via practice: qꝛponit curā eoꝝ. Circa hoc duo facit. pͥmo pōit curā eorūin generali. in ſpeciali. ibi Cuꝫ videris colorē). dic̄ergo ⁊cͣ. ꝑſeuerant .i. ſunt. ſperat̉ ſanent̉ intellige hicſine inciſione mēbri vel alicuius ꝑtis membri ſine cauierizatione cum ferro igneo vel medicina cauſtica: quiaetiā aſcachillos heſtiomenꝰ ſanant̉: ſed ſine inciſiōe

vel cauterizatiōe. aūt ꝯfirmat̉ corruptio in carne .i.cancrena fit aſcachillos vl̓ heſtiomenꝰ. tunc neceſſariū ēacciꝑe totū ip̄iꝰ .i. totū corruptū. ītellige igne cauterio īciſiōe vl̓ medicina cauſtica. ītellige ponant̉ itacanſtica accipiat̉ de carne ſana ī toto circuitū ita vt eradicet̉ malitia ꝑfecte. tale cauſticū pōt eſſe ſic̄ illud qd̓ fitex calce ſapōe capitello fortiſſimo. Et ītellige qn̄qꝫin iſto morbo caro mortificat̉ denigratur ſubito vſqꝫ adquēdā terminū incedit plus. ego vidi ſepe ī virga indiget ſolū ſcarifitiōe: eo facit cadere nigrū ſicutaſſongia lota butyꝝ medulla fermēti ſale vitellisoui cum ſale: qꝛ hic mitigat dolorē facit cadere nigrūdeficcat: vel ſicut eſt puluis de farina ordei et melle et aqͣpoſtea qn̄ cecidit eſcara indiget puluere cōſolidatiuo vl̓vnguento mundificatiuo. ergo vides mēbri colorē alterari:eſt ī via putrefactōis. tūc oꝫ vt ſuccurrasliniando ip̄m eo qd̓ ꝓhibeat putrefactiōeꝫ ſic̄ ē bolū armenū terra ſigillata aceto. Si āt illd̓ valet īuenis excuſationē ꝗn ſcalpellatiōeꝫ ꝓfūdā faciaſdiuerſoꝝ modoꝝ ī locię: ponas ſanguiſugas fl̓omes venas ꝓxias ei ꝑuas vtaccipiat̉ ſanguis malꝰ cautela eius qd̓circūdat locū ſicut epithimatibꝰ p̄dictis ponat̉ ſuꝑ ip̄ꝫ locū ſcalpellatū qd̓ ꝓhibeat putredinē ſit ei ꝯtrariū illis ꝗbīeſt ꝓfūdatio fortior ſicut farina herbirupo acetoſo āt farina fabaꝝ ꝓprieꝑmixta ſale. Et illis deſuꝑ liniūt̉eſt aſſa ſeme vrtice ēt et ariſtologia ro. ſuccꝰ folioꝝ acori de vnoquoqꝫ ſumat̉ꝑs .i. floris erꝭ ꝑs. 5. terat̉ aqua donecfiat ẜm ſpiſſitudinē mell̓: line eo vulnus ī circuitu eiꝰ. Et de medicinis ꝓhibētibꝰ corroſionē ē vt ſumant̉ floris erismellis alumīs eqͣles ꝑtes et liniant̉eis: ꝓhibet enī et facit cadere illd̓ qd̓ eſtputrefactum: ſeruas illud qd̓ ſequitur. In iſta ꝑte. A. ꝓſeꝗtur de cura iſtaꝝ in ſpāli. circa hoctria facit. pͥmo ponit curā cācrene. ponit curā aſcachillos. pōit curā heſtiomēi. ibi ( ſī ꝑs caris īcipit corrūpi) ibi (Et incidit̉ membrū Prima in duas. pͥmoponit curā inicij cācrene. ponit curā ip̄iꝰ qn̄ videt̉ tendere in viam putrefactiōis aſcachillos. ibi (Si aūttranſierit diſpoſitio ap̄atis) Prima poſſet diuidi in plures ꝑticulas: ſꝫ eſt vis. dicit ⁊cͣ. alterari .i. denigrarieſt in via putrefactionis .i. cācrenatiōis. tunc oꝫ vt ſuccurras liniendo ſupple in circuitu ſicut eſt bolum armenuꝫ terra ſigillata cuꝫ aceto. Intelligo hic quādo ponit̉illud medicamen .ſ. de bolo armeno cum aceto ſeperemouet̉ licinium inunctum in hoc medicamine ſupermēbrū. hoc eſt ne opilet̉ exiccet̉ locus ob hoc calefiat. Si aūt illud valet .i. ſufficit ⁊cͣ. inuenis excuſatiōeꝫ ꝗn ſcalpellatōeꝫ ꝓfundā facias diuerſoꝝ modoꝝin locis diuerſorum locorum: quia ẜm diuerſa loca debet fieri ſcalpellatio diuerſi modi: qꝛ in mēbro carnoſo