Druckschrift 
Contra haereticos et gentiles
Einzelbild herunterladen
 

ſeruaretur: qualis enim mundus eſſet: ſi ſol tātum modo appareret: uel luna foIum circuiret: uel nox ſola eſſet: uel dies ſemper exiſteret: quę denuo conuenientia foret? ſi ſolum cęlum eſſet abſqꝫ ſideribus: uel ſidera abſqꝫ cęlo: Quid ueroducibile: ſi mare ſolum eſſet: uel ſola terra ſine aquis: & alis creatiōis partibus iaceret. qui tandem appareret homo: uel prorſus animal in terris? ſi elementis inter ſe pugnantibus unum uinceret: nec ipſum poſſet ad corporum conſtitutionem ſufficere? Neqꝫ enim ex ſolo calore: uel frigore: ex ſolo humido uel arido: aliorum quippiam conſiſteret: ſed eſſent permixta omnia: & incompoſita prorſꝰQuin etiam ipſum illud: qd̓ uincere uideretur: conſiſtere non poſſet abſqꝫ alioꝝadminiculo. Nam nec nunc quidem conſtitit: Quando quidem igitur non cōfuſio eſt: ſed ordo uniuerſi: non? aſtitus: ſed modus: non de formitas: ſed ornatus:& compoſitio mundi omni & parte conueniens: neceſſe eſt cogitare: & opinionēeius concipere domini qui iſta coniunxit: & cōpulauit: & concordiam inter eaciliauit. horum enim principem conditorem: & regem tametſi non uideatur oculis attamen ex ordine & conuenientia rerum contrariaꝝ percipere licet: Sicut .n.ciuitatem: quę ex multis & uariis hominibus conſtituta ſit: magnis & paruis: diuitibus: & egenis: & item ſenibus: ac Iunioribus: maribus: ac fęminis: ſi rectę coli uideamus & homines in ea uarios quidem: ſed tamen inter ſe cōcordes eſſe necdiuites ęgęnis: nec paruos magnis: nec iuuenes ſenioribus infeſtos: ſed omnes ęquo iure pacem agentes: Hęc ſi uidemꝰ principē omnino adeſſe cogitamus: quiconcordiam ſuggerit: tam& ſi enim minime conſpicimus: Confuſio nāqꝫ licentiam ſignificat: ordo autem principem declarat: Et enim in corpore membroꝝconcordiam uidemus: nec auribus oculum repugnare: nec pedi manum diſſentire ſed: ſuo quemqꝫ officio concorditer fungi. ex hoc percipimus eſſe omnino eorum principem in corpore animam: tam& ſi eam nequaquam uideamus eodemmodo inordine & conuenientia umuerſi neceſſe eſt principem uniuerſi intelligere deum: & hunc unum: & non multos: Atqui ordo ipſe diſpoſitionis: & cumſenſu rerum omnium concordia: non multos: ſed unum principem eius: ac du uerbum eſſe declarat. Neqꝫ enim ſi multi principes eſſent: hic rerum omniumordo ſeruaretur. Sed eſſent rurſus confuſa omnia propter multos: cum ad ſuamquiſqꝫ uoluntatem omnia traheret: & alijs alij repugnaret: Quemadmodum dicebamus multitudine deoꝝ deitatem tolli: ita multitudine principum imperiumdeſtrui neceſſe eſt. Nam ſi imperium alter alterius irritum faceret: nullus deindeprinceps relinqueretur: ſed eſſent priuati omnes: ubi uero princeps non eſt: ibiconfuſio prorſus efficitur: Et e contra multarum rerum: ac uariarū unus ordo:atqꝫ concordia unum ēt principem indicat: Non aliter ꝗͣ ſiquis procul audiat lyram multis uariiſqꝫ neruis inſtructam: & concentus eorum conconrdiam admiitur: non grauis ſolum neruus: nec acutus tantum: uel medius ſonum perfitiat: Sed omnes parari inter ſe repercuſſione: concinant: & ex his omnino lyramintelligat non ſe ipſam mouere neqꝫ amultis pulſari: Sed unum eſſe muſicumetſi eum non uideat: qui ut apte conſonent uniuſcuiuſqꝫ nerui ſonum docte temperet pari ratione cum ordo ſit in toto mundo omni eſt parte conueniens: nec ſuperiora cum inferioribus certent: uel econtra: Sed una omnium ſeries perfitiat:conſequens eſt: non multos. ſed unum totius creationis principem: ac regem intelligere: qui ſuo ipſius lumine omnia illuſtret: ac moueat: Neqꝫ enim multos arbitrari oportet creationis principes: atqꝫ factores: ſed ad pietatem accuratam: &uerā ꝑtinet: unum eius opificē credere: cum id etiā creatio ipſa manifeſte demoniſtret: ſignū .n. hoc certū eſt unū eſſe factorem uniuerſi: non multi ſed unus eſtmōdus Oportebat. n. ſiquidē multi fuiſſent dii: multos etiā & uarios q mundoseſſe neqꝫ multos nundū unū condere: neqꝫ unū a multis fieri decebat. id enim