tudo mariti ⁊ vxoris eſt diuerſa. None. florentinꝰꝯtraxit matrimoniū cum ſenenſi ſenis. Et eſt aliaꝯſuetudo ſenenſis a florētina. nunqͥd attendemꝰꝯſuetudinem vbi mr̄imoniū eſt ꝯͣctum. vel ꝯſuetudinem mariti. Rn̄. Panor. in. d. c. j. dicit. ꝙ autꝯſuetudo diſponit ſuꝑ ſolennitate ꝯͣhendi. ⁊ dꝫ ſꝑobẜuari ꝯſuetudo patrie vbi matrimoniū ꝯtrahitur. etiam ſi ambo ꝯͣhentes ſint floren̄. qꝛ non dn̄tꝑegrini violare ꝯſuetudinē patrie cū ſcandalo alioꝝ. viij. di. que ꝯͣ. Aut ꝯſuetudo ſeu ſtatutum diſponit ſuꝑ executione. vel ſuꝑ alijs obẜuandis pꝰꝯtractum. Et debet attendi conſuetudo domicilijipſius mariti. l. fi. §. Item reſcripſerunt. ff. ad muni. vnde animi deſtinatione matrimoniū ꝯͣctumvidet̉ in domicilio mariti. ar. in. c. romana. §. contrahentes. de fo. ꝯpe. li. vj. vnde ſi conſuetudo velſtatutum domicilij mariti habet. ꝙ maritus ſuꝑuiuens debeat lucrari dimidiam dotis. ẜuabit̉ ibiilla conſuetudo. licet in loco vbi fuit ꝯͣctum matrimoniū ſit alia ꝯſuetudo. vel ſtatutuꝫ. Et hec ſuntde mente Bar. in. l. exigere. ff. de iudi. Idem ſeqͥtur in effectu. d. an. in. d. c. j. qui dicit ſe putare. ꝙſi maritus mutaret domicilium poſt contractummatrimonium. ꝙ attendet̉ conſuetudo domicilijtempore contractus ⁊ non domicilij vbi diſſoluitur matrimonium. quia debet attendi locus vbiorta eſt obligatio. et nō vbi recepit purificationem.Atrimoniū ſecundo.Quis poſſit ꝯͣhere. Reſpondent doct.etas apta in puero eſt annoꝝ. xiiij. ⁊ inpuella. xij. extra de deſpon. impu. c. puberes. ⁊. c.ꝯtinebat̉. Et ſi ante ꝯͣhunt non eſt matrimoniū:niſi eēt ꝓximi pubertati ⁊ malicia ſuppleret etatem. exͣ de deſpon. impu. c. de illis. el. ij.Sꝫ querit̉: qꝛ. d. c. de illis. reqͥrit duo .ſ. ꝙ ſintꝓximi pubertati. ⁊ malicia ſuppleat etatē. an ambo reqͥrant̉ de neceſſitate. Rn̄d̓. Panor. in. d. c. deillis. dicit. Si incipit̉ a primo .ſ. a ꝓximitate pubertatis neceſſario requirit̉. Scd̓m. qꝛ ꝓximitas etatis ſola non ſufficit ad ꝯͣhendum matrimonium.ſꝫ etiam neceſſario reqͥrit̉ ſcd̓m .ſ. malicia. Et quoad hoc exponit̉ malicia .i. vigor naturalis ſeu potētia coeundi. vt colligit̉ ex dicto tex. Ibi potuerintꝯiungi. nō em̄ ſufficeret malicia in rebꝰ agēdis. vtin. c. puberes. de deſpō. impu. Sꝫ ſcd̓m bene ſufficit ſine pͥmo. dūmodo ſint doli capaces. ita ꝙ potuerint diſcernere vires mr̄imonij ſic̄ d̓ illo pueroix. annoꝝ qͥ reddidit nutricē ſuam p̄gnantē. vt dicit glo. xx. q. j. in ſumma. Sꝫ diſceptatio nō modica eſt int̓ doc. quō dep̄hendat̉ potētia iſta coeūdiq̄ hēat ſupplere defectū etatis. Quidaꝫ em̄ dicuntꝙ reqͥrit̉. ꝙ vere int̓ eos copula int̓ceſſerit. qd̓ etiāſeqͥt̉ Ho. ſꝫ Goff. Inno. Abb. ⁊ Io. an. tenēt oppoſitū dicētes ſatis eſſe ꝙ potuerint ꝯiūgi. Quidem̄ ſi minor ānis. xiiij. alias mulieres cognouit. vl̓ſi femina mīor. xij. ab alijs fuerit cognita. certe nemo negabit mr̄imoniū nō ꝯſiſtere inter iſtos. exqͦapparet eos potētes ad copulā. Et ꝓ hac ſnīa hēsMatrimonium. ij.glo. in. c. vnico. de deſpon. impu. li. vj.Sꝫ maius dubium eſt qn̄ non ꝯſtat clare: ſꝫ tm̄ꝑ ſigna. puta. ex aſpectu corꝑis. vel ex alijs ſignisextrinſecis. mulier vel maſculus vr̄ aꝑtꝰ ad cōpulam. ⁊ ſentit Inno. hec ſigna ſufficere. Qd̓ placetPanor. ar. c. atteſtationes. de deſpon. impu. vbinixus ad copulam cū ꝯſenſu adhibito ꝓpe etateꝫlegitimam ſufficit ad mr̄imoniū. Sꝫ ad p̄dicta vide Nico. de lyra. Exo. xxj. c. vbi dicit ẜm ra. Sal.ꝙ ortus piloꝝ ⁊ mēſtruoꝝ ſunt ſigna pubertatisīmo mēſtrua dūtaxat ſufficiunt ad indicandumpubertatem in muliere ẜm medicos. Et vbicūqꝫ⁊ qn̄cunqꝫ mulier incipit hr̄e mēſtrua: ſemper eſtapta ad generatōꝫ. A contrario. ſi non habet mēſtrua nunqͣꝫ poſſet generare. Et ꝑ ꝯn̄s tunc malicia non ſuppleret etatem. puer v̓o ſi eſt potens ademiſſionem ſeminis. dr̄ aptus ad matrimoniū ꝯͣhendum. Et hoc nota.Qualiter aūt dꝫ intelligi. ꝙ qͥs ſit ꝓximus pubertati. Glo. in. d. c. continebat̉. dicit qn̄ tm̄ diſtatꝑ ſex menſes. Et Panor. dicit. ꝙ hec glo. facit adſtatuta. vt dicat̉ qͥs ꝓximꝰ alicui etati. cum ab illadiſtat ꝑ ſex menſes vel minꝰ. Et bene facit. l. nontm̄. ff. de excu. tu. q̄ ꝓbat ꝙ diſtans ꝑ ſex mēſes dr̄ꝓpe illam etatem. Idem Ho. ⁊ Inno. ſꝫ Panor.dicit. ꝙ hoc ꝯmuniter nō tenet̉. vt eſt glo. in. §. furioſus. Inſti. de inuti. ſtip. ⁊ in. §. ī ſumma. Inſti.de ob. qͦ ex delic. naſ. q̄ dicunt. ꝙ maſculus dr̄ ꝓximus pubertati. cū eſt in x. anno cū dimidio. Femina v̓o: cum eſt in nono cū dimidio. Et eſt rō: quiapoſt puericiam q̄ ꝯtingit in .vij. anno. reſtant. vij.anni vſqꝫ ad pubertate in maſculo. vnde exqͦ excedit medietatem huiꝰ tꝑis. vr̄ magis ꝓximꝰ pubertati qͣꝫ infantie. ⁊ idem dic de femina.Utꝝ aūt in vltima die. xiiij. anni. vel. xij. valeatmr̄imoniū ꝯͣctū. Rn̄. Panor. in. d. c. atteſtationesdicit ſe credere ꝙ ſic: ſic̄ dicimꝰ in teſtamēto. l. qͣ etate. ff. de teſta. Et hoc fauore matrimonij.¶ Quid aūt ſi minor ſeptēnio fuit cognita a ſpōſonūqͥd erit mr̄imoniū ꝯſūmatū. Rº.Io. d̓ deo dic̄ꝙ ſic. ſꝫ Panor. in. d. c. ꝯtinebat̉ dic̄. ꝙ ſi puella fuerit minor ſeptennio ꝙ qͣntūcunqꝫ fuerit cognitanō erit matrimoniū. qꝛ nō vr̄ hr̄e ꝯſenſum aptumad diſcernendū qͥd ſit mr̄imoniū. niſi eſſet multūdoli capax ⁊ diſcreta.An aūt habilis etate. puta. xiiij. ānoꝝ in puerovel. xij. in femina impotēs tn̄ ad coeūdum valideꝯͣhat mr̄imoniū. Rn̄. glo. in. c. puberes. de deſpō.impu. dicit. ꝙ habilis etate. impotens tn̄ ad coeūdum valide non ꝯtrahit matrimoniū. ⁊ refert al̓stenuiſſe ꝯͣrium. Et hanc opinionem doc. ibi ꝯmuniter ſequūt̉: vt refert Panor. ibi reprobādo glo.Exquo em̄ hꝫ etatem legitimaꝫ ad ꝯͣhendum matrimoniū. nec apꝑet de impedimento ꝑpetuo: tenet matrimoniū. Al̓s ſequeret̉ ꝙ impotens ad coeundum ꝓpter infirmitatem non poſſet ꝯtraherematrimoniū. vnde iſte adoleſcens dꝫ expectare vſqꝫ ad plenam pubertatem. ſcilicet. xviij. annorumque vocatur plena pubertas. Et ſi aduenientetali etate non poteſt generare. ⁊ mulier inſtaret