Areſtotelis.Phylicorum
tum em̄ ſemꝑ addens excellēs oē determinatūet auferens deficere ſil̓iter: In eqͣli gͦ tꝑe mouebit finita ip̄i infinite. hoc aūt eſt impoſſibile¶ Hic ph̓s ꝓbat ꝓpoſitū ſuū. ſi in magnitudine finita eētvirtus corꝑalis infinita. vt dicūt aduerſarij veritatis illavel mouet̉ in nō tꝑe aūt in tꝑe. neutrū illoꝝ eſt dd̓m. Nōpͥmū. id eſt in nō tꝑe. qꝛ illud eſt ꝯtra ſecūdū ſuppoſitū. nōſecūdū. qꝛ ſic virtus finita ⁊ infinita mouerēt in eqͣli tꝑe.qꝛ ad virtutē finitā p̄t addi tantū ꝙ fiat equalis virtutiinfinite. Et iſtud ph̓s deducit in terminis tranſcendētibꝰhoc mō. ſit em̄ tp̄s in quo virtus infinita calefaciat deſignatū ꝑ. a. ita tn̄ ꝙ. a. ſit tp̄s finitū quodcūqꝫ voluerit. autetiā in quo depulit motu violento. ſcꝫ vis infinita. ſed tp̄sqd̓ ſignat̉ ꝑ. a. b. ſit illud in quo depulit aut calefacit virtꝰfinita. hoc em̄ neceſſe eſt eſſe longius qͣꝫ tp̄s pͥmū in qͦ mouet vis infinita. ſed cū illud tp̄s virtutis finite in aliqͣ ꝓportione ſe habeat ad tp̄s determinatū virtutis infinite. eo ꝙtriplū aūt quadruplū ad ip̄m vel in aliqua alia ꝓportioneSi igit̉ augeat̉ virtus finita mouens ſemꝑ diminuet̉ tp̄sgͦ aliqn̄ veniet ad tꝑs in quo mouet virtus infinita. ⁊ tn̄ illa potentia ſiue virtus manet finita. qꝛ aggregat̉ ex finitꝭet mouet in tꝑe. a. in quo ponebat̉ mouere virtus infinitagͦ ſeqͥtur ꝙ virtus finita ⁊ infinita mouebūt in equali tꝑeidem mobile. qd̓ eſt īpoſſibile. ſicut ꝑ ſe pꝫ cuilibet. gͦ nō cōuenit ꝙ aliqͥd finitū in magnitudine habeat in ſe potētiāinfinitam. qm̄ aliter potētia mouēs extenderet ſe vltra ſuum ſubiectū. hoc aūt intelligi nō poteſtNullū itaqꝫ finitū ꝯtingit infinitā potentiā habere neqꝫ infinitū finitā. ⁊ tn̄ ꝯtingit in minorimagnitudine ampliorē potentiā eſſe. Sed adhūc magis in maiori plurima¶ Iſta eſt tercia ꝑs huiꝰ capl̓i. in qua ph̓s oſtēdit ꝙ īpoſſibile eſt finitā potentiā eſſe in magnitudine infinita. vnuꝫtn̄ p̄mittēs quo poſſet alicui videri ꝙ in magnitudine infinita poſſet eſſe potentia finita. ita ꝙ magnitudines ⁊ virtutes ſiue potentie non ꝓportionant̉. Et eſt iſtud ꝯtingitaliqn̄ in minori corꝑe eſſe maiorē virtutē ſiue potentiā qͣꝫin maiori ſicut in paruo lapide cadēte maior eſt caliditasqͣꝫ in magno aere. ⁊ in paruo plūbo eſt maior grauitas qͣꝫin magna ſpongea Sed iſtud ph̓us ſoluit ſic dicēs. qͣꝫuisiſtud ꝯtingat tn̄ totiens poteſt duplicari aer ſiue ſpongeaꝙ maior eſſet in aere aut in ſpongea qͣꝫ in lapide aut in plūbo. Un̄ et ſi in magno aere ſit minor virtus qͣꝫ in ꝑuo lapide. tn̄ in infinita magnitudine neceſſe eſt eē potētiā maiorē qͣꝫ in quacūqꝫ alia finita. eo ꝙ finiti ad infinitū nulla ēꝓportio. ⁊ ſic nulloº infinitꝰ aer excedit̉ a paruo lapide.¶ Sit igit̉ in quo eſt a b infinitū. ſed b chꝫ potentiā quādā q̄ in aliqͦ tꝑe mouet ip̄m d: in tꝑein quo eſt eꝫ. Si igit̉ bc duplaꝫ accipio in medio mouebit tꝑe ipſius e 3. ſit em̄ hec ꝓportio.quare in zet e. mouebit ergo ſic accipiēs ſemꝑab quidē nequaqͣꝫ trāſibo. Tꝑe aūt dato ſemꝑminꝰ accipiā. infinita gͦ potētia erit. Oēm em̄finitā potētiā excellit. Oīs aūt finite potētie neceſſe eſt finitū eſſe ⁊ tēpus. Si em̄ in quodā tāta maior in minori quidē. determinato aūt mouebit tꝑe ẜm ꝯuerſionē ꝓportōis. Infinita em̄
om̄is potentia ſicut multitudo ⁊ magnitudoexcellens om̄e finitum.¶ Fric ph̓s oſtēdit qd̓ dcm̄ eſt. ſcꝫ ꝙ īpoſſibile eſt finitaꝫpotentiā eſſe in magnitudine infinita duabꝰ rōibꝰ. Quarū pͥma eſt. ſi in magnitudine infinita eſſet ꝟtus finita ſignent̉ p̄dicta terminis tranſcēdētibꝰ. ⁊ ſit magnitudo infinita ẜm aduerſariū veritatis ſignata ꝑ. a. b. in qua infinita magnitudine ponat̉ eſſe ꝟtus finita. ⁊ de magnitudineilla infinita ſumat̉ aliqͣ ꝑs finita q̄ ẜcat̉ ꝑ. b. c. ⁊ ſumat̉ mobile qd̓ ſignificat̉ ꝑ. d. in aliqͦ tꝑe finito qd̓ ẜcatur ꝑ. e. 3. Sigͦ aliqͥs acceperit de magnitudine pͥma infinita ſignata ꝑa. b. magnitudinē duplā ad illā ſecūdaꝫ q̄ fuit. b. c. tūc illamouebit. d. in medietate tꝑis. e. 3. qꝛ talis eſt ꝓportio mouentis ad tp̄s ꝙ qͣꝫto mouens fuerit fortiꝰ ⁊ actiuiꝰ reſpectu mobilis tanto mouet velocius ſiue in minori tꝑe ſicuti in fine ſeptimi dcm̄ fuit. Sit gͦ illa medietas tꝑis ſignata ꝑ. z e. ſi gͦ accipiat̉ duplū ad. b. c. nūqͣꝫ deueniri poſſet adqͣꝫtitatē infinitā. q̄ eſt. a. b. qꝛ infinitū nō ꝯtingit aliqͦ nūeropartiū trāſiri. ⁊ nō ꝯtingit acciꝑe tot ꝑtes quot habeant̉qͣꝫtitates infinite magnitudinis. quocūqꝫ em̄ tꝑe dato ſꝑpoſſet accipi minor ꝑs tꝑis in qͦ mouet maior potētia q̄ eſtaccepta ex duplicatōe potētie pus date. ſed qd̓ nō ꝯtingitꝑtrāſiri hꝫ infinitā potentiā vt dcm̄ eſt. illud em̄ magnitudinis infinite qd̓ ſꝑ remanet accipiendū de infinita magnitudine vltra om̄e pͥus acceptū hꝫ aliqͥd potētie. gͦ potentia infinite magnitudinis erit infinita. exquo infinitumeſt qd̓ excedit om̄e finitū acceptū. ſed hoc eſt ꝯtra hypoteſim qua ſupponit̉ ꝙ in magnitudine infinita eſſet potentia finita ⁊ ſeqͥtur illatū ex hͦ ꝙ oīs potētie finite ncc̄e eſt eētp̄s finitū in qͦ mouet. Si em̄ ponat̉ ꝙ hec potētia moueat in qͦdā tꝑe tanto. tūc maior mouebit in minori. ſed tn̄ finito ⁊ determinato ẜm qͣꝫtitatē. ſed ẜᵐ ꝯuerſionē ꝓportōisqͣꝫto ip̄m tp̄s fuerit minꝰ tanto ncc̄ario potentia mouēseſt maior ⁊ ecōuerſo. Si ꝟo aliqͥs dicat ꝙ infinitis ꝑtibꝰmagnitudinis ſumptis ꝯtingit potentiā eſſe infinitā hocnullo mō eſſe p̄t. qm̄ definitio infinite potentie eſt ꝙ ſit ſicut magnitudo ⁊ multitudo excedēs om̄e finitū. Cum ergo hic ſermo ſit de potentia corꝑali q̄ mouet corpus infinita potentia erit q̄ erit ex infinitis partibꝰ ſubiecti. ex qͥbꝰinfinitis ꝯſtituit̉ magnitudo infinita que om̄e finitū excellit. ſicut partes numerate in ipſa excellūt om̄es numerospartiū in magnitudine finita. Et ſic patꝫ ꝙ ſi magnitudoeſt infinita ncc̄ario potentia erit infinita.¶ Eſt aūt demōſtrare. ⁊ ſic accipiēs em̄ quādāpotentiā eandē genere ei q̄ eſt in infinita magnitudine in infinita magnitudine exiſtentē quemenſurabit eā q̄ eſt in infinita magnitudine finitā potentiā. Ꝙ qͥdē igit̉ nō ꝯtingit infinitā eēpotentiā in finita magnitudine neqꝫ finitā infinita ex his palam eſt¶ Hic ph̓us ponit ſecūdā rōnem ſiue demonſtratiōemfaciliorem priore. ⁊ eſt iſta. ſi in magnitudine infinita eſtvirtus ſiue potentia finita. tunc potentie corporis infinitiet finiti erūt equales. hoc aūt incōueniens eſt. exquo potētia ſeqͥtur naturā ſui ſubiecti. Sequela ꝓbat̉. qꝛ ſi accipiatur corpus eiuſdē generis cuius eſt infinitū. ⁊ hoc ſit finitū tūc in eo eſſet tanta ⁊ equalis potētia ſicut in infinitoqꝛ omnis potētia finita poteſt eſſe in corpore finito. illa gͦ
Oo ij