LiberOctauus

aliquando res mouerentur ⁊ aliquando qͥeſcerent. vt iſtainferiora. ſed locū habet mentibꝰ ſiue ſint corporea ſiue incorporea. qꝛ cū oīa corpora ſint mobilia oportet vnum genus entium īmobilium eſſe incorporeum ¶ Sed diceresterra eſt corporea ⁊ eſt īmobilis. vt patꝫ de centro terre.ergo. Ad hoc dd̓m eſt. licet terra non moueatur ẜm ſe totam. vtiqꝫ tamen ẜᵐ partes. īmo ſi terra que eſt circa centrum aut centrum poneretur extra ſuū locum ad illū moueretur. Uel dicendum eſt. licet motu locali non moueat̉terra. vtiqꝫ tamen mouetur motu alterationis. ⁊ per ꝯſequens ipſa non eſt īmobilis dicenda ſimpliciter. ¶ Minor ptꝫ per ph̓m in textu. manifeſtū em̄ ē ꝙ in rebꝰ vniuerſi entia poſſunt ſe habere in triplici differentia. qꝛ quedaꝫꝯtinue mouentur. quedam ꝯtinue quieſcūt. ⁊ quedā qn̄qꝫ mouentur ⁊ quandoqꝫ quieſcunt. Et dicitur notanterſenſus ⁊ ratio exigūt. Nam duo genera entium ſunt nobis manifeſta ad ſenſum. ⁊ precipue illud quo aliqua aliquādo mouentur ⁊ aliqua quādoqꝫ quieſcūt. ⁊ aliud genus quo omnia ſemꝑ mouentur eſt nobis manifeſtū qͣꝫuis non ꝑfecte. quoniā ſenſus nō eſt ſempiternorū. ⁊ ideonō poteſt ſenſus iudicare motū ſempiternū. niſi ſempiternō ſuo quo ſenſus ip̄e durat. ⁊ ideo ꝯplementū iudicij talis generis eſt quodāmō ex rōne non quidem ẜm ſe ſumpta. ſed rōne ſenſui innixa. Terciū vero genus entiumin nobis experimur ratōne tm̄ quo cognoſcimus corpora celeſtia a ſe nō poſſe moueri. ſꝫ a motore immobili.¶ Concl̓o ſeqͥtur ex p̄miſſis.Ad obiecta in oppolitūAd pͥmū dicendū eſt. ꝙ quies inqͣꝫtum eſt quedam ꝑmanentia immobilitatis ſupernaturalis non preiudicat creature. ſicut poſt diem iudicij credūtur corpora celeſtia ⁊ elementa ſtare īmutabiliter in ſuo eſſe creato. hoc autem inꝯueniens eſt loquendo de quiete. que eſt priuatio operisnature. Nam illa induceret octum in natura faciens naturam quieſcere a ſuo eſſentiali opere. quod eſt motus.¶ Ad ſecūdū dicendū eſt ꝙ talis motio cauſalitatis boni eſt actio finalis dei qua allicit alia ad participatōem ſuiſimilitudinis ⁊ motus quo alia tendūt in ipſum non eſtmotus ꝓprie dictus. ſed ſolum metaphorice. quomodo etfectus dicitur moueri a fine. Ad ꝯfirmationem dicendūeſt. ꝙ motus localis ꝯueniens angelis non eſt eiuſdeꝫ rationis cum motulocali quo mouentur corpora. ⁊ ꝙ eisꝯuenit motus localis hoc non conuenit eis ex parte ſubſtantie ſue. cum ipſi loco non ꝯmenſurantur. ſed ex parteloci. quia ſuam virtutem applicāt loco. Et ꝙ angelimoueantur localiter patet. nam eiuſdem ratōnis ſunt angeli ⁊anime. ſed anime moueri dicūtur. quia habet fides ꝙ chriſtus ẜm animam deſcendit ad inferos. ⁊ ſic de alijs multis legitur. ergo angeli mouentur. ¶ Et ſi dicas. nulluꝫimpartibile mouetur. ſexto phyſicorū. Ad hoc dicenduꝫeſt. ꝙ ph̓us loquitur de impartibili ẜm quātitatem et demotu ꝯtinuo. Et licet motus exiſtens actus entis in potentia ſit actus imperfecti. ⁊ eſt propter indigentiam ſuam. ille autem motus qui eſt ẜm applicationem virtutiseſt entis in actu. ⁊ non propter ſuam indigentiam. ſed propter alterius indigentiam. Et etiam mouentur per medium ⁊ in eius motione eſt prius ⁊ poſterius. quāuis quidam oppoſitum dixerunt. ¶ Ad tercium dicendū eſt ꝙquāuis natura particularis ſit principium motus ⁊ quietis. non tamen natura vniuerſalis. que eſt principiū mo-

tus. ⁊ ideo corpora celeſtia in quibus eſt vniuerſalis natura ſemper mouentur. iſta autem inferiora aliquando mouentur. aliquando quieſcuntIncidit dubium Analiquid poſſet ſimul alterari. ¶ Solutio do. Alb̓. patꝫ circa textus declarationem Alij aūt dicūt ꝙ iſta propoſitioꝯtingit aliqͥd ſimul alterari duobꝰ intelligit̉ modis Unomō ſic ꝙ talis alteratio nō fiat ẜm aliquam ſucceſſionemet ſic non intelligitur textus. qꝛ aqua in inſtanti congelarinon poteſt. Alio modo d̓r aliquid ſimul moueri per comparatōem ad motū localē. qꝛ motus localis procedit ẜmpartes ſpacij. ⁊ ſic motus localis pͥmo fit ẜm vnā parteꝫſpacij. deinde ẜm aliā. ⁊ ſic p̄t aqua ſimul ꝯgelari¶ Mouentiū igit̉ ⁊ eoꝝ q̄ mouent̉. alia qͥdemmouent ⁊ mouent̉ ẜm accidens. alia aūt per ſeipſa. ẜm accidens qͥdem. vt q̄cūqꝫ in eo ꝙ ſuntin mouentibꝰ. aut in his que mouētur ⁊ q̄ ſuntẜm partē. alia aūt ꝑ ſe ipſa quecūqꝫ nō in eo ꝙſint in mouēte. aut in his que mouētur in eo ꝙpars aliqua ip̄oꝝ mouet aut mouet̉.¶ Iſtud eſt ſecūdū capl̓m in qͦ ph̓s on̄dit ꝙ oē qd̓ moueſab alio mouet̉. Et diuidit̉ iſtud capl̓m in tres ꝑtes. In qͣrū pͥma ponit tres diuiſiones. In ſcd̓a on̄dit ꝓpoſitū. ibi.Et maxime moueri. In tercia ꝑte on̄dit a qͦ aliqͣ moueantur. ibi. Sed accidit. Quātū igit̉ ad pͥmā ꝑteꝫ ponit tresdiuiſiones. quarū pͥma eſt. Mouentiū ⁊ mobiliū quedaꝫmouent ẜm accn̄s ⁊ mouent̉ ẜm accn̄s. q̄daꝫ aūt ꝑ ſe mouent ⁊ mouent̉ ꝑ accn̄s. et illa dicūtur mouentia aut mota ꝓpter id ꝙ ſunt in his q̄ mouent̉ vel mouēt. et hoc duobus modis ꝯtingit. Uno mō em̄ ſic ſunt in mouētibꝰ etmotis ꝙ nullo mō poſſunt ꝑ ſe mouere aut moueri. vt albedo aūt muſicꝰ d̓r mouere qn̄ muſicus ꝓijcit lapidē autmuſicus ambulat. Alio mō em̄ p̄t moueri ꝑ ſe ſi ſepararet̉ ab eo cui ineſt. vt qn̄ d̓r manus ꝑcutit aut manꝰ mouetur in eo ꝙ ꝑcutit ſorteꝫ. ⁊ qꝛ id qd̓ eſt ꝑ accn̄s quo ad nosnotius eſt eo qd̓ eſt ꝑ ſe ex abnegatōe eius qd̓ eſt ꝑ accn̄stam in mouēte qͣꝫ in mobili poſſumꝰ cognoſcere id quodmouet ꝑ ſe ⁊ id quod mouetur.¶ Hoꝝ aūt que mouētur ꝑ ſe. alia qͥdem a ſeipſo. alia vero ab alio. ⁊ alia quidem natura. aliavero violentia ⁊ extra naturam. Qd̓ em̄ ipſuꝫa ſeipſo natura mouetur. vt quodlibet animalium. mouetur em̄ animala ſeipſo. Quorūcunqꝫ autē principium motus in ſeipſis eſt hec natura dicimꝰ moueri. Unde aīal quidē totumnatura ip̄m ſeip̄m mouet. corpus aūt ẜm ꝙ eſtcorpus ꝯtingit ⁊ natura ⁊ extra naturā moueri. Differt aūt ẜm qualē motum qd̓ mouet̉ eueniat. ⁊ ex quali elemento ꝯſtet. Et eorū que mouent̉ ab alio. alia quideꝫ mouētur natura. aliavero extra naturam. Extra naturā qͥdem terraſurſum ⁊ ignis deorſum. Amplius auteꝫ ꝑtesanimaliū multotiens mouētur extra naturā iuxta poſitiones ⁊ modos motus.