Reſtitutio. ix.hoc ob legitimam cauſaꝫ ex neceſſitate cogat̉. vnoiſtoꝝ deficiente ſemꝑ accipiens mutuum ſub vſura: mortaliter peccat. Et ꝯcludit ꝙ etiam in neceſſitate extrema nō licet aliquem renitentē induceredare mutuū ad vſuram. īmo potius liceret ẜm eūneceſſaria ꝓ ꝯẜuanda vita raꝑe violenter: qͣꝫ illuꝫinducere ad tale mutuum. ⁊ ſi facit mortaliter percat. Fortius ergo peccant ẜm eum qͥ tale mutuumſuſcipiunt ad voluptates explendas in vanitatibꝰlaſciuijs. atꝫ ludis. vel vt homo lucret̉ ampliꝰ. velditet̉ qꝛ ſemꝑ mortale peccatum eſt. ſꝫ hec opi. nimis dura videt̉. ideo Dire. li. iij. aliter dicit ponēstres opi. circa hoc. Quidam em̄ dicunt ꝙ cuilibetlicet acciꝑe ꝓ quolibet oꝑe virtutis: vt ſi velit indefacere elemoſynam vel edificare eccl̓iam. ſꝫ non licꝫaccipe ſub vſuris. vt luxurioſe viuat. Alij dicuntꝙ diſtinguendum eſt de oꝑe virtutis vtꝝ ſit neceſſariū vel non. Tu v̓o dicas ꝙ ſi accipiens ſub vſura pecuniam ſi dans erat paratus dare alteri. ⁊ accipiens indigeat non peccat. ar. xxij. q. j. mouet. licet non accipiat ꝓ oꝑe virtutis: ſꝫ ꝓ opere indifferenti. Sed ſi cauſam dedit qꝛ al̓s non diſpoſuerattradere ſub vſura: quando accipiens ad hoc euminduxit: tunc peccat accipiens. Poſſet tamen eſſecaſus in quo non peccaret inducens: vt ſi īmineret neceſſitas famis. ⁊ aliquis haberet pecuniamvel granum. vel ſpeciem aliam. ⁊ tunc nō vult vēdere. vel mutuare gratis: tunc ſuaderi poteſt ei vtillam ſpeciem mutuet ſub vſuris. quia minus peccat ſi ſub vſuris mutuet ꝙͣ ſi teneat eam abſconſaꝫin tanta neceſſitate: quia inter duo peccata: ſuadēdum eſt ꝙ maius vitet. xiij. di. nerui. hoc idem tenent Inno. ⁊ Hoſtien̄. extra de vſur̄. c. ſuꝑ eod̓. ⁊Archi. xiiij. q. iiij. ſi quis vſuraꝫ. Ri. etiam in. iiij.di. xv. dicit. ꝙ non ſolum in neceſſitate extrema. ſietiam quando homo notabiliter damnificareturvel notabilem penuriam pateret̉ licet recipere advſuram. vel etiam latius intelligit non ſolum deneceſſitate abſoluta. ſed etiam de neceſſitate vtiliquam aliquis ꝯſequit̉ agendo negocia ſua. ſꝫ accipere ꝓpter alee ludum ⁊ hmōi eſt peccatum morQuid autem de inducentibus aliquem ad fenerandum. vel de mutuantibus alicui pecuniasad exercendum vſuras an teneantur ad reſtitutionem. Reſpondet ſanctus Bern̄. ꝙ de hoc ſuntopiniones. Quidam enim dicunt ꝙ qui alios adfenerandum inducunt qui feneraturi al̓s non fuiſſent: inſolidum reſtituere obligantur. Si autemal̓s feneraturi erant. tunc non obligantur. niſi inquantum peruenit ad eos. Alij autem ⁊ rationabiliter moti dicunt ꝙ in caſu mutui non obligantur niſi inquantum peruenit ad eos: nec inſuperin duobus alijs caſibus. Primo. cum quis ſocietatem contrahit cum aliquo ad exercendum fenus. Secundo. cum quis vſurario pecuniam datpro lucro participando. Mouentur propter differentiam que eſt inter rapinam ⁊ furtum ex vnaparte. ⁊ vſuram ex alia parte. ⁊ penes voluntarium ⁊ non voluntarium. Ex qua quidem differentia ortum habet: ꝙ in his caſibus potior ē conditio vſurarij qͣꝫ raptoris vel furis. Nam in rapina ⁊ furto reſtituere obligat̉ qui p̄ſtat ad hoc cauſam efficacem: etiam ſi nihil perueniat ad eum. Ethoc eſt: quia rapina ⁊ furtum contra voluntatemdn̄i ꝑpetrant̉. non ſic aūt in vſura: vbi interuenitvoluntariū mixtū. Preterea in rapina ⁊ furto: iura ſpoliatis tribuūt actionē ꝯtra eos qui rapine etfurto dederūt cām efficacē: licꝫ ad eos non ꝑuenerit quicqͣꝫ. Non ſic autē in vſura: qꝛ non dat̉ actioꝯtra tales taliter inducētes: cū ad eos nō ꝑueneritquicꝙͣ de tali lucro.Querit̉ an is qui extorſit vſuras nomīe alteriꝰſicut ſunt ꝓſonete. ꝓcuratores. tutores. curatores⁊ huiuſmodi teneant̉ ad reſtitutionē? Rn̄. glo. inl. ſi ſciēte. ff. ad. l. pō. de ꝑici. tenet indiſtincte ꝙ ꝓſonete vel huiuſmodi: quibus mediantibus celebrant̉ cōtractus vſurarij: tenent̉ ad reſtitutioneꝫvſurarū. Hanc glo. ibidem ſequit̉ Bar. et in. l. j..§. incidit. ff. ad turpil. Sed glo. in. c. Michael. devſur̄. tenet totaliter oppoſitū. Dicit em̄ ꝙ is qͥ extorſit vſuras nomīe alterius: non tenet̉ ad reſtitutionē. nec pōt cōtra eū excipi. Hoſti. autē. ⁊ Goſ.in eorum ſummis: quos ſequit̉ Io. an. in dicto. c.Michael. vt refert Panor. ibi ꝯcludūt. ꝙ aut pͥncipalis eſt ſoluēdo. ⁊ tūc talis non tenet̉ ad reſtitutionē. al̓s ſecus. Et hec opi. placet Panor. exquodedit cauſam delicto teneat̉ alio nō valente ſatiſfacere. Quidā tamē ſummiſte dicūt ꝙ ꝓſonete ⁊ huiuſmodi tenent̉ in ſubſidiū. puta qn̄ vſurarius vl̓principalis non eſt ſoluēdo: vel non vult ſoluere.Scd̓m autē opinionē īmediate p̄cedentem qͣꝫdiuvſurarius eſt ſoluēdo: ꝓſonete ⁊ huiuſmodi nō tenētur ad reſtitutionē. Ultima tamē opinio videt̉practicāda in foro aīe: que cedit in fauorem creditorū. ⁊ ad deonerationem cōfeſſorum. licꝫ alia opinio ſit probabilis: fulta auctoritate famoſorum doctorum.An aūt huiuſmodi ꝓſonete exercētes ſe ī huiuſmodi ꝯtractibꝰ vſurarijs poſſint excuſari a peccato? Rn̄. ſan. Ber. ꝙ de p̄dictis pōt hr̄i duplexꝯſideratio. Prīa ꝑ reſpectu ad mutuo indigētes.Secūda ꝑ reſpectū ad mutuū dantes. Reſpectupͥme duplicit̓ peccare pn̄t. Prīo ſi mutuū q̄rūt ꝓhis qͥ nō indigēt: ſic̄ quotidie ī depoſitis ⁊ ꝯͣctibꝰfieri ſolet. Nā qꝛ mutuū recipiēs peccat. iō neceſſeeſt vt qͥ ei ī hoc cooꝑat̉ fiat etiā ꝑticeps eius culpeambo vtētes malo vſurarij male.Secūdo etiā peccant ſi neceſſitate cogente velnō cogente ꝓximū ad vſuram mutuū tribuere renitentē inducūt. De hoc dic vt dictū eſt sͣ. Secūda ꝯtractio fieri poteſt ꝑ reſpectū ad mutuū dantes ẜm Girar. ol. Et dupliciter mediatores in hoceſſe pn̄t. Prīo em̄ cū ſtant ꝓ illis qui mutuo indigent ⁊ ꝓcurant ab illis qui ꝑati ſunt dare. Talesinquā nec peccant ⁊ minus ſatiſfacere obliganturcum malo vſurarij vtant̉ bene. Secūdo v̓o cumſtant pro parte et lucro vſurarij. Tales inquā nontm̄ peccant: ſed etiam inſolidum ſatiſfacere obligantur. Si tamen ſunt ad hoc ſic cooperatiꝙ