quod ipſe cōmiſit Ex quo oſtendi me non e diffinito iddefendere quod in græcis legerē ſed ea expreſſiſſe quælegeram ut lectoris arbitrio derelinquerē utrū probādaeſſent an improbanda Iu igitur ne quod ego petieramnon faceres nouū argumētū repperiſti ut aſſereres gētiles qui in chriſtū credidiſſent legis onere liberos: eosautē qui ex iudxis crederēt legi eſſe ſubiectoſ: ut ꝑ utrorūqꝫ perſonā et paulus recte reprehēderet eoſ qui legeſeruarent quaſi doctor gentiū: et Petrus iure reprehenderetur qui princeps circūciſionis id imperauit gētilibꝫquod ſoli qui ex iudxis erant debuerint obſeruare hocſi placet īmo qui placet ut quicūqꝫ credunt ex iudxis debitores ſint legis faciēdæ Tu ut Epiſcopus intoto orbenotiſſimus debes hanc promulgare ſententiā: et in aſſēſum tuuꝫ oēs coepiſcopos trahere. Ego in paruo tuguriūculo cū monachis ideſt cū compeccatoribꝫ meis demagnis ſtatuere non audeo niſi hoc īgenue cōfiteri memaiorū ſcripta legere: et in cōmentariis ſecūdum omniuꝫ cōſuetudinē uarias ponere explanationes ut ē multis ſequatur unuſquiſqꝫ quod uelit quod quidē te putoet in ſeculari litteratura et in diuinis libris legiſſe et provi lulturitſabaſſe Hanc aūt explanationeꝫ quā primus Origenes īIutumtr rut iiodecimo ſtromatū libro ubi epiſtolā Pauli ad Galathasxvxxijinterpretatur et cæteri deinceps īterpretes ſūt ſecuti illauel maxime cauſa ſubītroducunt ut Porphyrio reſpondeant blaſphemati qui pauli arguit procacitātē ꝙ principeꝫ apoſtolorū Petrū auſus eſt reprehēdere et arguere in faciē Ac ratione cōſtringere quod male fecerit: ideſt in eo errore fuerit in quo fuit ipſe qui aliū arguit delinquentē. Quid dicā de Ioanne qui duduꝫ in pōtificaligradu cōſtantinopolitanam rexit eccleſiaꝫ et proprie ſuper hoc capitulo latiſſimū exarauit librū ī quo origeniset ueterū ſētentias eſt ſecutus Si igr̄ me reprehendiſ errantē patere me q̄ſo errare cū talib et me cū erroriſ meimultos ſocioſ habere perſpexeris: tu ueritatis tuæ ſaltēunum ad ſtipulatorē proferre debebis Hæc de explanatione unius capituli epiſtolæ ad Galathas: Sed ne uidear aduerſū rationē tuā niti numero et occaſione illuſtriūſubterfugere ueritatē nec manuꝫ audere cōſerere breuiter de ſcripturis exempla proponā In actibus apoſtolorū uox facta eſt ad Petrū dicēs Surge petre occide etmanduca ideſt omnia animalia quadrupēdū et ſerpētuꝫterræ et uolatilium cæli: Quo dicto oſtenditur nullū homineꝫ ſecundum naturam eſſe pollutum: ſed æqualiteromnes ad chriſti euāgeliū prouocari: Ad quod Petrusreſpondit abſit Quia nunꝙͣ māducaui commune et immūdū Et uox ſecūdo de cælo ad eū facta eſt dicēſ Quædeus mundauit tu ne commune dixeris. Iuit itaqꝫ cæſaream et ingreſſus ad corneliuꝫ aperiēſqꝫ os ſuuꝫ dixitIn ueritate comperi quia nō eſt perſonarū acceptor deus: Sed ī omni gēte qui timet eū et operatur iuſtitiaꝫacceptus eſt illi Peniqꝫ cecidit ſpiritus ſanctus ſuꝑ eoset obſtupuerūt ex circūciſione fideles qui uenerant cuꝫPetro ꝙ et in nationeſ. gratia ſpiritus ſancti fuiſſet effuſa: Tunc reſpondit Petrus nunquid aquaꝫ quis prohibere poteſt ut nō baptizētur hi qui ſpirituꝫ ſanctuꝫ acceperūt ſicut et nos Et iuſſit eos in nomine ieſu chriſtiibaptizari Audiuerūt autem apoſtoli et fratres qui erant:iudxa quia et gentes receperūt uerbum dei Cum auteꝫaſcendiſſet Petrus Hieroſolymā diſceptabāt aduerſusilluꝫ qui erant ex circunciſione dicētiſ Quare introiſti aduiros preputiū habentes et manducaſti cum illis; Quibus omni ratione expoſita nouiſſime orationē ſuā hocſermone cōcluſit Si ergo eādeꝫ gratiā dedit illis deusſicut et nobis qui credidimus in dominū ieſuꝫ chriſtuꝫego quis eraꝫ qui poſſeꝫ prohibere deum His auditistacuerunt: et glorificauerunt deum dicentes Ergo et gētibus deus pœnitentiam ad uitā dedit Rurſū cū multoL7Ipoſt tempore Paulus et Barnabas ueniſſent antiochiāet congregata eccleſia retuliſſēt quanta feciſſet deus cūillis: et quia aperuiſſet deus gentibꝫ oſtiū fidei quidamdeſcendentes de. iudæa docebant fratres atqꝫ dicebantNiſi circundamini ſcd̓m morē moyſi non poteſtis ſaluifieri Commota igitur ſeditione non minima aduerſusPaulum et Barnabam ſtatuerunt aſcendere et ipſi quiaccuſabātur: et hi qͥ acculabāt ad apoſtoloſ et p̄ſbyteroſhieroſolymā ſuper hac quæſtione Cunqꝫ hieroſolymāprexiſſent exurrexerunt qͥdā de hæreſi phariſæoꝝ qͥ crediderāt ī chriſtū dicētes Oportet circūcidi eos et p̄cipere illis ut ſeruent legem moyſi. Et cū magna ſuper hocuerbo oriretur quæſtio Petrus ſolita libertate: Hiri inquit fratres uos ſcitis quoniam ab antiquis diebus innobis elegit deus per os meuꝫ audire gēteſ uerbū euāgelii: et credere: et qui nouit corda deus teſtimonium ꝑhiuuit dans illis ſpiritum ſanctuꝫ: ſicut et nobis: et nihildiſcreuit īter nos et illos fide purificans corda illorumNunc autem quid tentatis deum imponere iugum ſuꝑceruicem diſcipulorum quod neqꝫ patres noſtri: neqꝫnos portare potuimus. Sed per gratiaꝫ domini noſtriieſu chriſti credimus ſaluari quemadmodum et illiTacuit autem omnis multitudo et in ſententia eius Iacobus apoſtoluſ et omnes ſimul preſbyteri tranſieruntHæc non debent moleſta ēe lectori: ſed et mihi et illi utilia: ut probemus ante apoſtolus paulum non ignoraſſepetrum īmo principē huius eſſe decreti legem poſt euāgelium non eſſe ſeruandam. Peniqꝫ tantæ auctoritatispetrus fuit ut paulus in epiſtola ſcripſerit ſua. Deindepoſt annos tres ueni hieroſolymam uidere petrum: etmanſi apud eum diebus quindecim: Rurſumqꝫ in conſequentibus poſt annos quatuordecim aſcendi iterumhieroſolymam cum Barnaba aſſumpto et Tito: Aſcendi autem ſecundum reuelationem: et expoſui eis euangelium quod prædico in gentibus oſtendens non habuiſſe ſecuritatem prædicandi euangelii niſi petri et qui cuꝫeo erant fuiſſet ſententia roboratum. Statimqꝫ ſequiturSeparatiꝫ autem his qui uidebātur aliquid eſſe: ne forte in uacuum currereꝫ aut cucurriſſem: Quare ſeparatiꝫet non publice? Ne forte fidelibus ex numero iudæorūqui legem putabant eſſe ſeruandam et ſic credenduꝫ indominum ſaluatorem fidei ſcandaluꝫ naſceretur: Ergoeo tempore cuꝫ petrus ueniſſet anthiochiam licet hocapoſtolorū acta non ſcribant: Sed affirmanti paulo credēdū ſit ī faciē illi paulꝰ reſtitiſſe ſe ſcribit qͥa rep̄hēſibiliſerat priꝰ .n. ꝙͣ uēirēt qͥdā ab Iacobo cū gētibꝫ edebat:cū aūt uēſſēt ſubtrahebat ſe et ſegregabat timēs eoſ quiex circūciſiōe erāt et cōſenſerūt cū eo cæteri iudei ita utbarnabas abduceretur ab his ī illa ſimulatione: Sꝫ cuꝫuidiſſē īqͥt ꝙ n̄ rcte īgrediūtur ad ueritatē euāgelii dixitpetro coraꝫ omnibꝫ Si tu cum ſis iudæus gentiliter etnon iudaice uiuis quomodo cogis gentes iudaizare eſcætera Nulli ergo dubiū eſt ꝙ petrus apoſtolus ſententia huius cuius nunc præuaricatur arguitur primus auctor extiterit Cauſa aūt præuaricationiſ timor ē iudxoꝝDicit .n. ſcriptura ꝙ primū edebat cū gētibꝫ: cū aūt ueniſſēt qͥdā ab iacobo: ſubtrahebat ſe et ſegregabat timēseoſ qͥ ex circūciſione erāt. timet aūt iudxos quoꝝ ē apoſtolꝰ: ne ꝑ occaſionē gētiū a fide chriſti ſecederēt: et imtator paſtoris boni proderet gregē ſibi creditū. ſic̄ igr̄ on̄dimꝰ petrū qͥdē bene ſenſiſſe dabolitōe legis moyſaicæſꝫ ſimulatōem obſeruādæ eiꝰ timore cōpulſū Dideamꝰan ip̄e paulꝰ qͥ alium arguit tale quid fecerit. Legimusin eodem libro Perambulabat autem Pa ilus ſyriamet ciliciā cōfirmās eccleſias ꝑuenitqꝫ in debren et liſtraꝫEt ecce diſcipulus quidā erat ibi nomine Timotheꝰ filiꝰmulieris iudææ fidelis patre aūt gentilis. Huic teſtimoniū reddebant qui in liſtris erant et iconio fres: hanc