Legatusfratrum minoꝝ videtur aliud dicendū. de qͦ videſupra Exemptus. Item exemptus a iuriſditionecuiuſlibet ordinarij: non intelligit̉ exemptus a iuriſditione legati. Ipſum eximentis.An autē legatus de latere poſſit alterare legatafacta ad certum vſum pium. ⁊ cōmutare in aliumvſum. Reſpon. pe. de peruſio videt̉ diſtinguere.ꝙ aut ille vſus poteſt impleri de iure ⁊ de facto. puta. quia legauit quis. vt monaſterium fieret in talidioceſi. Epiſcopꝰ eſt contentus. Et ſic tenet de iure ⁊ nullum aliud impedimentū eſt in facto. quiapecunia eſt parata ⁊ cetera alia neceſſaria: nec eſtqui aduerſetur. Et ſic poteſt fieri de facto. Et tucdico ꝙ nō pōt ꝯuerti in aliū vſum. Et iſte ē caſusc. nos quidē. de teſta. Aut ille vſus poteſt impleride iure. ſꝫ non de facto. puta. ꝓpter guerram vel qꝛpecunia eſt modica vel nō eſt locus in eccleſia vbilegauit pro capella fienda ⁊ huiuſmodi. Et iſte eſtcaſus. l. legatam. ff. de admi. rerum ad ci. perti. Ettunc poteſt fieri cōmutatio auctoritate ſuperiorisetiā ſi in teſtamento ſit clauſula ꝙ nō poſſit cōuerti ad alium vſum ꝙͣ deputatū. Ratio. quia voluntas teſtatoris debꝫ interp̄tari ẜm ius cōmune. vtres magis valeat qͣꝫ pereat. Et ideo cū de iure cōmuni poſſit in alium vſum cōuerti. non obſtat talis clauſula ergo ⁊cͣ. Et ex his dicit Spe. ꝙ ſi mihilegatur vt vadā vltra mare ⁊ nullus audet ire. ꝙcōſeqͣr legatū licet nō vadā dūmō vadā ad ſimilēlocum. Similiter ſi teſtator legat ꝓ labore itinerisvel penitentie ſibi iniuncte vt vadam romam: etpropter impedimentuꝫ non poſſum ire: cōſequarlegatum. dumodo ad locū conſimilem vadam. d.l. legatam. Excipitur tamen qd̓ legatur pro ſubſidio terre ſancte: quia ſi nunc nō poſſum. expectabo tempus. ⁊ ſeruabit̉ legatum capitulo magne.extra de voto. Aut vſus poteſt impleri de facto ſꝫnon de iure. Et tunc aut hoc eſt quia nō eſt ad aliquem finē honeſtum. puta. legat quis capitulo vtfiat ludus theatralis in eccleſia qui eſt illicitus. Etſic legatum eſt inutile. ⁊ non fiet conuerſio. vel nōpoteſt fieri de iure. Non quia nō ſit ad finem honeſtū. ſed quia ius prohibet. Et ſic fiet cōuerſio inalium vſum honeſtum. vt eſt caſus in. l. legatū. ff.de vſufru. le. Et ſic intellige dictū capitulum. nosin v̓. non poteſt impleri .ſ. de iure. Exemplū. teſtator legat ꝙ p̄dicatores vel minores ſe conferant adhabitandū in domibꝰ ſuis. ⁊ celebrent ibi diuinaꝓ ſalute anime ſue. hoc de iure fieri non poteſt ꝑcapitulum vnicū. de ex. prela. li. vj. tamen vſus eſthoneſtus. quia ꝓ anima ⁊ cultū diuino. Similit̓legat vt fiat eccleſia in tali loco nō poteſt fieri ꝓpterpriuilegiū quod habent p̄dicatores ⁊ minores dediſtantia canaꝝ ⁊ hmōi. Et id̓o fiet in alio loco cōgruo ⁊ honeſto.Cuius auctoritate fiet talis cōmutatio. Reſpōdit dictus pe. ꝙ ſi non ſubeſt cauſa. puta. quia poteſt de iure ⁊ de facto impleri. tunc ſolus papa poteſt. d. l. legatam. ⁊ cle. quia contingit. de reli. do.Si ſubeſt cauſa legitima: poteſt dioceſanus: etiaꝫſi poſſet impleri de iure ⁊ de facto. niſi teſtator prouidiſſet quid fiendum de legato: vſu non impletoquia ſi prouidiſſet nō poſſet fieri cōmutatio. SedBar. in. d. l. legatam. dat optimaꝫ diſtinctionemtrimēbrem per illam. l. dicens. ꝙ quando relinqͥtur vt fiat aliquod opus non licitum. tunc cōuertitur in aliud opus licitum auctoritate ꝓximi ſuperioris: cauſa cognita vocatis his quoꝝ intereſſepoteſt. vt. l. legatum. ff. de vſufru. le. Si v̓o poteſtlicite fieri: tunc ſi pecunia ꝓ hoc relicta ſufficit: nōpoteſt conuerti in alium vſum niſi auctoritate pͥncipis. vt. d̓. l. legatam. in principio. Aut nō ſufficit⁊ tunc poteſt conuerti in alium vſum abſqꝫ principis auctoritate. vt. d. l. legatam. in fi. hec Barto.Et hec diſtinctio euacuat queſtionē noſtram princiꝑalem ⁊ omnes alias. Et vide ad hoc nota. perBal. Ang. ⁊ Sali. in. l. ſi teſtamentū. C. de teſta.vbi ſtrictius dicunt ꝙ nō licet pape alterare vſumillarum rerum que per fideles ſunt relicte. Et hocintellige de potentia ordinaria. ſed de potentia abſoluta bene poteſt ipſe ſolus. d. cle. quia contingitd. l. legatam. et. d. l. legatum. dūtamen in ipſa alteratione: quam facit papa ſeu imperator: appareatde cauſa. Nam debet conſtare principem velle vtiſuprema poteſtate ẜm Inno. capitulo innotuitde electi. Et dicit Bal. ꝙ raro debet princeps vtiplenitudine poteſtatis. Omnis tamen ratio motiua principis habetur pro cauſa ẜm Bal. in. l. reſcripta. C. de p̄cibus imperatori offerendis. Et ſoli principi conuenit dicere. ſic fiat. Alij autē debētdicere. fiat iuſticia.Utrum autē quando debet fieri cōmutatio requiratur conſenſus heredis grauati. Reſponditpe. de peru. ꝙ ſi nō poteſt impleri de iure vel de facto. requirit̉ conſenſus heredis ⁊ eccleſie cui fit legatum ⁊ ita loquit̉. d. l. legatum. Idē dic qn̄cunqꝫex cauſa legitima debet fieri cōmutatio.Quid autē ſi dubitetur: an ſit cauſa legitima vtfiat cōmutatio vel eccleſia cui legatur vel heredesnon conſentiunt. Reſpondit dictus Pe. ꝙ ſolusepiſcopus poterit. Et ſi eccleſia cui legatur conſentit vt fiat commutatio. ⁊ heredes contradicāt: nihilominus epiſcopus fauebit eccleſie legatarie: fauore voluntatis adimplende ⁊ non heredi. Uideetiam Ludo. ro. in ſuis ſingularibus. vbi dicit ꝙſi teſtator legauit eccleſie decem conuertenda in calicem vel mille vt conſtruatur eccleſia. Si non eſtopus eccleſie illud fieri. de cōſenſu epiſcopi poteſtin aliud conuerti. quia vbicunqꝫ aliquid relinquitur in vſum pium: quo nō eſt opus. poteſt ꝑ ep̄mſolum fieri tranſlatio nihil tamē allegat.Legatus quātūcunqꝫ plenam legationem habeat. ſiue etiā habeat p̄textu eccleſie ſue. nō habetex hoc poteſtatem cōferendi beneficia. niſi ei ſpecialiter ſit cōceſſum vel niſi ſit cardinalis. extra eo.officij. li. vj. Quod ſi eccleſia habet patronū laicū.non poteſt conferri per legatum: niſi ei quē patronus p̄ſentaret. Eodē modo ſi habet patronū clericum: cui patronatus cōpetit ratione ſui patrimonij. extra de iure pa. cum dilectus. Secus ſi clerieſit patronus rōne eccleſie. vel etiā ſi ſit collegium.