I bbonū eſt homini ſic eſſe: malū eſt ergo hoī ſic non eſſeAlligatuſes uxori: noli quærere ſolutioneꝫ: ſolutus esab uxore noli quærere uxorem. Habet unuſquiſqꝫ noſtrum terminos ſuos. Redde mihi meum: et tu tenetuū. Si alligatus es uxori: ne illi deſ repudiū. Si ſolūtus ſuꝫ ab uxore nō q̄rā uxoreꝫ: ut ego nō ſoluā cōiugia: ſi ſemel ligata ſūt: ita tu nō liges qd̓ ſolutū ē. Siulqͣꝫ ſignificātia cōſiderāda uerboꝝ ē: qui uxorem hēt etabitor dicitur: et eē in p̄putio et ſeruus uxoris: et quomalorum ſeruorum eſt alligatus: Qui āt ſine uxore ēprimū nullius debitor eſt deīde circūciſus: tertio liberAd extremū ſolutus. Currāus ꝑ ſingula: neqꝫ enī nospatitur magnitudo uolūinis diutius ī ſingulis īmorariSi āt accepis uxorē nō peccaſti. Aliud ē non peccare:aliud bn̄facere. Et ſi nupſerit uirgo nō peccat. Non illauirgo q̄ ſe ſemel dei cultui dedicauit. Haruꝫ enī ſi quanupſerit hēbit dānationē: qꝛ̄ primā fidē irritā fecit. Siāt hoc de uiduis dictū obiecerit: quāto magis de uirginibꝫ p̄ualebit cū ēt hiſ nō liceat quibꝫ aliqn̄ licuit: uirgines enī q̄ poſt conſecrationē nupſerit nō tam adulteræſūt ꝙͣ inceſtæ. Ac ne uideretur ī eo qd̓ dixerat Et ſi nupſit uirgo nō peccauit. Rurſū cælibes ad nuptias prouocare ſtatī ſe refrenauit: et aliud īferendo īfirmauit qdcōceſſerat dicēs Tribulationē tn̄ carnis habebūt huiuſmōi: Qui ſūt iſti qui tribulationē carnis hēbūt: quibusſuꝑa indulſerat: Si acceperis uxorem nō peccaſti: et ſinupſit uirgo nō peccauit tribulationē tn̄ carnis hēbūthuiuſmōi. uos ignari reꝝ putabāuſ nuptias ſaltē carniſhēre lætitiā. Si āt nubētibꝫ et ī carne tribulatio ē ī quaſola uidebātur hēre delitias: quid erit reliquū ꝑꝑ quodnubāt: cū et ī ſpiritu et ī aīa et in ip̄a carne tribulatio ſitEgo āt uobis parco Sic ait obtēdo carnis tribulationēq̄ ſi nō maiora ſint ꝑꝑ q̄ nuber nō debeatis. Igitur hæcfres tp̄s breue eſt: Reliquū ē ut et qui hn̄t uxores ſicſint tāꝙͣ nō hn̄teſ nequāꝙͣ iā de uirginibꝫ diſputo quaſnulla ābiguitas ē eſſe felices. Ad maritos uēio. Tēpusbreue ē dn̄s prope ē ēt ſi nō īgētiſuiuerēuſ āniſ: ut antiqui hoīes tn̄ breue putādū eſſet quod hēret aliqn̄ fineꝫet eſſe ceſſaret. Nūc uero cuꝫ breuis ſit nō tā lætitia ꝙͣtribulatio nuptiarū quid accipius uxores quas cito cōgiur āmittere? Et qui flent īquit: et gaudēt et emunt etutūtur hoc mūdo: ſic ſint quaſi nō fleāt: gaudeāt: emātutātur hoc mūdo. p̄terit enī figura huiuſ mūdi. Si mūdus trāſit quo ūiuerſa ducūtur īmo figura et conuerſatio hæc mūdi q̄i nubes p̄terit. Inter cætera mūdi operanuptia p̄teribūt. Neqꝫ enī poſt reſurrectioneꝫ cōiugia.Si āt mors finis ē nuptiarū: cur nō neceſſitatē ī uoluntatē uertius? et quod īuitis extorquēdū ē: cur nō ſpe p̄miorū offerius deo? Qui ſine uxore ē ſolicitus ē: q̄ dn̄iſunt quō placeat dn̄o qui āt cū uxore ē ſolicitus ē q̄ ſūtmūdi quō placeat uxori et diuiſus ē Intueaur curaruꝫuirginis maritiqꝫ diſtātias. Uirgo dn̄o maritus uxoriplacer̄ deſiderat: et ut uxori placeat ſolicitus ē de his q̄ſunt mūdi: q̄. cū mundo utiqꝫ trāſitura ſūt et diuiſus ē īmultas ſcilicet ꝑtes ſolicitudinū miſeriaruꝫ diſtractus.Non ē huius loci nuptiaruꝫ āguſtias deſcribere et q̄i īcōmunibꝫ locis rhetorico exultare ſermone plēius ſuꝑhac re cōtra Heluidiū. Et ī eo libro quē ad Euſtochiuꝫſcripſi arbitror abſolutū Certe et Tertulliāus dum adhuc adoleſcēs eſſet luſit ī hac materia. Et p̄ceptor meuſGregorius nazāz ēuſ uirginitatē et nuptiiſdiſſerēs græcis uerſibꝫ explicauit. Nūc illud breuiter āmoneo ī latinis codicibꝫ hūc locū ita legi. Diuiſa ē mulier et uirgoꝙ quāꝙͣ hēat ſenſūſuuꝫ: et a me quoqꝫ pro qualitateloci ita ediſſertū ſit tn̄ nō ē apoſtolicæ ueritatis ſiquidēapoſtolus ita ſcripſit ut ſuꝑa trāſtulius ſolicitus ē q̄ ſūtmūdi quō placeat uxori et diuiſus ē et hac ſn̄tia diffinita trāſgreditur ad cōtinētes et uirgines et ait. ulierīnupta et uirgo cogitat q̄ ſunt dei: ut ſit ſācta et corporeet ſpiritu. Non oīs īnupta et uirgo ē Quæ āt uirgo utiqꝫ īnupta quāꝙͣ ob elegātiā dictiōis potuerit idipſū altero uerbo repeter̄ Gulier īnupta et uirgo. Del certediffinire uoluiſſe qd̓ eſſet īnupta ideſt uirgo ne et meretrices putarēus īnuptaſ nulli certe matrimonio copulatas quid ergo cogitat īnupta et uirgo q̄ dn̄i ſunt ut ſit ſācta et corpor et ſpiritu: et ſi nihil aliq̄ eſſet: ut nulla merces āplior uirginē ſequeretur ſufficeret ei hæc ſola p̄latio cogitar q̄ dn̄i ſunt. Statīqꝫ docet q̄ ſit ipſa cogitatiout ſit ſācta et corpore et ſpū. Nōnulle quippe ſūt uirgines carne non ſpiritū quaꝝ corpuſ ītegꝝ ē et aīa corrupta. Sꝫ illa uirginitas hoſtia chriſti ē cuius nec mentēcogitatio nec carnē libido maculauerit Econtrario quænupta ē cogitat q̄ ſūt mūdi quomō placeat uiro. Sicutqui uxores hēt ſolicitus ē q̄ ſuūt mūdi quomō placeatuxori: ſic nupta res mūdi cogitat quomō placeat uiro.Nos āt nō ſuus n̄ de hoc mūdo qui ī maligno poſituſeſt cuius figura p̄terit: de quo dicitur ad apoſtolos. Sieſſetis de hoc mūdo amaret utiqꝫ mūdus: qd̓ ſuū eratAc ne forſitā putaretur onus grauiſſimū caſtitatis nolētibus īponere: ſtatī iūgit cauſaſ ſuadēdi et ait hoc autēutilitateꝫ ur̄am dico: nō ut laqueū uobis initiaꝫ ſi ad idꝗd honeſtū ē et ītente facit ſeruire dn̄o abſqꝫ ulla diſtractione proprietateꝫ græcam latīus ſermo non explicat.Quibꝫ enī uerbis quis poſſit edicere προς το ῦμωυ αύτων σύμφέρον λέγωόῦχίνα βρόχον ῦμινέπίβαλοάλλα προσ το εῦσηγμον καί ξυπάρέλροντο κύρῖω απέόίσπασγωσ un̄ et in latiniſ codicibꝫ ob trāſlatiōiſ difficultatē hæc pēitus nō īueniūtur. Utāur igr̄ eo qd̓ uertius nō īponit nobis aplūſlaqueū nec cogit eſſe qd̓ nolius: ſꝫ ſuadet qd̓ honeſtū ēet decoꝝ et ītente facit ſeruire dn̄o et ſemꝑ eſſe ſolicitūet expectare paratā dn̄i uoluntatē ut cū quid impaueritq̄i ſtrenuus et armatus miles ſtatī īpleat qd̓ p̄ceptū etet hoc faciet ſine ulla diſtētatiōe q̄ data ē ſecūdū eccleſiaſten hoībꝫ huius mūdi ut diſtēdātur ī ea. ſi quis āt cōſiderat uirginē ſuā ideſt carnē laſciuir et ebuli in libidinē nec refrenar ſe pōt duplexqꝫ ei incūbit neceſſitas autaccipiēda cōiugis aut urendi. Qd̓ uult faciat nō peccatſi ducat uxorē faciat īquit qd̓ uult nō qd̓ debet. Nō peccat ſi ducatuxoreꝫ: nō tn̄ bn̄ facit ſi duxerit. Nā qui ſtatuit ī corde ſuo firmus nō hn̄s neceſſitatē ſꝫ poteſtateꝫhn̄s ſuæ uoluptatis et hoc iudicauit ī corde ſuo ſeruar̄uirginē ſuā bn̄facit. igr̄ et qui ī matrionio iūgit uirginēſuā bn̄facit et qui non iūgit melius facit. Significāteret proprie ſuꝑa dixerat. Qui ducit uxorē nō peccat hicqui ſeruat uirginē ſuā bn̄facit. Alidͦ ē āt nō peccar̄. alid̓bn̄facere. Declīa īquit a malo et fac bonū. Illud declīamuſ: hoc ſequiur. In altero īitiū ī altero perfectio ē uerū ne ī eo qd dixit et qui matrionio iūgit uirginē ſuaꝫbn̄facit: exiſtiet aliquis obſeruationē nr̄aꝫ nō ſtar̄ protinus hoc ip̄m bonū extenuat et obūbrat cōꝑatione melioris et ait. et qui nō iūgit melius facit Niſi inlaturusfuiſſet melius facit nūꝙͣ p̄miſiſſet bn̄facit. Obi āt bonūet melius ē: ibi bōi et melioris n̄ unū ē p̄miū et ubi nōunū p̄miū ibi utiqꝫ dona diuerſa. Tātū ē igr̄ īter nuptias et uirginitatē: quātū īter nō peccar̄ et bn̄facerr̄. Immo ut leuius dicā quātuꝫ inter bonū ē et melius. Finita diſputatione coniugiorum et uirginitatis et īter utrūqꝫ cauto moderāine p̄ceptorum ut neqꝫ ad ſiniſtraꝫ neqꝫ ad dexteram diuerteret: ſed uia regia graderetur etillud impleret ne ſis multum iuſtus rurſus monogamiaꝫ digaiæ cōparat: et quomō nuptias ſubdiderat uirginitati: Ita digamiā primiſ nuptiiſ ſubicit: et aitMulieralligata ē quāto tp̄r uir eiuſuiuit ꝙ ſi dormierit uir eiuſlibera ē cui uult nubat tātuꝫ in dn̄o. Beatior āt ſi ſic ꝑmāſerit ſecūdū meū cōſiliū puto āt ꝙ et ego ſpꝫ di hēā