Druckschrift 
Commentaria in libros Physicorum Aristotelis secundum viam Albertistarum cum textu
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberOctauus

tum moueri ſolum hec a ſeipſis ſi quideꝫ ſeip̄amouent ipſa. Hic ph̓us oſtendit in quibꝰ mobilibꝰ maxime eſt dubium. an habeant motore a ſe diſtinctum. Ex quo dictū ē ꝙ eorū q̄ mouent̉ ab alio q̄daꝫ mouent̉ violenter etquedam naturaliter. Et non eſt dubium quin illa moueantur ab alio que violenter mouentur. ſed illa que mouentur naturaliter ⁊ non mouentur a ſeipis vt animaliafaciunt habent maximā dubitationeꝫ hoc eſt in illis quemouentur a natura qualia ſunt grauia et leuia. Nā natura eſt principiū intrinſecū mouendi et quieſcendi eorūquorū eſt. et ſic nō videtur a quoprīcipio extrinſeco moueantur quia mouentur ad oppoſita loca per violentiālocus em̄ oppoſitus et cōtra naturam graui ē ſurſum etlocus oppoſitus leui eſt deorſum et in illa loca mouēturviolenter grauia et leuia. In propria aūt loca mouenturnaturaliter ſcꝫ leue ſurſum. et graue deorſuꝫ Sed nō eſtmanifeſtū a quo moueant̉ in propria loca naturalia. qͣꝫuis manifeſtum ſit de eis a quo moueant̉ in locos oppoſitos ſibi qn̄ mouentur per violentiam et extra naturaꝫſed dicere ip̄a mouere a ſe in propria loca ſicut a ſe mouētur animalia eſt impoſſibile. Et hoc probat ph̓us tribus rationibus. Quarum prima eſt. qꝛ moueri a ſeip̄iseſt proprium aīaliū et aīatoruꝫ. grauia em̄ et leuia nō ſtaīalia aūt aīata. igitur non mouet ſeipſa. Qaior eſt ph̓iſecūdo et tertio de aīa vbi oſtendit. ꝙ aīa excedit naturāin certis gradibꝰ vite in hoc ꝙ mouet ſuā materiā Scd̓aratio eſt. oē aīal qd̓ eſt ſibi cauſa ambulandi per pͥncipiuꝫſibi ꝯiūctuꝫ per idē principium eſt ſibi cauſa nō ambulādi ſiue nō mouendi. ſed ſic̄ nō eſt de grauibus ⁊ leuibus.igitur non mouent ſeipſa. Qaīor patet. qͥa aīa eſt principiū motuū et quietum pluriū et nō vnius. In hoc eī diſfert a natura que eſt formā corporalis. gͦ ſi diceret̉ in ip̄oigne per principiū cōiunctū ſibi eſſe ſurſum ferri ſicut inaīali cauſa ambulandi tūc etiam erit in igne cauſa ſtandiet cauſa ꝙ feratur aliqn̄ deorſum qn̄ fuerit ſibi appetitdeſcendendi ſꝫ hoc eſt falſuꝫ. igit̉ non a ſeip̄o mouet̉ ſuiſum ignis. Nā irrationabile eſt ꝙ illa que mouent ſeip̄amoueantur tm̄ ẜm vnū motū. Qinor patet. qͥa nec leuenec graue poteſt ex ſeipſo pauſare a motū qn̄ eſt extra locum ſuum.Amplius qūo cōtingit continuum aliqͥd etip̄m ſeip̄m mouere. Secūdū em̄ ꝙ vnū et continuū nō tactu ẜm hoc impoſſibile eſt ſꝫ ẜm qd̓diuidit̉ Si hͦ qͥdē aptū natū facere illd̓ vero pati Neqꝫ ergo nullū horū ipſuꝫ ſeip̄m mouet cōſita em̄ ſunt Neqꝫ em̄ aliud cōtinuū nullū ſedneceſſe eſt diuidi mouens in vnoquoqꝫ ad idqd̓ mouet̉ ſicut in inaīatis. videmꝰ cū moueataliquod aīatorum ipſa. Hic ponit tertiam rōem. nullū ꝑfectum cōtinuū mouet ſeip̄m. ſed grauia et leuia ſunt perfecte ꝯtinua. igiturnō mouent ſeipſa. Maior patet. Nam quod mouet ſeip̄m diuiditur in ꝑtem mouētem et in ꝑtem motā. illudaūt ꝑfectum cōtinuū dici nō poteſt cū continuū in oībusſuis ꝑtibꝰ eandem habet rōem ſicut elementa. Scd̓m eīꝙ ip̄m eſt vnū in forma ⁊ cōtinuum in toto ⁊ in ꝑtibusnō eſt cōtactum. igitur in ip̄o nō poteſt eſſe res diuerſa

mouentis et mobilis ſiue eius quod mouet̉. et iō vel q̄libet pars mouet ⁊ nulla mouetur. aut quelibet pars mouetur ⁊ nulla mouet aut quelibet pars ſimul mouet etmouetur. qꝛ cū ſint vnius rōis nō poteſt dici ꝙ vna mouet ⁊ altera mouet̉. Et ſi qͥdē dicat̉ ꝙ q̄libet mouet etnulla mouetur tunc ip̄m erit mouens īmobile. ⁊ ſic oporteret ꝯtinuū eſſe imꝑtibile qd̓ falſum eſt. Si aūt q̄libetmoueatur ⁊ nulla mouet. tūc manifeſtū eſt ꝙ nō mouet̉a ſe. ſed a quodā alio extrinſeco ſibi. Impoſſibile em̄ eſtꝙ quelibet pars moueat et moueatur. qꝛ ſic quelibet eētin potentia ⁊ in actu. Uam omne mouens eſt in actu. etomē quod mouet̉ eſt in potentia. et ſic quelibet eſſet cōpleta et incōpleta. et educens ſe de potentia ad actum ꝙ̄oīa ſunt abſurda. igit̉ impoſſibile eſt ꝙ moueant̉ a ſe taliaſimplicia et continua corpora ſicut graue et leue. ſꝫ oportet ẜm ꝙ diuiditur ⁊ ſeꝑatur vnū ad minꝰ ꝑ definitōemſicut vnū aptum natum eſt agere et aliud pati. et vnummouere et alterū moueri. Nullum igitur horum ſimplicium continuorū ipſum ſeip̄m mouet. Et ſic ptꝫ ꝙ continua. vt hmōi nō moueant ſeip̄a. ſed oportet ꝙ in vnoquoqꝫ taliū mouens diuidat̉ eēntiali diuiſionē per definitionem aūt per eſſe ⁊ definitionem ab eo quod moueturſicut fit in inanimatis.Sed accidit et hec ab aliquo ſemꝑ mouerifiat aūt vtiqꝫ manifeſtū diuidentibus cauſas.Eſt āt et in mouētibus accipere que dicta ſuntAlia quidem em̄ extra naturam ip̄orū motiuaſunt vt vectis nō natura grauis motiuus eſt.Alia vero natura vt actu calidū motiuū eſt potētia calidi. ſimiliter autē et in alijs huiuſmodieſt. Et mobile aūt ſimiliter natura qd̓ potentiaquale aut quātum aūt vbi eſt cū habeat principium hmōi in ſeipſo et nō ẜm accidēs Erit eīidem et quātū et quale ſed alteri alterū accidit.et non ẜm ſe exiſtit ignis itaqꝫ et terra mouēturab alio. violētia quidem cū extra naturam Natura aūt cū in ipſoꝝ actu et potentia Iſta eſt tertia ꝑs capl̓i in qua ph̓s oſtendit a quo mouent̉ aliqua ſcꝫ grauia ⁊ leuia dicens. ꝙ ſi diuidant̉ cauſetam mouentes ſiue actiue qͣꝫ mote ſiue paſſiue in ꝑ ſe etꝑ accidens. in ẜm naturam et extra naturā Unde dupliciter primo ꝯtingit aliqua eſſe mouētia. q̄dā em̄ mouētextra natura et violenter. ⁊ talia mouētia nō imprimūtformā ei qd̓ mouetur ſicut chorda arcus mouet hoc mōſagittā. ⁊ manus ꝓijcit lapidē. talia em̄ nō mouent̉ gr̄auia ſua propͥa natura. ſꝫ ꝑ impetū qͥ fit in eis aliunde mouent. Alia mouent naturaliter ſicut illa q̄ motu ſuo nitunt̉ imprimere ei qd̓ mouet̉ formā. et hoc mō actu calidū mouet potētia calidū. ⁊ ſic aīa mouet corpus ẜm formam illam quā ꝯcepit. Sil̓r aūt eſt in oībꝰ alijs hmōi.et in ꝯſil̓ibus iſtis. Et ſicuti nūc diuiſum eſt moues. itaetiā eodē mō diuidit̉ mobile ẜm ꝙ mobile. qꝛ āt ipſum emobile ẜm naturā ⁊ tale mouet̉ ꝑ ſe. vel eſt mobile extranaturā et violēter. ⁊ tale mouet̉ ꝑ accn̄s Illud qͦd mouet̉abſolute ⁊ ſimpl̓r mouet̉ naturaliter et ē illud qͦd hꝫ in ſeſuſceptiuā potētiā recipiēdi formā ẜꝫ quā mouet̉ motorſuus ꝑ inchoatōem ip̄iꝰ forme ī ip̄o. qm̄ intēdit ei ſuus