b0.LLud quod crebro diximus et ſi īperituſſermone nō tn̄ ſcīa nequaꝙͣ Paulū de humilitate: ſed de conſcientiæ ueritate dixiſſeet approbamus nunc. Profundos eniꝫ etreconditos ſenſus lingua n̄ explicat et cū ipſe ſentiat qdloquatur in alienas aures puro n̄ pōt trāſferre ſermōe.Quem cū in uernacula līgua habeat diſertiſſimuꝫ qͥppeut hebræus ex hebræis: et eruditus ad pedes. Gamalielis uiri in lege doctiſſimi ſeipſū interp̄tari cupiens inuoluitur: ſi aūt in græca līgua hoc ei accidit quā nutritꝰ intharſo cilitiæ a parua ætate ībiberat: qͥd de latinis dn̄duꝫeſt: qͥ uerbū de uerbo exprimere conātes obſcurioresfaciū t eiꝰ ſnias; et ueluti herbis creſcentibus frugū trāſguiāt ubertatē. Conabimur itaqꝫ παραφρα στῖκωσſēſus eius euoluere: et tritā ſimplicitatē eloqͥi ſuo ordini reddere atqꝫ iuncturæ: ut ſimplici ſtamine uerboruꝫfila currant: puroqꝫ ſubtegmine apoſtolici ſermonis textura ſuccreſcat. Nemo uos ſuꝑet: nemo aduerſum uosbrauiū accipiat. hoc eniꝫ græce qꝛ κατάβραβέυετcqn̄ qͥs in certamīe poſitus iniqͥtate agonithetæ uel īſidiis magiſtroꝝ βραβιον: et palmā ſibi debitā ꝑdit. Multaqꝫ ſunt uerba qͥbus iuxͣ more urbis et prouinciæ ſuæfamiliariꝰ apoſtolꝰ utatur. Ex qͥbus exempligratia pauca ponēda ſunt. Gihi aūt paꝝ eſt iudicari ab humanadie hoc eſt. απο αγθρωπινησ ημέρασ: et humanum dico: hoc ē αγθρὠπινον λέγω ού κατεναγxήσα ῦμασ hoc eſt n̄ grauaui uos: ut nūc dꝛ μηδ;ιουύασ καβράβεῦετῶ .i. aduerſus uos nullꝰ brauiūaccipiat. Quibꝰ et alijs multis uerbis uſqꝫ hodie utūturcalices. Nec hoc miremur in apoſtolo ſi utatur eiꝰ linguæ cōſuetudine: ī qua natꝰ eſt: et nutritus. Cū Hirgiliꝰalter Homerꝰ apud nos patriæ ſuæ ſeq̄ns cōſuetudineꝫſceleratū frigus appellet. Nēo igr̄ nos ſuꝑet atqꝫ deuicat uolens in humilitate lr̄æ ſeqͥ et angeloꝝ religionematqꝫ culturā: ut n̄ ſeruiatis ſpiritali intelligentiæ: ſꝫ exemplaribus futuroꝝ: q̄ nec ipſe uidet qͥ uos ſuꝑare deſiderat: ſiue uidit: utrūqꝫ .n. habetur ī græco p̄ſerti cū tumēsambulet: et incedat inflatus: mētiſqꝫ ſuperbiā geſtu corporis præferat. Noc .n. ſignificat εύβατεῦον σοβαpόσ. Fruſtra enim īflatur et tumet ſenſu carnis ſuæ carnaliter intelligens cūcta et traditionū iudaicaꝝ deliramta ꝑqͥrens: et n̄ tenēs caput oīuꝫ ſcripturaꝝ illū de quodictū eſt: caput uiri chriſtus eſt. Caput aūt ad principiūtotius corporis: eoꝝqꝫ qͥ credūt et oīs ītelligētiæ ſpalisEx capite corpꝰ eccleſiæ ꝑ ſuas cōpages atqꝫ iūcturasuitalē doctriīa cæleſtis accipit ſuccu: ut oīa paulati m̄bravegetētur: et ꝑ occultos uenaꝝ meatus fundatur defæcatꝰ ſanguis ciboꝝ et miniſtretur atqꝫ ſuccreſcat: īmo teneatur tēꝑantia corporis: ut de fōte capitis rigati artusſuccreſcant ī ꝑfectionē dei: et īpleatur ſaluatoris or̄o. pr̄uolo ut ſicut ego et tu unū ſumꝰ: ſic et iſti in nobis unūſit. Ut poſtꝙͣ chriſtꝰ nos tradiderit patri ſit deꝰ oīa ī oībus. Zale qͥd et ī uerbis et in ſenſibꝰ et in gn̓e locutiōisobſcuriſſime ſcribit ad epheſios. Deritatē aūt loqͥntes īcaritate creſcamꝰ ī illo ꝑ oīa: qͥ eſt caput xp̄s: ex quo totū corpꝰ cōpactū et connexū ꝑͤ oēm iūcturā ſūminiſtratōis ſcd̓m oꝑationē in menſurā uniuſcuiuſqꝫ m̄bri augmētū corꝑis fac̄ in ædificationē ſui ī caritate: ſuꝑ quo īcōmtariis eiuſdē epiſtolæ plenius diximꝰ: loqͥtur auteꝫuniuerſa cōtra eos qͥ credentes ex iudris in dn̄m ſaluatorē: iudaicas cerimonias ſeruare cupiebant: Suꝑ quare et in actibꝰ apoſtoloꝝ n̄ parua q̄ſtio cōcitata eſt. Dn̄et ſupra paulus ait de his qͥ magiſtros legis eſſe ſe iactāt. Nemo uos iudicꝫ in cibo et potu: ꝙ alia mūda ſit:alia īmūda: aut ī parte diei feſti: ut alios dies feſtos putēt: alios n̄ feſtos. Nobis .n. qͥ xp̄m credimꝰ reſurgentēiugis et æterna feſtiuitas eſt. Aut ī parte neomeniæ:hoc ē caleudaꝝ et mēſis noui: qn̄ decreſcēs luna finituret noctis ū̓bra tegitur. Chilitianoꝝ lum̄ æternū ē et ſēꝑſolis iuſticiæ radiis illuſtrantur: Aut in ꝑte ſabbatoꝝ utnō faciāt ſeruile opꝰ et onera n̄ portēt: qꝛ nos ſumꝰ xp̄ilibertate donati: et onera pc̄oꝝ portare deſinimꝰ. Hæeinqͥt oīa ū̓bra ſunt futuroꝝ et imagines uenturæ felicitatis: ut in qͥbus iudxi hæſitāt iuxͣ lr̄aꝫ et tenētur ī terranos iuxͣ ſp̄m trāſeamus qui ad diſtinctionē ū̓braꝝ nunccorpus appellatur. Qūo .n. in corꝑe ueritas eſt: et ī corpus ūbra mendatiū: ſic in ſp̄ali intelligentia mundꝰ oīset cibus et potus et tota feſtiuitas et ꝑpetuæ calendæ etæterna requies expectanda eſt. Quærimus qͥd dicereuoluerit in humilitate et religione angeloꝝ: aut quē ſenſū habeat. Ex quo dn̄s locutus eſt ad diſcipulos ſurgiteabeamus hīc: et relinquatur uobis domus vr̄a deſertaet locus in quo dn̄s ſpiritaliter crucifixus eſt ægyptusuocatur et ſodoma: oīs iudaicaꝝ obſeruationū culturadeſtructa eſt. et quaſcūqꝫ offerunt uictimas n̄ deo offerunt: ſed āgelis refugis et ſpiritibus īmundis. Nec mirū ſi hoc poſt paſſionē dn̄i faciāt: cū per amos quoqueprophetaꝫ dicatur ad eos. Nunqͥd hoſtias et uictimasobtuliſtis mihi quadraginta annis in deſerto domus iſrael; et aſſūpſiſtis tabernaculū moloc: et ſidꝰ dei rēphafiguras quas feciſtis ut adoretis eas. Qd̓ plenius in cōciōe iudaica Stephanus martyr exponens et reuoluēſhiſtoriā ueterē ſic locutus eſt et uitulū fecerūt in diebuſillis: et obtulerunt hoſtias idolo: et lætabantur in opibꝫmanuuꝫ ſuaꝝ: cōuerſus aūt deus eſt: et tradidit eos utcolerent militiā cæli: ſic̄ ſcriptū eſt in libro prophetarū.Militia aūt cæli n̄ tm̄ ſol appellatur et luna et aſtra rutilantia: ſed oīs angelica multitudo eoꝝqꝫ exercitꝰ: qͥ hebraice appellantur ſabaoth .i. uirtutū ſiue exercituū. vn̄et in euangelio iuxͣ Lucā legimꝰ. Et ſubito facta eſt cuꝫangelo multitudo militiæ cæleſiis laudantiū deū et dicētiū. Gloria in altiſſimis deo: et in terra pax hoībꝰ bonæuoluntatis. Facit .n. deus angelos ſuos ſpiritus et miniſtros ſuos ignē urentē: et ut ſciamus ſēper eos qͥ excolunt idola lꝫ ī tēpore hoſtias uiderentur offerre n̄ deoeas obtuliſſe: ſed angelis per Ezeciel plenius diſcimꝰ.Dedi eis iuſtificatōes et præcepta nō bona. Non enimſanguinē hircoꝝ aut tauroꝝ quærit deus: ſed ſacrificiūdn̄i ſpiritus contribulatus: cor cōtritū et humiliatum deus non ſpreuit. et propterea qui uitulū fecerūt in orebꝫet coluerunt ſidus rempha: de quo in propheta Almosplenius diſeruimus. Adorauerūt figuras quas ip̄i fecerunt: et tradidit eos ut ſeruirent militiæ cæli: quæ nūc abapoſtolo dicitur religio angelorum. Pro humilitate ingræco ταπεῖνο φροσυνήι legitur: ideſt humilitasmentis ſiue ſenſus. Vere enim humilis ſenſus et miſeranda ſuipitio deum credere hircorum atqꝫ taurorumſanguine delectari: et nidore thymiamatis: quem ſæpehomines declinamus. Quod autem ſequitur. Si mortui eſtis cum chriſto ab elementis mundi: quid adhuctanquā uiuentes in mundo decernitis; ne tetigeritis nꝫguſtaueritis neque contrectaueritis quæ ſunt oīa in interitū ipſo uſu ſecundum præcepta et doctrinas hominūquæ ſunt rationē quidē habentia ſapientiæ in ſuperſtitione et humilitate: et ad non parcendū corpori non in honore aliquo ad ſaturitatē carnis: hunc nobis ſenſū habere uidetur: Curramus per ſingula et obſcuritatem ſenſuum atqꝫ uerboꝝ chriſto reſerāte padamꝰ. Si baptizatieſtis in xp̄o et cum chriſto ī baptiſmate mortui: mortuiautem ab elementis mundi pro eo quod eſt elementis.cur mecum non dicitis. ihi abſit gloriari niſi in cruce domini mei ieſu chriſti: per quem mihi mundus crucifixus eſt: et ego mundo: et mundꝰ odit eos quoniamnon ſunt de mundo: ſicut ego ſum de mundo. Necauditis dominum dicentem ad patrem de mundo nonſunt ſicut et ego non ſum de mundo: ſed econtrario