Matrimonium. j.cet mortaliter. Quidam dicunt ꝙ ſic. ſicut ſi quisprincipaliter baptizaret̉ ꝓpter ſanitatem. vel queſtum faciendum: nō curans de gratia baptiſmalinon eſſet hoc ſine ꝯtemptu ⁊ iniuria ⁊ irreuerentia: ⁊ ab vſu ſacramenti. Sed Archi. floren. dicit.ꝙ iſta ſententia eſt multū dura ⁊ multos inuolueret. ⁊ videt̉ eſſe ꝯͣ illud qd̓ habet̉. iij. Regū. j. c. vbidauid. Abiſac ſunamite duxit in vxorem vt ſoluꝫcalefaceret eum. ⁊ nō ſpe ꝓlis. nec timore fornicationis. qꝛ nō cognouit eaꝫ. nec tn̄ peccauit. Addittn̄ Archi. flor̄. ꝙ dato ꝙ ꝯͣhere ꝓpter voluptatemprincipaliter eſſet pctm̄ mortale: non tn̄ cognoſcere ꝓpter voluptatē eſſet mortale. dūmodo nō eſſetfacturꝰ cum alia. qꝛ nō eſt ita damnabilis abuſusrei ꝯmunis: ſicut rei ſacre: ſicut bibens cum ciphoꝯmuni ꝓpter voluptatem nō eſt in ſe niſi veniale:ſꝫ nō ꝓpter hoc ſequit̉ ꝙ portans calicem ad tabernam ad bibendū ꝓpter voluptatē qͥn peccet mortaliter. Et hoc ꝓpter abuſum rei ſacre. Qui autemꝯͣhit matrimoniū ꝑ verba de pn̄ti ꝓpter finem indebitum abutit̉ re ſacra: qꝛ eſſentia ſacramenti ibiꝯſiſtit. Sed qͥ cognoſcit vxorem ſuam fine indebito abutit̉ re nō ſacra .i. muliere. qꝛ eſſentia ſacramēti tranſijt. vnde nō adeo peccat. Et eſt ar. ꝙ ſi iudex pena pecuniaria punit malefactores: dum tn̄eſſet al̓s puniturus. licet querat pecuniaꝫ nihil cogitans de actu ⁊ de iuſticia: dum tn̄ non ſit facturus iniuſte: non eſt niſi veniale. Nam ſi preponeret exp̄ſſe vel explicite pecuniam. nō eſſet excuſatꝰa mortali. Et nota hoc ꝓ iſtis dominis tꝑalibꝰ qͥpuniunt pecunialiter delicta ſuoꝝ ſubditoꝝ. namſi hoc faciunt principaliter ꝓpter cupiditatem. al̓snon facturi nec punituri per predicta peccāt mortaliter.An aūt ꝯtrahens matrimoniū in peccato mortali peccet mortaliter. Rn̄. Pe. de pal̓. in. iiij. dicitꝙ ſic. dato etiaꝫ ꝙ eſſet ꝯtritꝰ. ⁊ ſic ẜm eum reqͥrit̉vltra ꝯtritōem etiam ꝯfeſſio. Alijs tn̄ videt̉ ꝯͣriū.qd̓ eſt ꝯmunius.Que ſunt bona matrimonij? Rn̄d̓. ſunt principaliter tria .ſ. fides. ꝓles ⁊ ſacramentum. In fideattendit̉ ne cum alio vel alia ꝯmiſceat̉. In ꝓle. vtamanter ſuſcipiat̉: ⁊ religioſe educet̉. In ſacramēto: vt matrimoniū nō ſeperet̉. Et p̄dicta tria adeoſunt ſubſtātialia ꝯiugio ꝙ ꝯditio ꝯͣ aliqd̓ iſtoꝝ appoſita viciat ꝯͣctum matrimonij. extra de ꝯdi. appo. c. fi. ⁊ ibi Panor. ponit regulam in materia matrimonij. ꝙ oīs ꝯditio appoſita ꝯͣ ſubſtantiā mr̄imonij viciat mr̄imoniū ⁊ n̄ viciat̉. Et ponit exemplum de eo qd̓ accidit in facto. Quidaꝫ hn̄s ſuſpitionem de incōtinentia futura mulieris ꝯͣxit ſecūcum ꝯditione. ꝙ ſi ꝯmitteret adulteriū liceret ſibirecedere a mr̄imonio ⁊ aliaꝫ ducere. Certe non eſtibi matrimoniū.Utrum intentio non ẜuandi fidem viciet matrimoniū. Rn̄. ẜm Guili. ſi aliquis ꝯtrahit matrimoniū: non habens ꝓpoſitū ẜuandi fidem ſꝫ adulterandi. nihilominus tenet matrimonium. dumtamen hoc nō deducat̉ in pactum. Si autem deducat̉ in pactum vt ꝙ liceat adulterari. vel ꝙ proſtituat vxorem. non contrahitur matrimonium.c. fi. de condi. appo. Sed de hoc dicet̉. jͣ.Utrum intentio non exigendi debitum viciet matrimoniuꝫ. Reſpon. Panormitanus in cacōmiſſum. extra eo. ꝙ non. dummodo hoc ꝓpoſitum non deducat̉ in pactum expreſſum. Et ſic intellige. d. c. fi. Et ex hoc innuit̉ ꝙ inter beatam virginem ⁊ ioſeph fuit veꝝ matrimonium. licet beata virgo animo in cōpulam non conſenſerit. Ehoc facit ad queſtionem quotidianaꝫ. Nam multi habentes filios ex concubinis: ⁊ amore ꝓlis legitimande inducunt̉ in articulo mortis cum omninō deſperent de ſalute ⁊ de morte ſint ſecuri ad cōtrahendum cum illis matrimoniuꝫ. nunqͥd intereos ſit veꝝ matrimoniū cum non videat̉ ꝯſenſusin copulaꝫ. Et certe per predicta videt̉ dicendumꝙ ſic.Utrum intentio non habendi ꝓlem excludatmatrimoniū. Rn̄. ẜm Pe. firma intentio ꝓlē euitandi excludit mr̄imoniū. Dico maxime ſi deducat̉ in pactum. ſꝫ tamen intentio nō educandi ꝓlem non excludit.Que eſt differentia inter matrimonium legitimū ⁊ ratum. Reſpon. ẜm Ray. matrimoniū legitimum ⁊ non ratum eſt. quod legali tm̄ inſtitutione vel ꝓuincie moribꝰ inter infideles contrahiturquod ideo dicit̉ non ratum. quia ſine fide tm̄. Ratum v̓o ⁊ non legitimum eſt: quod inter fideles ⁊legitimas perſonas: ſꝫ ſine legitima ſolennitate cōtrahit̉. Quoddaꝫ v̓o eſt legitimū ⁊ ratū: qd̓ interfideles ⁊ legitimas perſonas ⁊ cū legitima ſolennitate ꝯtrahit̉.Utrum ꝯcubitus ſit de integritate matrimoiiij. Reſpon. ẜm Ri. in. iiij. ꝙ matrimoniū dupliciter poteſt ꝯſiderari. Aut qͣꝫtuꝫ ad eius perfectōꝫprimam: que eſt perfectio eſſentialis. Et ſic carnalis copula: non eſt de eius integritate. quia ſine eaeſt mr̄imoniū ratum. Aut ꝙͣtum ad eius ꝑfectōꝫſcd̓aꝫ q̄ eſt ꝑfectio aliqͦ mō accidental̓. Et ſic cōpula carnalis eſt de eius integritate: ꝑ illaꝫ em̄ efficit̉matrimonium conſummatū. Sicut dicit̉ ꝙ puerper eius deductōꝫ ad quantitatem perfectam. efficit̉ vir ꝯſummatus qui tn̄ puer exiſtens totam hꝫſuam perfectionem in eſſe primo: que reſpicit hominis eſſentiam.An aūt appellatōe viri ⁊ vxoris veniant ſponſi qͥ ſolum ꝯͣxerunt matrimoniū per verba de pn̄ti abſqꝫ carnali copula. Reſpondeo. Panormitanus in ca. ex publico. de ꝯuerſione ꝯiug. ꝑ tex. illūdicit. ꝙ appellatione viri ⁊ vxoris intelligit̉ de hisqͥ matrimoniū ꝯſummauerūt: non aūt de his quiſolū ꝯͣxerunt per verba de pn̄ti. Quod facit ad. q.in qua al̓s in ciuitate ſenaꝝ dicit ſe ꝯſuluiſſe. Statuto illiꝰ ciuitatis cauet̉. ꝙ vxore decedente ſine filijs maritus lucret̉ dimidiam ꝑtem dotis.Contigit iuuenem ꝯͣxiſſe matrimonium ꝑ verba de pn̄ti cum qͣdam puella ⁊ matrimonio nonꝯſummato puella deceſſit: querebat̉. vtꝝ ſponſusdeberet lucrari dimidiam dotis. Multi dixeruntꝙ ſic: fundantes ſe. qꝛ matrimoniū dicit̉. ⁊ ꝯiuges