Druckschrift 
Summa casuum conscientiae
Seite
CCLVIIIv
Einzelbild herunterladen
 

Uſura. ij.p̄dictus vendens reſtituere qd̓ accepit vltra iuſtūpreciū. Et etiā ſi exceſſus eſt vltra dimidiū iuſticij: pōt emens recedere a ꝯͣctu. Dico aūt notabilit̓qꝛ exceſſus ꝑui p̄cij vltra rem: vel res vltra p̄cium viciat ꝯͣctum. ſalteꝫ in foro iudiciali. ſꝫ exceſſusclarus notabilis. Sic inter vendentē emēteꝫpōt eſſe licitꝰ ꝯͣctus: ſi ſeruat̉ eqͣlitas. Et tūc dr̄ ẜuari eqͣlitas qn̄ redditꝰ emunt̉ ad vitā: qn̄ p̄cium eſttante qͣntitatis: penſatꝭ etate emētis: et ſanitateeiuſdē ꝑiculis circa fructꝰ poſſeſſionū et laboribꝰet ſollicitudinibꝰ apparet qͥs hēat meliorē ꝑteꝫnotabiliter ꝓbat̉ etiā hac rōne talis ꝯͣctus eſt licitus. Nam certuꝫ eſt qn̄ qͥs eſt dn̄s alicuiꝰ rei:dn̄s ē etiā vſus eiuſdē rei. Sꝫ dn̄s verus alicuiusrei ſicut pōt ſimpl̓r tranſferre in alterū. ſic p̄t etiam tranſferre vſumfructum: retenta ſibi ꝓprietaterei. vt in locatōne. vr̄ etiā poſſe ꝓbari ex vero dominio: ſicut dn̄s rei pōt tranſferre ſimpl̓rdo vel vendēdo: vel retinendo ꝓprietatē rei: trāſferendo vſum: ita pōt dare vel vendē ad determinatū tp̄s. Et ſic pn̄t vendi redditꝰ ad vitā. Preterea ſicut hr̄ extra de vſur. c. nauigāti. rōne dubijexcuſat̉ hmōi ꝯtractꝰ. Si qͥs pannū. vinū. oleū etalias merces vēdit: vt ampliꝰ ꝙͣ valeant certo termino recipiat eiſdeꝫ. Si tn̄ tꝑe ꝯͣctus fueratvenditurꝰ eas: rōne etiaꝫ dubij ille plus accipitqͣꝫ dedit excuſat̉ in tali ꝯͣctu. vt dictū eſt. Sed inemptōne venditōe redditꝰ ad vitā dubium eſt.vtrū vendēs plus det qͣꝫ accipiat? qꝛ emens p̄t cito mori: etiā ꝑcepta ſorte. Et vtrū emens plusaccipiat ꝙͣ det? qꝛ pōt multū ſuꝑuiuē: et cito mori.Et rōne dubij vr̄ excuſari. Didet̉ ꝓpter iuſtam excuſatōeꝫ: ꝑꝑ ꝑiculū ānexum ipſi ꝯctui exnaͣ eiꝰ ex ꝑte vtriuſqꝫ .ſ. emētis vendētis. etiamꝓpter rōneꝫ veri dn̄ij: liberā voluntatē ꝯͣhentiū ꝯͣctus de ſui naͣ ſit licitꝰ. Dico aūt naͣ ſui: qꝛ exꝑte ꝯtrahentiū in ꝯͣctu ꝓpter corruptā intentōemputa. ſi aliqͥs diues ꝓpter vite neceſſitatē: ſꝫ propter auariciaꝫ: vt ditior fiat tales redditus emit.Hoc eſt em̄ turpe lucꝝ. Con. Ray. Ho. et Io.an. in addi. Spe. ſuꝑ ℟ica de vſur. et Archi. in. c.quicūqꝫ. xiiij. q. iiij. Cy. in. l. ſi pater. C. de inoffi.te. Inno. panor. in. c. in ciuitate. extra eo. Sꝫdam ꝯͣdicūt di. lꝫ alicui ꝑiculo ſe exponere: ſꝫtalis eſt hmōi: qꝛ multi ſunt dicūt hmōi ꝯͣctumeſſe illicitū. ⁊cͣ. Ad qd̓ dicenduꝫ ẜm Lan. in. iiij. talis emens exponit ſe ꝑiculo dānoſo ꝓpterꝯtrouerſias doctoꝝ. vn̄ ſi qͥs hr̄et intentōꝫ noſlet aliqͥd facere ꝯtra deū: facit aliqͥd de eſt controuerſia inter doc. dato illud qd̓ facit ſit maluꝫ ꝯtrariū bonū: credit̉ peccet. hec ille. hec reſponſio facit ad multa.Quo aūt iure vendēs aliqͥd ad vitā. puta. poſſeſſionē. pōt illud retinere qn̄ emens pꝰ venditōeꝫpaꝝ ſuꝑuixit? Rn̄. S. Ber. illud a venditore licite retineri pōt rōne vel titulo emptōis iuſte.ſicut dictū eſt talis ꝯͣctus eſt licitꝰ: qꝛ incidit ꝑicu dubiū ex vtraqꝫ ꝑte. em̄ iſte emit ad tp̄usdubiū eſt vtrū debeat ſuꝑuiue plus: vel minus?Propterea talis incertitudo tꝑis facit eqͣlitatē invtraqꝫ ꝑte. Ex naͣ ꝯͣctus vere tranſfert̉ res ī emētem: qn̄ morit̉: lꝫ ſuꝑuixerit paꝝ: ex naͣ eiuſdētractꝰ reuertit̉ ad vēdentem: nec vr̄ hc difficultasmaior. qͣꝫ in his ſimpl̓r vēdunt̉. ſi qͥs emerꝫequū: eo ſolueret. C. lib̓. ꝯſtat ſi p̄dictꝰ equꝰin craſtinū moreret̉: nihilominꝰ vedens. C. lib̓. licite retinēt ſibi: ꝙͣuis ex re empta nullā vtilitatemꝯſecutꝰ fuiſſet talis emptor. talis tranſlatō iuſta:ſtatim facit p̄cium vendentis.Scd̓o quero. qͥd de his emūt aliqͦs redditusad vitā venditoris ſeruatꝭ debitꝭ circumſtantijs exetate ſanitate emptorꝭ?. Monal. ſecure fieri p̄t: qꝛ cadit ī deſideriū mortꝭ alicꝰ. Sꝫ vbi emit̉ad virā ēptoris: ē tutū: ne vēditor deſidēt mortem emptorꝭ: tn̄ eſt mortale ẜm.Tercio quero. vtꝝ liceat emere redditꝰ p̄dialeshr̄ditarie? Rn̄. Ale.. ẜm aliqͦs talis ꝯtractusp̄t fieri licite: ſi ſeruet̉ eqͣlitas iurꝭnaͣlis. Qd̓ quidēfit qn̄ tanta eqͣlitas ſeruat̉: non liqͥdo apparetqͥs ꝯͣhentiū hēat meliorē ꝑtem. Si autē liqͥdo apparet p̄ciū eſt nimis ꝑuū reſpectu rei empte: vl̓ecōuerſo. tūc lꝫ. vt dcm̄ ē in prīa. q. Aduertendum tn̄ eſt qn̄ qͥs emit poſſeſſiones ad tp̄s: velſimpl̓r lucri: qd̓ expectat̉ tm̄ ex naͣ tꝑis: et exnatura rei poſſeſſe. viciū eſt in ꝯͣctu. Et tale lucruꝫin iure dr̄ turpe lucrū. Si v̓o hmōi poſſeſſio emat̉ lucri: talis emptio fuit minꝰ iuſta ꝑꝑ neceſſitatem vendētis cui ex charitate ſb̓uenire debuit: intali ꝯtractu eſt viciū vſure. quidē ſe: ſꝫ equipollentiā: qꝛ lucꝝ qd̓ ꝓuenit ex tali ꝯtractu militatꝯtra charitatē. Si v̓o poſſeſſionē emat lucriprimo: ſe: ſꝫ ad neceſſitatē vtilitatē ſui ſuoꝝ:dūmō in emptōne ſeruet̉ equitas iurꝭ naͣlis: ſi accreſcat ꝓceſſu temꝑis plus qͣꝫ datur: illud ſit emētis. qꝛ illud accipit tanqͣꝫ ſuū: ꝓpter ꝯtractus ip̄iusnaturam: et non ratōne temꝑis: niſi valde per accidens.Quarto quero. nunqͥd poſſint vendi redditusꝑcipiendi: vel ius ꝑcipiendoꝝ reddituuꝫ p̄cio minori:: eo ſtatim emens ſoluit: ꝙͣ eſſet p̄ciū: ſi ſolutio ſingl̓is ānis differret̉. puta. an liceat emere redditus molendinoꝝ vſqꝫ ad. x. annos dando minꝰp̄cium: qꝛ ſtatim ſoluitur: qͣꝫ daret̉ ſi ſolutio ſingulis annis expectetur? Reſpon. ẜm Ale. lom. caſus eſt licitus. Primo em̄ eſt p̄ſupponendū futuri fructus poſſunt emi: ſine iura ꝑcipiendorumfructuū: ſicut inra molendinoꝝ et pedagioꝝ. Secundo ſupponitur. iuſtum p̄ciuꝫ debuit eſſeportionatum rei vendite. Iuſticia aūt precij attendi debet a temꝑe ꝯtractus: vt tantū detur quātuꝫvalet res tempore ꝯtractus: tantū quantū valitura eſt toto temꝑe ꝯſequenti. Idem tenet Ho.Tercio poteſt ex hoc ꝯcludi eſſe licitum: quia licetplus ꝑcipiat emens temꝑe ꝯſequēti qͣꝫ dederit: tamen id qd̓ percipit̉ eſt de ſorte ꝓpter veram venditōnem factā iuriū ꝑcipiendoꝝ fructuū: iuſticiap̄cij attendat̉ tꝑe ꝯtractꝰ: quo tꝑe non magis valet ꝙͣ vendat̉: vicium em̄ vſura eſt: qn̄ datur minus p̄cium ꝙͣ valeat res tꝑe ꝯtractus. Non autēvicium eſt ſi daret̉ minus p̄cium qͣꝫ daret̉ in futurum. ob. ſicut ſe hꝫ vēditor ad emptoreꝫ: eteconuerſo emptor ad venditorem: ſed ſi venditor