ꝙ admitti poteſt.Qualiter autē admittat̉ ꝓbatio. Rn̄dit Dir. li.iiij. ẜm Io. ꝙ ꝓprio iuramēto. extra de ſen. ex. ſi v̓oel. ij. vel alio modo ſi poteſt: probando ſe fuiſſe inalio loco vel exͣ dyoceſim ẜm Ber. Inno. ⁊ Hoſt.in. d. cum in tua. niſi preſumptio aliqua ſit contraeum. quia tunc nō crederet̉ iuramento ſuo. ꝓ hocꝙ in dependentibꝰ a cōſcientia alicuiꝰ. non ſtaturiuramento illius vbi ſint alique cōiecture in contrariū. vt dicit Panor. in. c. vidua. de regula. Predicta vera ſunt in foro cōtentioſo. Secus autē dicendum in foro anime. vbi conſcientie ſue ſtatur.Et vt dictuꝫ eſt vbi quis eſſet ſine omni culpa. ibinullo modo poteſt eſſe pena. Quid em̄ peccat quip̄ſentis legis inſcius priſtinā ſequit̉ obſeruantiā:C. de teſta. l. iubemus in fi.¶ Utrū conſtitutio reſpiciat p̄terita. Rn̄. futuratm̄ reſpicit: non p̄terita. d. c. cognoſcentes. niſi inea nominatim de p̄teritis caueat̉. extra eo. c. fi. Sꝫadde ſingulariſſimū dictū ſemper menti tenendūPanor. in. c. quoniā ſymoniaca. de ſy. ꝙ ꝯſtitutioiuris antiqui declaratoria: addens nouaꝫ penamnō extenditur reſpectu pene ad p̄terita. Et ſic reſpectu illius pene cenſet̉ noua conſtitutio: qd̓ optime ꝓbat̉ ibi. Nam licet ante illā cōſtitutionē concilij ſymonia cōmitteret̉ in receptione monialiuꝫp̄cio dato: tn̄ iſta pena nō erat ſic ſtatuta .ſ. ꝙ moniales cōmittentes ſymoniā in eaꝝ receptione: expellerent̉ de monaſterio ⁊ in artioribus monaſterijs ad agendū penitentiā detruderent̉: que penanō extendit̉ ad moniales ꝑ ſymoniā ante iſtā conſtitutionē receptas. Hanc opinionē tenet Pau.de eleaꝫ. in ꝓhemio clementinaꝝ. Idē Car. ꝑ glo.in cle. ex graui. de vſur. vbi dicit̉ ꝙ cōſtitutio quoad penā concernit futura. Et ſic vult ꝙ cōſtitutiopenalis habens etiā rōnes de p̄terito: quo ad penam concernit futura tm̄. Idē Land̓. Idem Panor. in. d. c. fi. vbi dicit ſingulariter ꝙ cōſtitutio iuris naturalis declaratoria extenditur ad preteritaRatio quia ille qui declarat: nihil de nouo inducit. l. heredes palā. ff. de teſta. vnde potius ligat cōſtitutio antiqua ꝙͣ noua declaratoria. Et per hocceſſat ratio. c. cū tu. de vſur. vbi videtur declarareius naturale ⁊ diuinū. Non em̄ de nouo damnatvſurarios. ſꝫ potius declarat eos de iure diuino reprobatos. Et plus dicit Panor. ꝙ vbi conſtitutioeſt ꝑtim declaratoria ⁊ partim noui iurꝭ edictorialicet concernat p̄terita inqͣntū eſt declaratoria: nōtamē inquantū eſt noui iurꝭ edictoria. None exemplum. Dicit cōſtitutio ꝙ nemo audeat vſurasexercere. ⁊ quicunqꝫ exercuerit puniat̉ ꝓublicatione omniū bonoꝝ. Nam certe licet factū ſit dānatum de p̄terito: tamen pena publicatōnis cum ſitde nouo. nō extendet̉ ad eos qͥ vſuras exercuerūtante iſtā conſtitutionē.¶ Et per p̄dicta ſoluit̉ queſtio q̄ quotidie accciditDe iure cōmuni: exigētes pedagia a clericis: ſuntexcōmunicati excōicatione papali dūtaxat. vt inc. qͣꝫqͣꝫ. de cēſi. li. vj. Sed ꝑ quaſdā extrauagātes. ⁊ꝓceſſum curie a tꝑe pauli ſcd̓i ſunt excōicati excōiLexcatione papali. Pone qͥdā gabellarij ante dictasextͣuagantes. ⁊ dictū ꝓceſſum: exegerunt pedagiaa clericis: qui gabellarij indurati ꝑmanſerūt in dicta excōmunicatione ep̄ali. d. c. ꝙͣqͣꝫ. Et etiaꝫ poſtdictas extrauagantes. ⁊ ꝓceſſum. Querit̉ an nonobſtantibꝰ dictis extrauagantibꝰ ⁊ ꝓceſſu: poſſintabſolui ab ep̄o de dicta excōicatione. An v̓o ꝓpterhmōi extrauagātes ſint ⁊ ipſi excōicati excōicatione papali. Rn̄. patet ex dictis: ꝙ licet hmōi conſtitutiones ſequētes ſint iurꝭ veteris declaratorie. tn̄ꝙͣtū ad penas excōicationis vel alias penas in eiscōtentas: nō extendunt̉ ad p̄terita. ⁊ ſic nec ad illos: quare optime ep̄s poterit eos abſoluere. Idēdic in ſimilibꝰ caſibus.¶ Utrū poſterior cōſtitutio tollat priorē. Rn̄. tollit etiā ſi de pͥori nullā faciat mentionē. exͣ de ꝯgna.ſpi. c. j. licet ſecus ſit in reſcriptis. extra de reſcriptꝭceterum. ⁊. c. ex parte.¶ Nunqͥd autē cōſtitutio de nouo edita tollat cōſuetudines ⁊ ſtatuta particularia locoꝝ vel perſonarum ſingulariū. Rn̄. ẜm doc. ꝙ no. dū tamenſint rōnabilia. cuꝫ ſint facti ⁊ in facto conſiſtant. etea poteſt papa ꝓbabiliter ignorare niſi de hoc expreſſam mentionē cōſtitutio fecerit. extra de cōſti.c. licet. li. vj.¶ Quid ſi ep̄s fecit ſtatutū ⁊ papa fecit poſtea cōſtitutionē nouā contrariā ſtatuto. quo ſolū cauet̉ius commune. vt extra de eta. ⁊ quali. p̄terea. queꝙͣtū ad p̄ſentationes patronoꝝ eſt hodie reuocata. extra de inſti. ſi is. li. vj. Nunqͥd ſublatū eſt ſtatutum ep̄i quo id ſimplicit̓ continebat̉ qd̓ dicit dicta decre. preterea. Et ſic de multis alijs. Rn̄. ẜmDirectoriā ꝙ ſicut ſublatum eſt ius cōmune: ita ⁊ſtatutū qd̓ ſimplicit̓ continebat ius cōmune. cumillud nō ſit facti. nec cōſiſtat in facto. immo ſit iure⁊ conſiſtit in iure. cum hoc caſu ceſſet ratio. d. c. li.cet. ẜm Inno. ⁊ Hoſtien̄. Et ſi contrariū diceret̉:iam epiſcopi poſſent tollere poteſtatem ſummopontifici faciendi iura in dyoceſibus ſuis in ſtatuendo ſimplicit̓ que iure cauent̉. hec notāt Archi.⁊ Io. an̄. in. d. c. licet.Intiuet ſum.¶ Utrum leges humane obligent in foro conſcientie? Reſpon. ẜm Tho. pͥma ſecunde queſtionexcvj. leges humane ſi iuſte ſint habent vim obligationis in foro conſcientie a lege eterna a quā deriuantur ẜm illud Prouerb̓. viij. per me reges regnant ⁊cͣ. Dicunt̉ autē leges iuſte. Primo ex finequando ſcilicet ordinant̉ ad bonum cōmune. Secundo ex auctoritate ſcilicet quando lex lata nonexcedit poteſtatē ferentis. Tercio ex forma quando ſcilicet ẜm equalitateꝫ proportionis imponuntur ſubditis onera ad bonum commune. Et ẜmhoc leges huiuſmodi onera imponētes iuſte ſunt⁊ obligant in foro conſcientie diſtinc. ix. quicunqꝫ:leges v̓o iniuſte non obligant. Sed ad ſciendumquando leges humane ligant in foro conſcientieponunt̉ due regule ſingulares: ꝑ quas ſoluunturqueſtiones infinite: quas format Panor. ex mente docto. in capitulo. quia pleriqꝫ. de immu. eccle.Prima regula eſt. vbicunqꝫ ius poſitiuū habens