¶ Sed an remedio dicta. l. ſiquis. poſſit renunciari. ſcilicet exceptioni doli: qui dolus eſt in re ipſa.Reſpondit Bart. vbi sͣ. ꝙ ſic. non tamen ꝓpterhoc putat ꝙ ſufficiat ſimpliciter renunciare exceptioni doli: niſi exprimatur ꝙ renunciat beneficōdicta. l. ſiquis. vel per alia verba que tantundē importent. nam illud renunciare eſt donare. vt in. l.ſiqͥs. delegauerit. ff. d̓ noua. Et ſic ad modicā quātitatem refertur.Et per predicta apparet ſo. de alia qōn quamponit Archi. floren̄. Pone. Creditori meo feci publicam donationem. c. floren. quia nihil inde ſperabam habere: vel ne incurrerem aliquod damnum. virum poſt hanc donatōnem: poſſim aliqͥdde bonis eius inuentis: vel ab alio oblatis recipere. et ſi accepi an tenear eidem reſtituere? Dicēdūꝙ poſſuꝫ recipere et retinere. De ratione eniꝫ donantis eſt liberalis et voluntaria tranſlatō. quodnon contingit in caſu poſito. Et ideo ſibi licebit ſatiſfacere de bonis illius inuentis quemadmoduꝫlicet alijs damnificatis quaſi nō donaſſet.Utrum liceat aliquid vendere pluſꝙͣ valeat:Reſpon. ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxxvij. ꝙ cariꝰ vendere vel vilius emere rem qͣꝫ valeat: eſt iniuſtum:niſi res que venditur cedat in detrimentum venditoris: qͥ multū re illa indiget. naꝫ in tali caſu iuſtum precium eſt: vt non ſolum reſpiciatur ad reꝫque venditur: ſed etiam ad damnum quod venditor incurrit ex venditione. et ſic licite poteſt vendere plus ꝙͣ valeat ẜm ſe: ꝙͣuis non vendat̉ plusꝙͣ valeat ip̄i venditori. Quod ſi emptor iuuetur exre quam emit: ſed venditor non damnificatur: carendo re illa: non debet eam ſuperuendere: quiavtilitas que alteri accreſcit: non eſt ex vendente: ſꝫex conditione ementis. nullus autem debet vendere alteri quod nō ē ſuum. Quod autem diciturꝙ licitum eſt contrahentibus ſe decipere vſqꝫ addimidiam iuſti precij. Dic ẜm Innocen. in. c. in ciuitate. de vſur. ꝙ illud procedit iure fori: non iurepoli. et quo ad deum non procedit: ſed ius poſitiuum noluit dare actionem pro modica leſione inodium litium. Sed ſolum quando eſt magnꝰ exceſſus. puta. quando aliquis eſt deceptus vltra dimidiam iuſti precij. Emitur autem ẜm Azonemres minus dimidio iuſti precij: ſi res valet decemet venditor pro quinqꝫ minus vno denario. et ſicdecipitur venditor. Si autem valet decem ⁊ ematur pro quīdecim et vno denario. deceptio eſt vltra dimidium iuſti precij. et ſic decipitur emptor.Alij dicūt ꝙ tunc ē deceptio vltra dimidiam iuſtiprecij. quando res valens decem emitur pro. xxj.Sed prima ſententia eſt verior ẜm Hoſt. ⁊ Ber.in. c. cum cauſa. extra eo. Idem Panormitanꝰ ibi.dicens ꝙ ẜm aliam opinionem non eſſet reperirecaſum deceptionis in venditore. Nam ſi res valet decem oportet ꝙ daretur pro nihilo vel pro minus. quod non eſſet poſſibile nam emptio eſſet ſine precio. Ius autem diuinum nihil impunitumrelinquit. vnde ẜm legem diuinam illicitum reputatur. ſi in emptione et venditione nō ſit obſerua-Emptiota equalitas iuſticie. et tenetur ille qui plus habetrecompenſare ei qui damnificatus eſt: ſi ſit notabile damnum. quod ideo dico: quia iuſtum precium rerum quandoqꝫ non eſt punctualiter determinatum: ſed magis in quadam extimatōne conſiſtit. Ita ꝙ modica additio vel diminutio non videtur tollere equalitatem iuſticie. Ad predicta facit ꝙ quidam dicunt. ꝙ iſta equalitas iuſticie habet quandam latitudinem ⁊ tres gradus. Primꝰdicitur pius. Scd̓us diſcretus. Tercius vero rigidus. Perbigratia. Sunt decem petie panni eiuſdem bonitatis ⁊ expenſaꝝ harum tamen peciarūꝓpter varia capita: circa illas a varijs varia extimatio fiet. et reperient̉ ipſi extimatores circa illas tripliciter variari. Quidā extimabunt quamlibet illarum precij. l. ducatorum. Et hic poteſt dici gradus pius. Alij v̓o. l. cum dimidio: et talis poteſtdici gradus diſcretus. Alij v̓o. lj. ⁊ hic vocat̉ gradus rigidus. Et tn̄ omnia iſta precia intra dictamequalitatem iuſticie ꝯprehendentur. Si auteꝫ vl̓tra iſtam equalitatem aliquid vendat̉: ſi notabileeſt: reſtitui debet: maxime ſi ex altero iſtoꝝ quatuor procedat. Primo. ſi ex ignorātia. Scd̓o. ſi ex metis leuitate aperta vel p̄ſumpta. Tercio. ex quacūqꝫ magna egeſtate. Quarto. ex quacunqꝫ magnaneceſſitate ad hoc ꝯpellente. Ex quibꝰ comprehēdi pōt. ꝙ talis contractus non procedit ex mera ⁊gratuita voluntate. nam talis defrandatio in minus emendo: ꝯtra charitatem eſt: licet ex vtriuſqꝫpartis conſenſu talis ꝯtractus procedere videat̉.nam ẜm ph̓m. iij. ethi. Ignorantia ⁊ aliqualis coactio excludunt voluntarium. Et ẜm hoc pōt intelligi id qd̓ notat do. an. in. d. c. quia pleriqꝫ. ⁊ panor. ibi vbi facit differentiam. An emens fuerit ꝑſona ſagax vel ignorans. vt primo caſu: venditorplus tunc vendens ꝙͣ valeat: nō teneatur ad reſtitutōnem. Scd̓o v̓o ſic. Et plus dicit Panor. in. c.cum cauſam. de teſti. ꝙ ſi tam venditor qͣꝫ emptorſciebant naturam rei ⁊ valorem. tunc nullum ſubeſt peccatū. licet res ſit vendita pro maiori vel minori precio. Predicta intellige: ceſſante magna neceſſitate ⁊ nō aliter vt dictum eſt.Utrum quis compelli poſſit ad vendendumrem ſuam. Rn̄. ẜm Panor. in. c. j. e. ti. ẜm ꝯmuniorem opi. ꝙ aut qͥs expoſuit rem ſuā venalē: aut n̄Primo caſu in his q̄ ſunt neceſſaria ad vitā hoīs:pōt ſuꝑior ſtatuere iuſtū preciū. Naꝫ intereſt ſuperioris ꝓuidere vtilitati ſubiectoꝝ et reipublice.Et in iſtis dꝫ intelligi. d. c. j. ⁊ iura ſil̓ia. Ex quo infert Bal. in. l. j. C. de ep̄i. au. ꝙ cū vita homīs nōpoſſit duci ſine veſtimentis et ſine hoſpitio. ꝙ etiam in domibus aptis ad locandum. et in pannispoteſt ſtatui certum precium. Et ita iam dudumactum fuit padue in domibus cōducēdis ꝑ ſcholares. Nam quelibet domus apta fuit deſcriptain certo libro. ⁊ deſcripta penſio annalis. In alijsv̓o q̄ nō ſunt neceſſaria ad vitā habet locum. l. dudum. C. de contrahē. emp. et. l. nemo exterus. Lde iude. vbi habetur ꝙ nemo poteſt compelli advendendum rem ſuaꝫ: nec quis pōt apponere p̄